Nguyễn Nhân Triển
Giữa vùng “bờ xôi ruộng mật” của Bắc Ninh có một làng quê yên bình soi bóng bên dòng sông Đuống, làng Nghiêm Xá, xã Việt Hùng, huyện Quế Võ. Đó là nơi sinh ra Nguyễn Nhân Triển, chàng trai Kinh Bắc hiền lành, rắn rỏi, lớn lên giữa câu quan họ và nếp sống nghĩa tình và nổi danh với kỳ tích trận đấu tăng 1 chọi 10 với kẻ thù.
Tháng 6-1965, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Triển lên đường nhập ngũ. Sức khỏe tốt, ý chí vững vàng, anh được chọn vào Binh chủng Tăng - Thiết giáp và cử đi học trưởng xe. Huấn luyện giỏi, tác phong mẫu mực, anh sớm được điều về Đoàn 10 - Tiểu đoàn huấn luyện của binh chủng để đào tạo trung đội trưởng xe tăng. Cuối năm 1970, anh về Tiểu đoàn 297, cơ động vào Tây Quảng Bình chuẩn bị tham gia chiến dịch Đường 9 - Nam Lào. Sau chiến dịch, đơn vị quay ra Quảng Bình củng cố lực lượng trước khi hành quân vào Tây Nguyên.Anh tranh thủ về quê, nơi người thôn nữ tên Nguyễn Thị Mạc vẫn mong đợi anh từng tháng, từng ngày. Ngày 22-8-1971, đám cưới của họ diễn ra giản dị theo nếp “đời sống mới” nhưng ấm áp và rộn ràng tiếng cười. Khi hội hôn đề nghị cô dâu, chú rể hát song ca, Triển ngượng nghịu nhường vợ hát thay mình. Nhưng đúng lúc Mạc chuẩn bị cất giọng, tiếng loa thét lên vang dội khắp làng: “Vỡ đê rồi! Vỡ đê rồi!”Đám cưới dừng lại trong chớp mắt. Rạp được tháo, bàn ghế trả vội, tre dựng rạp được gác lên xà nhà. Đôi dát giường biến thành “phòng hạnh phúc”, cả nhà phải dạt lên đống rạ chờ nước. Đêm tân hôn còn dang dở thì nước đã dâng đến lưng người. Không còn cách nào khác, Triển phải phá mấy viên ngói, đưa vợ chui lên nóc nhà tránh lũ. Nước chưa kịp rút, Triển đã lặng lẽ khoác ba lô lên đường. Anh chưa kịp để lại cho vợ một giọt máu nào.Ngày 24-4-1972, Thiếu úy Nguyễn Nhân Triển, Trung đội trưởng Trung đội tăng 3, cùng kíp xe 377 gồm Hạ sĩ Cao Trần Vịnh (lái xe), Nguyễn Đắc Lượng và Hoàng Văn Ái (pháo thủ), đã lập chiến công xuất sắc trong trận đánh Tân Cảnh. Dẫn đầu đội hình, xe 377 cùng xe 357 bắn sập đài quan sát, phối hợp bộ binh đánh thẳng vào sở chỉ huy Trung đoàn 42, tiêu diệt và bắt sống nhiều sĩ quan địch.Ngay sau đó, chưa kịp củng cố, Trung đội 3 nhận lệnh tiến công Đắc Tô 2. Trong mưa bom bão đạn, xe 377 dẫn đầu, nhưng hai xe 354 và 369 bị chặn lại phía sau. Phát hiện chỉ có 1 xe tăng 377 của ta tiếp cận, địch tung 10 xe tăng M-41, M-24 chia làm 2 mũi hợp vây. Không hề nao núng, trưởng xe Nguyễn Nhân Triển và kíp xe bước vào trận chiến sinh tử 1 chọi 10.Cuộc đấu tăng diễn ra ác liệt. Xe tăng 377 nhanh chóng bắn cháy 2 xe tăng M-41 làm địch hoảng hốt. Các xe tăng còn lại của địch tập trung hỏa lực tấn công xe tăng 377. Kíp xe tăng anh hùng lợi dụng địa hình, địa vật bắn trả và đã hạ liên tiếp 7 xe tăng của địch. Tuy nhiên, trước hỏa lực tập trung của địch, xe tăng 377 đã trúng 3 phát đạn và bốc cháy, cả 4 thành viên trên xe hy sinh. Lúc này, các xe tăng 354 và 369 mở hết tốc lực xông lên ứng cứu xe 377 vừa đi vừa đánh địch mở đường, diệt một số xe tăng địch nấp sau ụ chiến đấu. Tới nơi, xe tăng của ta phối hợp với lực lượng bộ binh Trung đoàn 1 tiến lên tấn công tiêu diệt và làm chủ căn cứ Đắc Tô 2.Bên xác xe 377, người ta đếm được 9 chiếc M41 cháy đen, 7 chiếc nằm gần đến mức chỉ cách 377 chưa đầy 100 mét.Khi về gom hài cốt, đồng đội chỉ thu được vỏn vẹn một ba lô di cốt. Trên vành tháp pháo, một nắm cơm cháy đen, phần cơm sáng hôm ấy kíp xe chưa kịp ăn vẫn còn nguyên như một di vật thiêng. Giờ đây, nắm cơm ấy nằm lặng lẽ trong Bảo tàng Tăng - Thiết giáp, khiến bất cứ ai nhìn thấy đều phải nghẹn lòng.Chiếc xe 377 sau này được đưa về Tượng đài Chiến thắng Đắc Tô - Tân Cảnh. Kỳ lạ thay, khi chưa làm lễ xin phép, hai xe ủi kéo mãi không nhúc nhích. Chỉ đến khi hương khấn vừa tàn, chiếc xe bỗng “ngoan ngoãn” lăn bánh như thể các anh đã đồng ý.Năm 2009, kíp xe 377 được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ở nơi vĩnh hằng, chắc các anh có thể mỉm cười. Vì Tổ quốc đời đời khắc ghi tên những người lính đã hóa thành bất tử



