Nguyễn Chí Thanh và nghệ thuật "Nắm thắt lưng địch mà đánh"

Trong lịch sử quân sự Việt Nam, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh (1914–1967) được nhớ đến không chỉ là một nhà lãnh đạo chính trị kiệt xuất, mà còn là một thiên tài quân sự với những tư duy chiến lược độc đáo. Cuộc đời của ông là một hành trình từ người con của làng quê nghèo Niêm Phò (Huế) trở thành vị Đại tướng thứ hai của Quân đội Nhân dân Việt Nam, người được mệnh danh là "Vị tướng phong trào".

Sinh ra với tên khai sinh là Nguyễn Vịnh, cuộc đời ông rẽ lối sang con đường cách mạng từ năm 1934. Cái tên Nguyễn Chí Thanh gắn liền với một kỷ niệm đặc biệt: Tại Đại hội Tân Trào năm 1945, khi nghe tên mình trong danh sách Ban Chấp hành Trung ương, ông còn ngỡ ngàng hỏi Đại tướng Võ Nguyên Giáp rằng "Nguyễn Chí Thanh là ai", để rồi vỡ òa xúc động khi biết đó là bí danh mà chính Bác Hồ đã đặt cho mình.

Dấu ấn đậm nét nhất trong sự nghiệp cầm quân của Nguyễn Chí Thanh chính là giai đoạn từ năm 1965 đến 1967, khi ông được điều vào miền Nam giữ chức Bí thư Trung ương Cục kiêm Chính ủy Quân Giải phóng. Đây là thời điểm quân đội Mỹ bắt đầu đổ quân trực tiếp vào chiến trường, mang theo hỏa lực cực mạnh và phương tiện chiến tranh hiện đại. Đối mặt với một kẻ thù vượt trội về công nghệ, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã đúc kết thực tiễn và đề ra phương châm tác chiến huyền thoại: "Nắm thắt lưng địch mà đánh".

Chiến thuật này không đơn thuần là một khẩu hiệu cổ vũ tinh thần, mà là một tư duy quân sự sắc sảo nhằm vô hiệu hóa lợi thế hỏa lực của đối phương. Ông nhận ra rằng Mỹ rất mạnh về pháo binh và không quân, nhưng những vũ khí này chỉ phát huy tác dụng khi có khoảng cách an toàn. Bằng cách chỉ đạo quân ta chủ động áp sát, đánh giáp lá cà, "dính chặt" lấy đội hình địch, ông đã khiến pháo binh và máy bay Mỹ trở nên "vướng tay vướng chân" vì sợ đánh trúng chính quân mình.

Kết quả của nghệ thuật tác chiến áp sát này là những chiến thắng vang dội tại Bình Giã, Ba Gia, Đồng Xoài... làm thay đổi cục diện chiến trường và chứng minh rằng quân giải phóng hoàn toàn có thể đánh bại quân đội Mỹ bằng lối đánh mưu trí, dũng cảm. Dưới bút danh Trường Sơn hay S.K.Z, ông đã viết nhiều bài báo phân tích sâu sắc thực tiễn chiến đấu, truyền lửa tin tưởng vào thắng lợi cho chiến sĩ và nhân dân cả nước.

Cuộc đời của vị tướng tài ba khép lại trong sự tiếc nuối vô hạn vào ngày 6 tháng 7 năm 1967, đúng ngày ông dự định lên đường trở lại miền Nam sau một thời gian ra Hà Nội dưỡng bệnh và báo cáo tình hình. Trước đó chỉ một ngày, trong bữa cơm cuối cùng với Bác Hồ, ông đã hứa sẽ quyết tâm đánh Mỹ thật tốt để sớm đón Bác vào thăm đồng bào miền Nam. Dù lời hứa ấy chưa kịp thực hiện trọn vẹn do bạo bệnh, nhưng di sản về tư duy chiến thuật và tinh thần "sáng trong như ngọc" của ông vẫn mãi là kim chỉ nam cho các thế hệ mai sau.