Nguyễn Nghiêm – Người con Quảng Ngãi sống mãi trong ký ức hoa lửa
Nguyễn Nghiêm – Người con Quảng Ngãi sống mãi trong ký ức hoa lửa
Quảng Ngãi có những con người đi qua lịch sử bằng một cuộc đời rất ngắn, nhưng để lại phía sau một dấu ấn rất dài. Nguyễn Nghiêm là một người như thế. Ông sinh năm 1904 tại làng Tân Hội, nay thuộc xã Phổ Phong, thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước, Nguyễn Nghiêm sớm lựa chọn con đường đấu tranh khi tuổi đời còn rất trẻ. Đến hôm nay, khi nhắc đến ông, người Quảng Ngãi vẫn nhắc bằng sự trân trọng đối với một người con đã dành trọn tuổi thanh xuân cho quê hương, đất nước.
Từ một người con của Tân Hội đến người cán bộ cách mạng
Những năm tháng tuổi trẻ của Nguyễn Nghiêm diễn ra trong hoàn cảnh đất nước còn chìm dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Từ năm 1924, ông bắt đầu tiếp xúc với những nhà yêu nước và những người hoạt động cách mạng ở Quảng Ngãi. Cuối năm 1925, ông cùng một số đồng chí thành lập Công ái xã để tìm hiểu, trao đổi về những tư tưởng mới, trong đó có chủ nghĩa Mác – Lênin.
Cuối năm 1927, khi Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên được xây dựng ở Quảng Ngãi, Nguyễn Nghiêm được giao phụ trách huyện Đức Phổ. Ông từng bước trở thành một trong những cán bộ chủ chốt của phong trào yêu nước và cách mạng trong tỉnh. Tháng 7 năm 1929, ông được giao trọng trách xúc tiến việc thành lập tổ chức cộng sản ở Quảng Ngãi.
Một dấu mốc không thể quên
Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày 3/2/1930, Nguyễn Nghiêm tích cực xúc tiến việc xây dựng tổ chức Đảng ở quê hương. Tháng 3/1930, tại làng Tân Hội, các tổ chức dự bị cộng sản được chuyển thành các chi bộ cộng sản và Tỉnh ủy lâm thời được thành lập, do Nguyễn Nghiêm làm Bí thư. Đến tháng 6/1930, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ nhất, ông được bầu làm Bí thư đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi.
Trong thời gian giữ cương vị Bí thư, Nguyễn Nghiêm cùng các đồng chí trực tiếp lãnh đạo phong trào đấu tranh của nhân dân. Đỉnh cao là cuộc biểu tình đêm 7 rạng sáng 8/10/1930 tại Đức Phổ. Hàng nghìn người dân tham gia, tạo nên một khí thế đấu tranh mạnh mẽ và trở thành một dấu mốc nổi bật của phong trào cách mạng 1930–1931 ở Quảng Ngãi.
Những ngày cuối cùng của một người cộng sản kiên trung
Phong trào càng phát triển, sự truy lùng của địch càng gắt gao. Ngày 6/3/1931, trên đường đi nắm tình hình, Nguyễn Nghiêm bị bắt tại khu vực cấm Giám Tộ, làng Nhu Năng, nay thuộc xã Nghĩa Hiệp, huyện Tư Nghĩa. Trong thời gian bị giam giữ, ông vẫn giữ vững khí tiết, không khuất phục trước những lời dụ dỗ và sự tra tấn của kẻ thù.
Rạng sáng ngày 23/4/1931, tại bãi sông Trà Khúc, Nguyễn Nghiêm hy sinh khi mới 27 tuổi. Một người mẹ mất con, một người vợ mất chồng, những người đồng chí mất đi một người lãnh đạo; còn quê hương Quảng Ngãi mất đi một người con ưu tú. Nhưng sự hy sinh ấy không thể làm những điều ông theo đuổi biến mất. Trái lại, nó trở thành một phần ký ức không thể xóa nhòa của phong trào cách mạng Quảng Ngãi.
Có những người không cần một cuộc đời dài
Có những người sống rất lâu nhưng dấu chân để lại trong lịch sử lại mờ nhạt. Cũng có những người chỉ sống 27 năm, nhưng tên tuổi vẫn được nhắc nhớ qua nhiều thế hệ. Nguyễn Nghiêm thuộc về những con người thứ hai.
Điều khiến câu chuyện về ông chạm đến cảm xúc của người đọc hôm nay không chỉ là những sự kiện lịch sử. Đó còn là hình ảnh một người thanh niên đã nhìn thấy nỗi đau của quê hương và quyết định không đứng ngoài. Ông chọn dấn thân, chọn trách nhiệm và chấp nhận hy sinh khi đất nước còn trong những năm tháng đầy thử thách.
Nếu được đứng bên dòng Trà Khúc hôm nay, có lẽ chúng ta sẽ khó hình dung nơi đây từng chứng kiến những giờ phút cuối cùng của một người con Quảng Ngãi. Dòng sông vẫn chảy, quê hương đã đổi thay, những con đường đã rộng hơn, những mái trường đã đầy tiếng trẻ thơ. Thời gian có thể phủ lên cảnh vật một màu mới, nhưng không thể phủ nhận những gì một thế hệ đã hiến dâng cho ngày mai.
Với tôi, Nguyễn Nghiêm không chỉ là một cái tên trong sách lịch sử địa phương. Ông là một lời nhắc nhở rất giản dị: hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Đằng sau những ngày bình yên là tuổi trẻ, niềm tin và sự hy sinh của biết bao người.
Vì thế, viết về Nguyễn Nghiêm cũng là viết về Quảng Ngãi – một vùng đất đã từng đi qua những năm tháng hoa lửa bằng lòng yêu nước và ý chí kiên cường. Và khi những thế hệ hôm nay biết trân trọng lịch sử, biết sống tử tế, học tập và cống hiến, câu chuyện của những người như Nguyễn Nghiêm sẽ không dừng lại ở quá khứ. Nó sẽ tiếp tục được kể, bằng một cách khác, trong chính cuộc sống hôm nay.
