NGUYỄN NGỌC LÀI – BÀN TAY QUÂN Y VÀ LỜI HẸN VỚI NHỮNG NGƯỜI ĐÃ KHUẤT
Câu chuyện về nữ quân y tham gia kháng chiến từ năm 13 tuổi giữa chiến trường ác liệt Nam Bộ Khắc họa sự hy sinh thầm lặng của lực lượng quân y trong điều kiện thiếu thốn cùng cực Thể hiện nỗi day dứt và trách nhiệm với đồng đội đã hy sinh sau chiến tranh Lan tỏa tinh thần tri ân liệt sĩ bằng những việc làm bền bỉ suốt đời người
Năm mười ba tuổi, khi nhiều đứa trẻ còn chưa rời khỏi mái nhà, Nguyễn Ngọc Lài đã bước vào chiến tranh với một vai trò đặc biệt: quân y. Không cầm súng nơi tuyến đầu, bà chiến đấu bằng đôi tay nhỏ bé, bằng thời gian và bằng ý chí để giành lại sự sống cho đồng đội giữa bom đạn ác liệt của chiến trường Nam Bộ.
Theo bước chân bộ đội từ Cầu Kè, Càng Long, An Trường, Vũng Liêm đến Ngãi Tứ, bà cùng Đội phẫu của Trung đoàn 3, Quân khu 9 hành quân liên tục. Mỗi khi địch đánh, thương binh ngã xuống, bà lại cùng đồng đội dựng trại tạm, sơ cứu ngay tại chỗ. Không thuốc men, không dịch truyền, nước dừa non được dùng thay nước biển. Nhỏ con nhưng nhanh nhẹn, bà Lài leo dừa giỏi nhất đội, cẩn thận hái từng trái để cứu người bị thương.
Có những ký ức không thể phai mờ. Một chiến sĩ bị thương nặng ở vùng bụng, được bà băng bó bằng lá môn rồi đưa đi cấp cứu. Nhưng anh không qua khỏi, hy sinh ngay trên tay bà. Những đêm dài kiệt sức, quân y gục ngủ bên thi thể đồng đội vừa mất, nước mắt chưa kịp rơi đã phải tiếp tục hành quân. Trong chiến tranh, quân y cũng “đánh” – đánh với thời gian, với sự thiếu thốn, với ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.
Nỗi day dứt lớn nhất theo bà suốt đời là những đồng đội được chôn cất vội vàng giữa rừng, bên bờ kênh, chỉ kịp ghi tên bỏ vào lọ rồi lấp đất tiếp tục lên đường. Có người, chính tay bà chôn cất, nhưng hòa bình rồi vẫn không tìm lại được. Những mất mát ấy trở thành món nợ ân tình mà bà mang theo suốt hơn nửa thế kỷ.
Sau năm 1973, bà tiếp tục làm nhiệm vụ y sĩ chăm sóc sức khỏe cán bộ tại Phân ban Tỉnh ủy Vĩnh Long. Dù ở đơn vị nào, bà và đồng đội luôn sẵn sàng cứu chữa tất cả thương bệnh binh, không phân biệt nhiệm vụ hay địa bàn. Điều khiến bà đau xót nhất là cảnh “có thầy mà không có thuốc”: thương binh nhiễm trùng, mất máu nhưng không có kháng sinh, không có thuốc cầm máu – những thứ bị địch kiểm soát gắt gao.
Khi đất nước hòa bình, bà Lài không chọn nghỉ ngơi trọn vẹn. Năm 2009, bà bắt đầu kết nối đồng đội cũ, lặng lẽ đi tìm hài cốt liệt sĩ và giúp đỡ gia đình những người đã ngã xuống. Ngôi nhà nhỏ của bà trở thành trụ sở Chi hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Vĩnh Long – nơi bà tự nguyện làm đầu mối suốt nhiều năm.
Sau 11 năm, 38 hài cốt liệt sĩ được quy tập, nhiều mái nhà tình nghĩa được dựng lên, hàng trăm triệu đồng được vận động để san sẻ khó khăn với thân nhân liệt sĩ. Mái tóc xanh ngày nào nay đã bạc trắng, nhưng lời hẹn với đồng đội năm xưa vẫn chưa bao giờ khép lại trong trái tim người nữ quân
y ấy.
