*Nguyễn Đình Chiểu – Nhà thơ mù dùng văn chương cổ vũ lòng yêu nước

Nguyễn Đình Chiểu bị mù sau biến cố gia đình và bệnh tật, nhưng vẫn dạy học, bốc thuốc và sáng tác. Khi Pháp xâm lược Nam Kỳ, ông viết những tác phẩm như Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc để khắc họa người nông dân bình dị đứng lên bảo vệ quê hương. Văn chương của ông không chỉ ca ngợi đạo nghĩa mà còn ghi lại sự chuyển mình của lòng yêu nước trong xã hội Việt Nam thế kỷ XIX.

Khi thực dân Pháp chiếm Nam Kỳ, Nguyễn Đình Chiểu không thể trực tiếp cầm vũ khí như nhiều nghĩa sĩ, nhưng ông dùng thơ văn để ghi lại cuộc chiến và tôn vinh những người bình dân đứng lên bảo vệ quê hương. Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc đặc biệt ở chỗ đặt người nông dân áo vải vào trung tâm của lịch sử, nhấn mạnh sự hy sinh của những người vốn không được xem là tầng lớp anh hùng theo quan niệm cũ. Bên cạnh sáng tác, ông dạy học và bốc thuốc, duy trì ảnh hưởng đạo đức trong cộng đồng. Di sản của ông kết hợp lòng yêu nước, y đức và tiếng nói văn chương.

“Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” đưa người nông dân bình thường vào trung tâm của hình tượng anh hùng. Họ vốn quen cày ruộng và sinh sống trong làng, nhưng khi quê hương bị xâm phạm, họ cầm vũ khí thô sơ để chống trả. Cách khắc họa ấy có ý nghĩa trong xã hội vốn thường đề cao tướng lĩnh và người có học. Nguyễn Đình Chiểu trao cho những người dân ấy phẩm giá và tiếng nói. Bản thân ông bị mù, không thể trực tiếp ra trận, nhưng tiếp tục dạy học, chữa bệnh và sáng tác. Thơ văn trở thành một hình thức kháng cự, lưu giữ ký ức về những người đã chiến đấu và phản đối thái độ khuất phục.