Nguyễn Duy Nhất - Người y tá ở điểm cao 499

Trên điểm cao 499, sáng 27/2/1979, tiếng pháo dội xuống liên hồi. Những người lính bị thương nằm rải rác giữa trận địa. Trong khói lửa, một người lính trẻ không cầm súng lao đi trước. Anh là y tá Nguyễn Duy Nhất. Nhiệm vụ của anh hôm ấy là cứu thương. Nhưng chiến trường không cho phép mọi việc diễn ra như kế hoạch.

Nguyễn Duy Nhất sinh năm 1959 tại xã Liên Minh, huyện Võ Nhai, Thái Nguyên. Là hạ sĩ, y tá thuộc Đại đội 2, Tiểu đoàn 8, bộ đội địa phương huyện Cao Lộc, anh có mặt tại điểm cao 499 khi cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc diễn ra ác liệt.

Sau những đợt pháo kích dữ dội, bộ binh đối phương tràn lên. Giữa trận địa đang rung chuyển, Nhất vẫn tìm đến những người bị thương, sơ cứu và đưa họ về nơi an toàn. Anh trở lại vị trí chiến đấu khi nhiệm vụ cứu thương chưa kết thúc. Rồi người chỉ huy bị thương. Trận địa mất người điều hành. Đơn vị đứng trước tình thế đặc biệt nguy cấp. Người y tá trẻ khi ấy đã đứng lên chỉ huy đồng đội tiếp tục chiến đấu. Anh sử dụng súng của những người lính đã bị thương, vừa chiến đấu, vừa giữ đội hình. Đến trưa, khi đối phương tiếp tục tập trung hỏa lực và tổ chức tiến công, Nguyễn Duy Nhất đưa những thương binh còn lại ra phía sau. Khi đồng đội đã có thể rút lui, anh quay trở lại trận địa.

Một người y tá. Một khẩu súng. Và một điểm cao giữa khói lửa. Anh đứng lên khỏi công sự, bắn và ném lựu đạn về phía đối phương, thu hút hỏa lực để đồng đội có thời gian rời khỏi vị trí. Rồi anh mới rút.

Hành động ấy sau này được ghi nhận bằng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, được trao ngày 20/12/1979, khi Nguyễn Duy Nhất vừa tròn 20 tuổi. Lệnh phong tặng danh hiệu ghi nhận những thành tích của ông trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu ở biên giới phía Bắc.

Nhưng câu chuyện về Nguyễn Duy Nhất không dừng lại ở chiến công. Sau chiến tranh, người anh hùng trẻ tiếp tục học tập, công tác trong quân đội rồi trở về quê hương. Ông từng làm công tác ở địa phương, làm ruộng, chăm lo gia đình và sống một cuộc đời không quá khác biệt với những người lính trở về sau chiến tranh. Những người từng gặp ông kể lại về một con người giản dị, ít nói, thậm chí có phần rụt rè. Ông mất năm 2004, khi mới 45 tuổi.

Điều còn lại về Nguyễn Duy Nhất không chỉ là một danh hiệu được trao ở tuổi đôi mươi. Đó là hình ảnh một người lính đã bắt đầu ngày chiến đấu bằng việc cứu người, rồi khi trận địa cần, anh cầm súng chiến đấu; khi đồng đội cần đường lui, anh ở lại phía sau.

Có lẽ đó cũng là cách giản dị nhất để hiểu về một người anh hùng. Không phải lúc nào anh hùng cũng là người đi trước. Đôi khi, đó là người ở lại sau cùng để những người khác được trở về.