NGUYỄN CHÁNH -VỊ TƯỚNG BẤT BẠI CỦA NÚI ẤN SÔNG TRÀ
Nhắc đến Quảng Ngãi thời hoa lửa, bên cạnh ngọn cờ Bình Tây của Trương Định hay tiếng súng tuổi 19 của Trần Văn Ơn, lịch sử Nam Trung Bộ vẫn khắc ghi tên tuổi của Tướng Nguyễn Chánh — người kiến tạo nên Khởi nghĩa Ba Tơ huyền thoại và là quân sư đại tài của chiến trường Liên khu 5.
Sinh ra tại xã Tịnh Hà, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, Nguyễn Chánh sớm dấn thân vào con đường cách mạng từ khi mới 15 tuổi. Bị thực dân Pháp bắt bớ, tù đày qua các nhà ngục Buôn Ma Thuột, Trà Bồng, ông không những không sờn lòng mà còn biến chốn lao tù thành trường học cách mạng. Thảng thốt trước khí tiết của ông, kẻ thù phải khiếp sợ trước một người cộng sản kiên trung, dũng cảm.
Tháng 3 năm 1945, ông trực tiếp chỉ đạo cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ lịch sử, thành lập Đội An ninh Ba Tơ — tiền thân của lực lượng vũ trang Liên khu 5. Dưới sự lãnh đạo sắc bén của ông, Quảng Ngãi trở thành một trong những tỉnh giành chính quyền sớm nhất cả nước trong Cách mạng Tháng Tám.
Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, với tư cách là Bí thư Khu ủy, Chính ủy kiêm Tư lệnh Liên khu 5, Tướng Nguyễn Chánh đã thể hiện thiên tài quân sự thiên bẩm. Ông trực tiếp chỉ huy Chiến dịch Tây Nguyên năm 1954, đập tan Binh đoàn cơ động 100 của Pháp, giải phóng Kon Tum, phối hợp nhịp nhàng với chiến trường Điện Biên Phủ để đi đến thắng lợi chung của dân tộc. Ông được đại tướng Võ Nguyên Giáp đánh giá là một vị tướng tài trí vẹn toàn, luôn quyết đoán và tràn đầy lòng thương yêu đồng đội.
Tướng Nguyễn Chánh đột ngột qua đời năm 1957 khi tài năng đang ở độ chín nhất, để lại niềm thương tiếc vô hạn cho đồng bào, chiến sĩ cả nước.
Người con xuất sắc của đất Quảng Ngãi nằm xuống, nhưng dấu ấn về một vị tướng đi ra từ phong trào quần chúng, người anh hùng của đội quân áo vải Ba Tơ vẫn sống mãi. Nguyễn Chánh chính là chiếc cầu nối kiêu hãnh giữa truyền thống quật cường của quê hương núi Ấn với trang sử vàng chói lọi của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
