Nguyễn Hữu Cương: Nhà yêu nước chí cốt từ đất Thái Bình đến phong trào Đông Du

Nguyễn Hữu Cương sinh năm 1855, là con cả của văn thân Nguyễn Mậu Kiến, gắn bó với vùng đất ven biển Thái Bình. Từ thuở thiếu thời, ông cùng cha và các em đã tham gia khai hoang lấn biển, góp sức cho công cuộc mở mang đất đai quê hương.

Khi quân Pháp đánh Bắc Kỳ lần thứ nhất và triều đình ký hòa ước, người cha đã phản đối lệnh bãi binh nên bị truất hết chức tước. Nguyễn Hữu Cương cùng anh em được cha đưa lên quân thứ để rèn luyện việc chinh chiến, bắt đầu con đường đấu tranh vũ trang.

Sau khi thành Hà Nội thất thủ, ông cùng em trai là Nguyễn Hữu Bản về Nam Định cùng các tướng lĩnh giữ thành. Em ông đã hy sinh anh dũng tại cửa Đông, còn ông trở về quê xây dựng các cứ điểm kháng chiến ở Kiến Xương.

Khi vua Hàm Nghi lên ngôi và phát động phong trào Cần Vương, ông được giao nhiệm vụ chiêu tập quân sĩ ở miền Bắc. Ông đã cùng các nhà yêu nước họp bàn tại Sơn Tây, rồi trực tiếp chỉ huy nghĩa quân ở mặt trận Thái Bình, đánh nhiều trận gây thiệt hại lớn cho địch.

Dù nhiều lần được thực dân mời làm quan, ông đều từ chối và chọn con đường mở trường dạy học, làm thơ. Ông vẫn duy trì liên hệ với nhiều chí sĩ yêu nước, đồng thời tích cực ủng hộ phong trào Đông Du, vận động quyên góp tài chính và đưa con cháu xuất dương học tập.

Năm 1908, ông cùng nhiều đồng chí tích cực vận động chống thuế và đứng đơn khiếu nại đòi giảm thuế cho nhân dân. Ông cũng tham gia kế hoạch đầu độc binh lính Pháp ở Hà Nội, kết quả làm 200 sĩ quan và hạ sĩ quan Pháp bị đầu độc. Sau đó ông bị thực dân đày biệt xứ. Ông qua đời năm 1912 tại Cần Thơ.

Cuộc đời Nguyễn Hữu Cương cho thấy tinh thần kiên trung, dám dấn thân vì độc lập dân tộc trong hoàn cảnh đầy khó khăn. Với thế hệ trẻ hôm nay, tấm gương ấy nhắc nhở mỗi người về lòng yêu nước, ý chí tự cường và trách nhiệm đối với quê hương.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Nguyễn Hữu Cương" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_C%C6%B0%C6%A1ng), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.