Nguyễn Hữu Thái – Người con Quảng Trị kiên cường giữa những năm tháng chiến tranh

Nguyễn Hữu Thái – Người con Quảng Trị kiên cường giữa những năm tháng chiến tranh

Tuổi thơ sớm gắn với cách mạng

Nguyễn Hữu Thái là bí danh của Hồ Sĩ Kiêu, một người con quê Quảng Trị, sinh ra và lớn lên tại thôn Nghĩa An, xã Cam Thanh, huyện Cam Lộ. Ông trưởng thành trong một gia đình có truyền thống yêu nước, tại vùng đất Quảng Trị vốn là một trong những địa bàn chiến đấu vô cùng ác liệt trong các cuộc kháng chiến. Từ khi còn rất trẻ, ông đã sớm tham gia hoạt động cách mạng và gắn cuộc đời mình với phong trào đấu tranh của quê hương.

Khoảng năm 1952–1953, khi còn ở tuổi thiếu niên, Hồ Sĩ Kiêu đã tham gia đội thiếu niên tại địa phương. Cuối năm 1953, ông cùng các anh em du kích làm nhiệm vụ canh gác, giữ làng, bảo vệ các tuyến vận tải và hỗ trợ công việc của tiểu ban thuế nông nghiệp. Những công việc tưởng như âm thầm ấy lại diễn ra giữa một vùng quê luôn bị địch theo dõi, càn quét, vì vậy người tham gia phải đối mặt với hiểm nguy ngay từ khi còn rất trẻ.

17 tuổi vẫn không khuất phục trước đòn tra tấn

Hoạt động của ông nhanh chóng bị đối phương phát hiện. Ông bị bắt và đưa vào nhà lao của địch, bị tra tấn rất dã man. Khi ấy ông mới khoảng 17 tuổi. Nhưng điều đáng nhớ nhất trong quãng đời tù đày của người thanh niên Quảng Trị này không chỉ là việc phải chịu đựng đòn roi, mà là thái độ kiên cường trước sự đàn áp.

Theo lời chứng của ông Hồ Viết Thí, một người cùng quê và từng bị giam chung, dù bị địch tra tấn, Hồ Sĩ Kiêu vẫn không tiết lộ bí mật, đồng thời cùng những người bị giam đấu tranh bảo vệ quyền lợi và phản đối cách đối xử khắc nghiệt trong nhà lao. Chính sự gan dạ ấy cho thấy tinh thần cách mạng của ông đã được hình thành từ rất sớm.

Ra tù nhưng không rời bỏ lý tưởng

Ngày 30/8/1954, thực hiện các điều khoản của Hiệp định Giơ-ne-vơ, Hồ Sĩ Kiêu được trao trả tự do tại Cửa Hội, Nghệ An. Sau khi trở về miền Bắc, ông trải qua nhiều công việc lao động và công tác tại các công trường, cơ quan, đơn vị khác nhau. Từ những công trường ở Nghệ An, Lạng Sơn, Ninh Bình, Phủ Lý, Vĩnh Phúc cho đến Đoạn Toa xe Hà Nội thuộc Tổng cục Đường sắt, ông đều được nhận xét là người tích cực, có trách nhiệm, có ý thức tổ chức kỷ luật và luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ.

Ngày 18/6/1963, ông được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam. Trong quá trình công tác, những đóng góp của ông được ghi nhận bằng nhiều giấy khen, thư khen và bằng thành tích trong lao động, phong trào công đoàn. Nhưng khi cuộc chiến tranh ngày càng ác liệt, ông không lựa chọn một cuộc sống bình yên ở miền Bắc. Trước tình hình miền Nam, ông đã sẵn sàng nhận nhiệm vụ trở về Nam công tác.

Người cán bộ đi B mang theo lòng son với quê hương

Trước khi lên đường đi B, ông đang công tác tại Đoạn Toa xe Hà Nội thuộc Tổng cục Đường sắt Việt Nam. Việc trở lại chiến trường là một quyết định đầy gian nan, bởi ông hiểu rằng con đường phía trước có thể là những năm tháng sống giữa bom đạn, thiếu thốn và hiểm nguy. Nhưng đối với người từng trải qua nhà tù địch từ tuổi thiếu niên, thử thách ấy không làm ông chùn bước.

Bí danh Nguyễn Hữu Thái vì thế gắn với một chặng đường đặc biệt trong cuộc đời Hồ Sĩ Kiêu: từ một thiếu niên tham gia giữ làng ở Quảng Trị, một người tù trẻ tuổi kiên quyết không khuất phục, đến một cán bộ được điều động trở lại miền Nam khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt. Hồ sơ và kỷ vật đi B của ông hiện được Trung tâm Lưu trữ quốc gia III lưu giữ, trở thành những tư liệu góp phần ghi lại cuộc đời của một người con Quảng Trị đã đi qua chiến tranh bằng lòng trung thành và ý chí bền bỉ.

Kỳ tích lớn nhất: giữ vững khí tiết giữa nhà tù

Nếu tìm một “kỳ tích” tiêu biểu trong câu chuyện Nguyễn Hữu Thái – Hồ Sĩ Kiêu, thì đó không nhất thiết phải là một trận đánh với những con số về quân địch bị tiêu diệt. Kỳ tích đáng nhớ hơn chính là một người thanh niên mới 17 tuổi, bị bắt và tra tấn nhưng vẫn giữ kín những điều cần giữ, không khuất phục trước kẻ thù và tiếp tục con đường cách mạng sau khi được trả tự do. Đó là một chiến công về bản lĩnh và khí tiết của người chiến sĩ cách mạng.

Cuộc đời ông cũng cho thấy hình ảnh của một thế hệ người Việt Nam đã đi qua chiến tranh bằng rất nhiều cách khác nhau: có người cầm súng ngoài mặt trận, có người hoạt động bí mật, có người làm công tác hậu cần, có người từ miền Bắc trở lại chiến trường. Với Hồ Sĩ Kiêu – Nguyễn Hữu Thái, dấu ấn nổi bật là sự kiên cường từ tuổi thiếu niên và tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ khi Tổ quốc cần.

Một người con Quảng Trị để lại dấu ấn trong lịch sử

Ngày đất nước thống nhất, những người như Hồ Sĩ Kiêu trở thành một phần của thế hệ đã góp sức vào cuộc đấu tranh kéo dài nhiều thập niên. Câu chuyện về ông không chỉ nhắc đến chiến tranh mà còn nhắc đến sức mạnh tinh thần của những con người bình dị: từ một thiếu niên giữ làng, một người tù không chịu khuất phục, đến một cán bộ sẵn sàng đi B. Báo Quân khu 7 ghi nhận ông là “người con đất Quảng Trị”, đồng thời lưu giữ câu chuyện về hồ sơ, kỷ vật của ông như một tư liệu truyền thống cho các thế hệ sau.

Nguyễn Hữu Thái – Hồ Sĩ Kiêu không phải là một cái tên được biết đến rộng rãi như nhiều vị tướng hay Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nhưng câu chuyện của ông có một giá trị riêng: đó là câu chuyện về lòng trung thành, khí tiết và sự lựa chọn dấn thân của một người con Quảng Trị trong những năm tháng đất nước chìm trong chiến tranh.