Nguyễn Du

Nguyễn Du (1765–1820)

Nguyễn Du (tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên) sinh ra tại kinh thành Thăng Long, quê gốc ở làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình quý tộc đời đời làm quan lớn dưới triều Lê – Trịnh. Cuộc đời ông trải qua nhiều biến động dữ dội của lịch sử khi chứng kiến sự sụp đổ của nhà Lê, sự phân liệt Nam – Bắc triều và những đau khổ tột cùng của nhân dân trong các cuộc chiến tranh nông dân. Trải qua những năm tháng lưu lạc nghèo đói và sau đó ra làm quan dưới triều Nguyễn, ông thấu hiểu sâu sắc số phận bi kịch của con người trong xã hội cũ.

Đóng góp vĩ đại nhất của Nguyễn Du cho văn hóa dân tộc và nhân loại chính là kiệt tác Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), dựa trên cốt truyện tiểu thuyết Trung Quốc nhưng được thăng hoa bằng ngòi bút thiên tài, ngôn ngữ chữ Nôm vô cùng uyển chuyển, tinh tế và giàu chất triết lý. Truyện Kiều không chỉ là câu chuyện về cuộc đời đầy sóng gió, đau thương của nàng Thúy Kiều mà còn là tiếng kêu cứu xé lòng cho quyền sống của con người, tiếng khóc thương cho thân phận người phụ nữ và sự lên án đanh thép xã hội phong kiến tàn bạo.

Bên cạnh Truyện Kiều, Nguyễn Du còn để lại nhiều tập thơ chữ Hán kiệt xuất như Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm, Vương thụ ngâm. Với tầm vóc tư tưởng và nghệ thuật vượt thời gian, ông đã được UNESCO tôn phong là Danh nhân văn hóa thế giới vào năm 1965.