Nguyễn Chích tướng lĩnh và công thần khai quốc nhà Lê sơ
Nguyễn Chích (khoảng 1382–1448), còn được gọi là Lê Chích, là một danh tướng và công thần khai quốc của nhà Lê sơ. Ông quê ở vùng Đông Ninh, Thanh Hóa. Khi quân Minh xâm lược Đại Việt đầu thế kỷ XV, ông tập hợp nghĩa quân chống lại quân Minh tại quê nhà, xây dựng căn cứ ở Vạn Lộc rồi phát triển thành căn cứ Hoàng – Nghiêu. Từ đây, lực lượng của ông hoạt động ở nhiều vùng thuộc Thanh Hóa và khu vực lân cận.
Năm 1418, Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa Lam Sơn. Nguyễn Chích hưởng ứng lời mời hợp lực, và đến cuối năm 1420, ông đem quân gia nhập nghĩa quân Lam Sơn, đặt lực lượng dưới quyền chỉ huy chung của Lê Lợi. Ông tham gia nhiều trận đánh, góp phần củng cố sức mạnh của nghĩa quân trong giai đoạn đầu còn gặp nhiều khó khăn. Với kinh nghiệm chiến đấu và tài tổ chức, Nguyễn Chích trở thành một tướng lĩnh quan trọng trong bộ chỉ huy.
Cống hiến nổi bật nhất của Nguyễn Chích là kế sách chuyển hướng hoạt động vào Nghệ An. Cuối năm 1424, khi nghĩa quân cần một địa bàn rộng và thuận lợi hơn để phát triển, ông đề nghị tiến vào Nghệ An, nơi có địa thế hiểm yếu, đất đai rộng và đông dân. Theo kế hoạch, nghĩa quân có thể dựa vào nguồn nhân lực, lương thực tại đây để mở rộng lực lượng, rồi tiến ra Bắc. Lê Lợi và bộ chỉ huy chấp thuận kế sách. Những chiến thắng ở Nghệ An sau đó giúp nghĩa quân mở rộng vùng kiểm soát và tạo thế chủ động hơn trong cuộc khởi nghĩa.
Sau khi lực lượng Lam Sơn lớn mạnh, nghĩa quân tiến ra Bắc, giành nhiều thắng lợi và kết thúc cuộc kháng chiến chống quân Minh vào năm 1427. Nguyễn Chích tiếp tục phụng sự triều Lê sơ sau chiến thắng. Ông mất năm 1448. Những ghi chép về cuộc đời ông cho thấy vai trò của một vị tướng không chỉ nằm ở sự dũng cảm nơi trận mạc mà còn ở khả năng nhìn xa, chọn đúng hướng phát triển cho nghĩa quân.
Ngày nay, Nguyễn Chích được ghi nhớ như một trong những tướng lĩnh tiêu biểu của khởi nghĩa Lam Sơn. Kế sách tiến vào Nghệ An là dấu mốc nổi bật trong sự nghiệp của ông, góp phần tạo bước chuyển quan trọng từ thế chống đỡ sang chủ động mở rộng lực lượng.
