Nguyễn Hữu Thái - Nhân chứng của mùa xuân đại thắng

NGUYỄN HỮU THÁI - NHÂN CHỨNG ĐẶC BIỆT CỦA THỜI KHẮC THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC

Kỹ sư Nguyễn Hữu Thái là một trong những nhân chứng đặc biệt gắn liền với ngày 30/4/1975 - ngày đất nước hoàn toàn thống nhất. Từng là Chủ tịch Tổng hội Sinh viên Sài Gòn, ông nổi bật trong phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên và trí thức yêu nước tại miền Nam những năm kháng chiến chống Mỹ. Không chỉ trực tiếp có mặt tại Dinh Độc Lập trong thời khắc chính quyền Sài Gòn tuyên bố đầu hàng, ông còn là người chứng kiến và tham gia vào nhiều sự kiện quan trọng diễn ra trong ngày lịch sử ấy. Những ký ức và câu chuyện mà Nguyễn Hữu Thái để lại không chỉ giúp tái hiện chân thực thời khắc chuyển giao của lịch sử dân tộc mà còn phản ánh khát vọng hòa bình, hòa hợp và thống nhất của nhiều thế hệ người Việt Nam.

Sinh năm 1938 tại Đà Nẵng trong một gia đình có truyền thống hiếu học, Nguyễn Hữu Thái sớm được tạo điều kiện học tập đầy đủ. Sau khi đỗ Tú tài tại Huế, ông vào Sài Gòn theo học đồng thời hai ngành Kiến trúc và Luật. Những năm tháng học tập tại đô thị lớn nhất miền Nam cũng là thời điểm ông bắt đầu tham gia các hoạt động xã hội và phong trào sinh viên yêu nước. Với tinh thần nhiệt huyết của tuổi trẻ, ông nhanh chóng trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào đấu tranh chống chiến tranh và phản đối sự can thiệp của nước ngoài vào Việt Nam. Năm 1963, Nguyễn Hữu Thái được bầu làm Chủ tịch Tổng hội Sinh viên Sài Gòn – Gia Định, trở thành một trong những thủ lĩnh sinh viên có ảnh hưởng lớn trong giai đoạn đó.

Con đường hoạt động của ông không hề bằng phẳng. Do tích cực tham gia các phong trào đấu tranh, Nguyễn Hữu Thái nhiều lần bị bắt giữ, thẩm vấn và giam cầm. Trong suốt khoảng thời gian từ năm 1964 đến năm 1974, ông bị bắt giam nhiều lần nhưng vẫn không từ bỏ lý tưởng mà mình theo đuổi. Sau mỗi lần được trả tự do, ông tiếp tục tham gia các hoạt động vận động hòa bình, hòa giải dân tộc và kết nối với nhiều trí thức yêu nước tại miền Nam. Đối với Nguyễn Hữu Thái, mục tiêu lớn nhất không chỉ là chấm dứt chiến tranh mà còn là xây dựng sự đoàn kết dân tộc để hướng tới một tương lai hòa bình cho đất nước.

Những ngày cuối tháng 4 năm 1975 đã trở thành giai đoạn đặc biệt nhất trong cuộc đời ông. Khi chiến dịch giải phóng Sài Gòn bước vào giai đoạn quyết định, Nguyễn Hữu Thái cùng nhiều trí thức, sinh viên và các lực lượng yêu nước tại nội thành tham gia vận động nhằm giảm thiểu sự chống cự của quân đội Sài Gòn, hạn chế đổ máu và tạo điều kiện cho quá trình chuyển giao diễn ra trong hòa bình. Ông cùng các cộng sự tập hợp lực lượng thanh niên, sinh viên tại nhiều địa điểm trong thành phố, chuẩn bị cho thời khắc lịch sử đang đến rất gần.

Sáng ngày 30/4/1975, khi nghe thông báo của Tổng thống Dương Văn Minh yêu cầu quân đội ngừng bắn, Nguyễn Hữu Thái lập tức đến Dinh Độc Lập. Tại đây, ông đã trực tiếp chứng kiến khoảnh khắc những chiếc xe tăng của Quân Giải phóng tiến vào dinh. Ông là một trong những người có mặt khi Bùi Quang Thận mang lá cờ giải phóng lên nóc Dinh Độc Lập. Chính Nguyễn Hữu Thái cùng một số người khác đã hỗ trợ và dẫn đường trong quá trình đưa lá cờ chiến thắng lên đỉnh tòa nhà. Hình ảnh lá cờ tung bay giữa bầu trời Sài Gòn vào trưa ngày 30/4 đã trở thành biểu tượng thiêng liêng của ngày đất nước thống nhất, và ông là một trong những người trực tiếp chứng kiến khoảnh khắc lịch sử ấy.

Sau đó, Nguyễn Hữu Thái tiếp tục theo đoàn đến Đài Phát thanh Sài Gòn – nơi diễn ra sự kiện phát đi lời tuyên bố đầu hàng vô điều kiện của Tổng thống Dương Văn Minh. Trong thời khắc quan trọng đó, ông được giao nhiệm vụ giới thiệu chương trình phát thanh. Bằng giọng nói rõ ràng và đầy xúc động, ông đã mở đầu cho buổi phát thanh lịch sử, đánh dấu sự kết thúc của chiến tranh và sự mở đầu của một giai đoạn mới đối với dân tộc Việt Nam. Nhiều tài liệu sau này ghi nhận rằng chính trong buổi phát thanh ấy, cái tên Thành phố Hồ Chí Minh đã được ông nhắc đến như biểu tượng cho khát vọng thống nhất và tương lai của đất nước.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Hữu Thái tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực chuyên môn và tham gia nhiều hoạt động xã hội. Trong các cuộc gặp gỡ, giao lưu và trao đổi với thế hệ trẻ, ông thường chia sẻ những câu chuyện chân thực về phong trào sinh viên, về ngày 30/4 lịch sử cũng như khát vọng hòa hợp dân tộc mà ông và nhiều trí thức yêu nước từng theo đuổi. Đối với ông, giá trị lớn nhất của ngày thống nhất không chỉ là chiến thắng quân sự mà còn là cơ hội để người Việt Nam cùng hướng về tương lai, vượt qua những chia rẽ của chiến tranh để xây dựng đất nước.

Năm 2024, Nguyễn Hữu Thái qua đời, khép lại cuộc đời của một trí thức yêu nước đã dành nhiều tâm huyết cho phong trào đấu tranh vì hòa bình và độc lập dân tộc. Tuy nhiên, những ký ức mà ông để lại vẫn là nguồn tư liệu quý giá giúp các thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn về một trong những thời khắc quan trọng nhất của lịch sử Việt Nam hiện đại. Cuộc đời của Nguyễn Hữu Thái không chỉ phản ánh hành trình của một cá nhân mà còn là hình ảnh tiêu biểu cho lớp trí thức, học sinh và sinh viên miền Nam đã góp phần vào công cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập và thống nhất đất nước.