NGUYỄN ĐỨC CẢNH, NGƯỜI CHIẾN SĨ CỘNG SẢN LỖI LẠC, TẤM GƯƠNG SÁNG NGỜI CỦA THẾ HỆ TRẺ

Nguyễn Đức Cảnh sinh ngày 2 tháng 2 năm 1908 tại làng Diêm Điền, huyện Thụy Anh, tỉnh Thái Bình, nay thuộc địa bàn tỉnh Hưng Yên. Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước, ngay từ tuổi thiếu niên, ông đã sớm tham gia các phong trào yêu nước. Năm 1925, 1926, ông tham gia phong trào truy điệu Phan Châu Trinh, đòi ân xá Phan Bội Châu và bị thực dân Pháp đuổi khỏi trường. Rời trường học, Nguyễn Đức Cảnh lên Hà Nội làm công nhân và chính cuộc sống lao động đã giúp ông trực tiếp cảm nhận những nỗi nhọc nhằn, cơ cực của người lao động, từ đó càng thôi thúc ông tìm con đường đấu tranh giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp. Tháng 9 năm 1927, ông tham gia lớp huấn luyện chính trị tại Quảng Châu và gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên do Nguyễn Ái Quốc sáng lập. Từ đây, người thanh niên Nguyễn Đức Cảnh được trang bị thêm lý luận cách mạng và từng bước trưởng thành trong phong trào công nhân. Năm 1928, ông được phân công phụ trách khu vực duyên hải Bắc Kỳ, trong đó có Hải Phòng, Kiến An và vùng mỏ, đồng thời tham gia thực hiện chủ trương “vô sản hóa”, trực tiếp vào nhà máy, hầm mỏ, bến cảng để lao động, tuyên truyền và vận động công nhân.

Tháng 3 năm 1929, Nguyễn Đức Cảnh tham gia cuộc họp thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở trong nước tại số 5D phố Hàm Long, Hà Nội. Tháng 6 năm 1929, ông tham gia thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng và được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương lâm thời. Đầu tháng 4 năm 1929, ông thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Hải Phòng, sau đó trở thành Bí thư Đảng bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Hải Phòng. Một dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời hoạt động của Nguyễn Đức Cảnh là ngày 28 tháng 7 năm 1929, ông triệu tập Hội nghị thành lập Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ, tổ chức tiền thân của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam ngày nay, và được bầu làm Hội trưởng lâm thời. Sự kiện này đánh dấu bước phát triển quan trọng của phong trào công nhân Việt Nam, đưa những người lao động vào một tổ chức cách mạng có mục tiêu, phương hướng và tổ chức chặt chẽ.

Mùa Xuân năm 1930, Nguyễn Đức Cảnh tham dự Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản thành Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau đó, ông được giao nhiệm vụ xây dựng tổ chức Đảng ở Bắc Kỳ, rồi giữ cương vị Bí thư Đảng bộ Hải Phòng và Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Cuối năm 1930, ông được điều vào Trung Kỳ để tăng cường cho phong trào cách mạng đang diễn ra mạnh mẽ. Tháng 4 năm 1931, Nguyễn Đức Cảnh bị thực dân Pháp bắt. Trong những ngày tháng bị giam cầm và đối diện với án tử hình, ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản. Trong xà lim án chém tại Hỏa Lò, ông đã dồn tâm sức viết tác phẩm “Công nhân vận động”, trao lại những kinh nghiệm và suy nghĩ của mình cho tổ chức. Đó không chỉ là một tài liệu về công tác vận động công nhân mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm của một người chiến sĩ luôn nghĩ về phong trào ngay cả khi bản thân đang đứng trước cái chết.

Ngày 31 tháng 7 năm 1932, Nguyễn Đức Cảnh bị thực dân Pháp sát hại tại Hải Phòng khi mới 24 tuổi. Một tuổi đời còn rất trẻ, nhưng ông đã dành gần trọn những năm tháng đẹp nhất của mình cho lý tưởng cách mạng, cho phong trào công nhân và cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng những dấu ấn mà Nguyễn Đức Cảnh để lại có sức sống lâu dài. Ông là một trong những người tham gia đặt nền móng cho tổ chức Đảng, là người lãnh đạo đầu tiên của Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ, là Bí thư đầu tiên của Đảng bộ Hải Phòng và là Tổng Biên tập đầu tiên của Báo Lao Động.

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Đức Cảnh, điều để lại nhiều suy ngẫm nhất đối với thế hệ trẻ hôm nay không chỉ là những chức vụ hay những dấu mốc lịch sử, mà trước hết là cách một người thanh niên lựa chọn con đường sống của mình. Khi còn rất trẻ, ông đã bước vào đời bằng tinh thần dấn thân, trực tiếp lao động, gần gũi với công nhân, tìm hiểu thực tiễn và biến nhận thức thành hành động. Ông cho thấy tuổi trẻ có thể tạo nên những đóng góp lớn lao khi có lý tưởng, có trách nhiệm và biết gắn lợi ích của bản thân với lợi ích của cộng đồng. Tấm gương Nguyễn Đức Cảnh cũng nhắc nhở rằng lòng yêu nước không chỉ thể hiện trong những thời khắc đặc biệt, mà còn được thể hiện bằng sự tận tâm với công việc, tinh thần đoàn kết, ý thức trách nhiệm và sự kiên trì trước khó khăn. Gần một thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày người chiến sĩ trẻ ấy hy sinh, nhưng tên tuổi Nguyễn Đức Cảnh vẫn được nhắc nhớ trong lịch sử phong trào công nhân và Công đoàn Việt Nam. Giải thưởng Nguyễn Đức Cảnh được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thành lập nhằm tôn vinh những công nhân, lao động có thành tích xuất sắc trong lao động, sản xuất và sáng tạo, đồng thời góp phần giáo dục, lan tỏa tấm gương của người chiến sĩ cộng sản đã dành trọn tuổi trẻ cho sự nghiệp cách mạng.

Nguyễn Đức Cảnh đã sống một cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy ý nghĩa. Từ người thanh niên sớm giác ngộ lý tưởng đến người cán bộ cách mạng, từ người công nhân giữa nhà máy đến nhà lãnh đạo phong trào công nhân, ông luôn thể hiện tinh thần đi sâu vào thực tiễn, gần gũi với nhân dân và đặt trách nhiệm lên trên lợi ích cá nhân. Với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện về Nguyễn Đức Cảnh không chỉ là một trang sử để nhớ mà còn là một lời nhắc về giá trị của lý tưởng, nghị lực, lòng trung thành với những điều mình tin tưởng và trách nhiệm với cộng đồng. Mỗi thời đại có những nhiệm vụ khác nhau, nhưng tinh thần sống có mục tiêu, có trách nhiệm, dám dấn thân và biết cống hiến vẫn luôn có giá trị. Nhớ về Nguyễn Đức Cảnh là nhớ về một người đã gửi trọn tuổi thanh xuân cho đất nước, để từ đó mỗi người trẻ hôm nay càng biết trân trọng hòa bình, chủ động học tập, lao động, sáng tạo và sống có ích cho quê hương, đất nước.