NGUYỄN HỮU THỌ – NGƯỜI TRÍ THỨC ĐỨNG ĐẦU NGỌN CỜ ĐOÀN KẾT MIỀN NAM

1. Từ một luật sư yêu nước đến người lãnh đạo phong trào

Nguyễn Hữu Thọ sinh năm 1910 tại Long Phú, tỉnh Chợ Lớn, trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Ông được đào tạo về luật và từng hành nghề luật sư tại Sài Gòn. Trong những năm đất nước còn dưới ách thống trị của thực dân Pháp, ông đã sử dụng vị trí của một luật sư để bảo vệ những người yêu nước, đồng thời tham gia nhiều hoạt động đòi các quyền dân sinh, dân chủ và độc lập cho dân tộc. Năm 1947, ông vận động nhiều trí thức Sài Gòn – Chợ Lớn ký bản tuyên ngôn gửi Chính phủ Pháp, yêu cầu Pháp đàm phán với Chính phủ Việt Nam. Năm 1948, ông tham gia Mặt trận Liên Việt và năm 1949 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Con đường hoạt động của Nguyễn Hữu Thọ không hề bằng phẳng. Ông nhiều lần bị chính quyền thực dân và chính quyền Sài Gòn bắt giữ, quản thúc. Năm 1954, ông bị bắt và giam tại Phú Yên. Khi Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập ngày 20/12/1960, Nguyễn Hữu Thọ vẫn đang bị quản thúc. Cuối tháng 11/1961, ông được giải thoát và trở về vùng căn cứ cách mạng ở Tây Ninh. Sự kiện này mở ra một giai đoạn đặc biệt trong cuộc đời ông: từ một luật sư yêu nước trở thành một trong những người lãnh đạo tiêu biểu của phong trào cách mạng miền Nam.

2. Ngọn cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam

Ngày 20/12/1960, tại vùng giải phóng Tây Ninh, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập. Mục tiêu của Mặt trận là tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo, nhân sĩ và những người Việt Nam yêu nước để đấu tranh chống Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm, hướng tới hòa bình, độc lập và thống nhất đất nước. Đây là một bước phát triển quan trọng của phong trào cách mạng miền Nam.

Tại Đại hội lần thứ I của Mặt trận năm 1962, luật sư Nguyễn Hữu Thọ được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Từ đây, tên tuổi ông gắn liền với ngọn cờ đoàn kết của nhân dân miền Nam. Trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, Mặt trận không chỉ làm nhiệm vụ vận động quần chúng mà còn tham gia đấu tranh trên các mặt trận chính trị, quân sự và ngoại giao. Nguyễn Hữu Thọ trở thành một gương mặt đại diện quan trọng của cuộc đấu tranh chính trị ở miền Nam.

3. Đứng đầu một mặt trận rộng lớn

Điều đặc biệt trong vai trò của Nguyễn Hữu Thọ là ông không chỉ đại diện cho một nhóm người hay một lực lượng riêng biệt. Mặt trận được xây dựng với mục tiêu tập hợp đông đảo những người có lòng yêu nước, không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo hay xu hướng chính trị. Chính vì vậy, người đứng đầu Mặt trận phải có khả năng kết nối nhiều lực lượng khác nhau, thuyết phục và tạo dựng niềm tin trong nhân dân.

Nguyễn Hữu Thọ đã đảm nhiệm vai trò ấy trong một thời kỳ vô cùng khắc nghiệt. Từ năm 1962 đến khi cuộc kháng chiến kết thúc, ông đứng đầu Mặt trận trong những năm chiến tranh ngày càng mở rộng. Mặt trận do ông lãnh đạo trở thành một tổ chức chính trị có ảnh hưởng rộng ở miền Nam, góp phần tập hợp lực lượng và tạo cơ sở chính trị cho cuộc đấu tranh giải phóng.

4. Từ Mặt trận đến Chính phủ Cách mạng lâm thời

Tháng 6/1969, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập. Nguyễn Hữu Thọ được bầu làm Chủ tịch Hội đồng cố vấn của Chính phủ. Đây là một bước phát triển mới về tổ chức chính trị của cách mạng miền Nam, đồng thời có ý nghĩa quan trọng trên mặt trận ngoại giao.

Nguyễn Hữu Thọ tiếp tục đại diện cho tiếng nói của lực lượng cách mạng miền Nam trong nhiều hoạt động đối ngoại. Sự hiện diện của ông cùng các đại diện khác góp phần khẳng định rằng cuộc đấu tranh ở miền Nam không chỉ diễn ra bằng chiến trường mà còn diễn ra trên mặt trận chính trị và ngoại giao quốc tế. Trong cuộc chiến tranh kéo dài, việc tranh thủ sự đồng tình của nhân dân tiến bộ trên thế giới cũng trở thành một bộ phận quan trọng của cuộc đấu tranh.

5. Sau ngày đất nước thống nhất

Sau ngày 30/4/1975, vai trò của Nguyễn Hữu Thọ không kết thúc. Đất nước bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới: từ chiến tranh chuyển sang xây dựng và thống nhất về tổ chức nhà nước. Năm 1976, ông được bầu làm Phó Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Sau đó, ông lần lượt giữ nhiều trọng trách, trong đó có Quyền Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Đặc biệt, sau khi đất nước thống nhất, một trong những nhiệm vụ quan trọng là thống nhất các tổ chức Mặt trận của hai miền. Nguyễn Hữu Thọ đã tích cực tham gia quá trình này. Tại Đại hội Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam năm 1977, ông nhấn mạnh ý nghĩa lịch sử của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam và khẳng định tổ chức này đã hoàn thành sứ mệnh tập hợp những người yêu nước ở miền Nam trong cuộc kháng chiến.

6. Một người trí thức đi trọn con đường với dân tộc

Cuộc đời Nguyễn Hữu Thọ là một câu chuyện đặc biệt về vai trò của người trí thức trong lịch sử hiện đại Việt Nam. Ông bước vào con đường đấu tranh từ vị trí một luật sư, dùng kiến thức pháp luật và uy tín xã hội để bảo vệ những người yêu nước. Sau đó, ông chấp nhận tù đày, hoạt động bí mật và cuối cùng trở thành người đứng đầu một mặt trận chính trị rộng lớn ở miền Nam.

Từ một luật sư tại Sài Gòn đến Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam, rồi Phó Chủ tịch nước, Quyền Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Nguyễn Hữu Thọ đã đi qua nhiều chặng đường của lịch sử dân tộc. Ông qua đời tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 24/12/1996.

Câu chuyện Nguyễn Hữu Thọ cho thấy một điều: trong những bước ngoặt của lịch sử, sức mạnh của một dân tộc không chỉ nằm ở những người cầm súng ngoài chiến trường mà còn nằm ở những trí thức biết dùng tài năng, uy tín và bản lĩnh của mình để tập hợp con người. Nguyễn Hữu Thọ đã dành phần lớn cuộc đời cho mục tiêu độc lập, hòa bình, thống nhất đất nước và trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của khối đại đoàn kết dân tộc trong thời kỳ đấu tranh giải phóng miền Nam.