Nguyễn Công Cậy – Người đốc công quân giới tận tụy, sáng tạo vì tiền tuyến

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Công Cậy sinh năm 1925, dân tộc Kinh, quê ở thôn Bằng A, xã Hoàng Liệt, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội. Khi hy sinh, đồng chí là Đốc công của Xưởng V16, một cán bộ kỹ thuật – quân giới tiêu biểu trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Xuất thân trong một gia đình công nhân, Nguyễn Công Cậy sớm được rèn luyện trong môi trường lao động và kỹ thuật. Từ năm 1938 đến 1941, đồng chí theo học tại Trường Kỹ nghệ thực hành Hà Nội, sau đó làm công nhân tại Nhà máy xe lửa Tràng Thi (Vinh – Nghệ An) giai đoạn 1942 – 1944. Năm 1946, khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, đồng chí vào làm việc tại Binh công xưởng Phan Đình Phùng ở Hà Nội, trực tiếp tham gia sản xuất vũ khí phục vụ chiến đấu.

Với tinh thần trách nhiệm cao và tư duy sáng tạo, Nguyễn Công Cậy đã có nhiều sáng kiến tổ chức sản xuất hợp lý, góp phần nâng cao năng suất lao động, cung cấp hàng trăm quả mìn, lựu đạn cho bộ đội. Cuối năm 1946, trong khi dũng cảm lao vào cứu vụ cháy tại bộ phận chế tạo thuốc nổ, đồng chí bị bỏng nặng nhưng vẫn kiên trì tiếp tục công tác sau khi hồi phục. Đầu năm 1947, đồng chí được tin tưởng bổ nhiệm làm Đốc công tại Binh công xưởng V16.

Năm 1948, trước yêu cầu cấp bách của chiến trường, Nguyễn Công Cậy được giao nhiệm vụ thiết kế thủy lôi. Chỉ sau hơn một tháng nghiên cứu cùng tập thể công nhân, đồng chí đã chế thử thành công quả thủy lôi đầu tiên, đánh dấu bước tiến quan trọng trong khả năng tự chế tạo vũ khí của ta. Không dừng lại ở đó, đồng chí tiếp tục thiết kế một loại súng trường bắn đạn ria có khả năng sát thương bộ binh địch ở cự ly trên 30 mét, được bộ đội nhiệt liệt hoan nghênh và đánh giá cao về hiệu quả thực tế.

Cuối năm 1948, khi quân Pháp mở cuộc tấn công vào các xưởng quân giới ở Ninh Bình, trong đó có Xưởng V16, Nguyễn Công Cậy đã trực tiếp chỉ huy tuyến phòng ngự tại Quèn Lòng Cách. Cùng đồng đội, đồng chí chiến đấu kiên cường, tiêu diệt và làm bị thương trên 50 tên địch, góp phần bẻ gãy cuộc tiến công nhằm phá hoại xưởng sản xuất vũ khí của ta. Trong quá trình rút lui bảo toàn lực lượng, một quả pháo bất ngờ phát nổ, Nguyễn Công Cậy và một chiến sĩ đã anh dũng hy sinh.

Để tưởng nhớ công lao và sự hy sinh to lớn của đồng chí, năm 1949 Xưởng V16 đã được đổi tên thành Xưởng Nguyễn Công Cậy. Ngày 27 tháng 2 năm 2002, đồng chí được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận tấm gương tiêu biểu của người công nhân quân giới tận tụy, sáng tạo, sẵn sàng hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp kháng chiến và bảo vệ Tổ quốc.