Nguyễn Lương Bằng người giữ hồn cách mạng

Tháng Tám năm 1945, Hà Nội như một lò lửa đang chực chờ bùng nổ. Trong căn nhà nhỏ ở ngoại ô, Nguyễn Lương Bằng — người mà các đồng chí gọi là Anh Cả — đang ngồi lặng yên bên một chiếc hòm gỗ cũ kỹ. Trên bàn là những tờ truyền đơn còn thơm mùi mực và một túi vải nhỏ đựng những chiếc nhẫn vàng, những đồng bạc lẻ do nhân dân đóng góp.

Đó là toàn bộ "hồn cốt" của Mặt trận Việt Minh. Nhiệm vụ của ông là giữ cho mạch máu này không bị đứt đoạn trước sự kiểm soát gắt gao của Hiến binh Nhật.

Một buổi chiều, khi ông đang vận chuyển tài liệu qua phố Khâm Thiên, một toán lính Nhật bất ngờ thiết lập chốt chặn. Anh Cả bình thản xách chiếc hòm gỗ, bước đi như một người thợ mộc nghèo khổ. Khi tên lính Nhật chặn lại, hất hàm hỏi về chiếc hòm, ông nhẹ nhàng mở nắp. Bên trong là một lớp dụng cụ đục, bào đã cũ. Nhưng ông biết rõ, dưới cái ngăn đáy mỏng manh kia là ấn tín của Đảng và danh sách các cơ sở bí mật.

Cái chết chỉ cách ông một nhịp thở. Tên lính dùng mũi lê sục sạo, mũi sắt sắc lẹm chỉ cách tập hồ sơ vài milimet. Anh Cả vẫn đứng đó, đôi mắt sâu thẳm không một chút xao động. Sự bình thản đến kỳ lạ của ông khiến tên lính cụt hứng và xua tay cho đi.

Có những đêm, ông đi bộ hàng chục cây số để tiếp tế tài chính cho các đơn vị tự vệ. Bụng đói cồn cào vì cả ngày chỉ có một củ khoai lang bẻ đôi, nhưng tay ông vẫn nắm chặt túi tiền cách mạng. Ông quan niệm: "Tiền của dân là máu, động vào một xu là tội ác với lịch sử". Sự liêm khiết đến mức khắc nghiệt của ông đã trở thành huyền thoại, tạo nên một chỗ dựa tinh thần vững chắc cho các đồng chí giữa lúc khó khăn nhất.

Sáng ngày 19 tháng 8, giữa quảng trường rợp bóng cờ đỏ, Anh Cả đứng khuất sau những hàng quân tự vệ. Ông không đứng trên lễ đài để nhận những tràng pháo tay, ông chỉ lặng lẽ siết chặt chiếc hòm gỗ. Cách mạng đã thành công, và "người giữ hồn" ấy đã hoàn thành sứ mệnh của mình trong bóng tối.