Nguyên phi Ỷ Lan – Trí tuệ trị quốc và ngọn lửa nhân từ

Xuất thân là một cô gái thôn quê nghèo làm nghề hái dâu, dệt vải ở vùng đất Thuận Thành (Bắc Ninh), Lê Thị Yến (tên thật của bà) đã bước vào chốn hoàng cung bằng tư chất thông minh và cốt cách thanh cao. "Thời hoa lửa" của cuộc đời bà không bắt đầu bằng cung tên, giáo mác, mà bùng cháy khi vương triều và trăm họ đặt lên vai bà trọng trách quản quốc an dân. Năm 1069, khi vua Lý Thánh Tông thân chinh mang quân đi dẹp loạn ở biên giới phía Nam, kinh thành Thăng Long rơi vào cảnh chao đảo vì thiên tai, mất mùa, lòng dân hoang mang. Giữa bối cảnh nghìn cân treo sợi tóc ấy, Nguyên phi Ỷ Lan ở lại kinh sư nhiếp chính đã đưa ra những quyết sách vô cùng mưu trí. Bà đích thân đi sát dân, cứu trợ người nghèo, giữ nghiêm kỷ cương và vỗ về trăm họ. Sự bình yên của hậu phương lớn mạnh đến mức khi vua Lý Thánh Tông đánh trận chưa thành công, nghe tin kinh thành dưới sự trị vì của Nguyên phi vẫn vững như bàn thạch, ngài đã tự thẹn mà hạ quyết tâm: "Một người phụ nữ còn làm được như thế, ta là nam nhi lẽ nào lại chịu về tay không?". Chính ngọn lửa tinh thần từ hậu phương của bà đã tiếp thêm sức mạnh cho nhà vua đại thắng trở về.

Nhưng đỉnh cao "hoa lửa" trong cuộc đời Nguyên phi Ỷ Lan rực sáng nhất vào năm 1072, khi vua Lý Thánh Tông đột ngột băng hà, vua Lý Nhân Tông lên ngôi khi mới 7 tuổi. Giữa lúc triều đình non trẻ đứng trước họa xâm lăng cận kề của nhà Tống, bà lại một lần nữa buông rèm nhiếp chính với tư cách Hoàng thái hậu. Bằng tầm nhìn chiến lược xuất chúng, bà đã gửi gắm niềm tin tuyệt đối, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Thái úy Lý Thường Kiệt tạo nên thế trận "tiên phát chế nhân", chủ động tấn công sang đất Tống để phòng vệ rồi lập nên phòng tuyến sông Như Nguyệt huyền thoại. Khi tiền tuyến bão lửa ngập trời, thì ở hậu phương Thăng Long, Ỷ Lan chính là điểm tựa tinh thần vững chãi, điều phối lương thực, giữ vững lòng tin chiến thắng cho toàn quân và toàn dân Đại Việt.

Không dừng lại ở một nhà chính trị sắc sảo, ngọn lửa của Ỷ Lan còn là ngọn lửa của chủ nghĩa nhân đạo sâu sắc. Sau chiến tranh, chứng kiến cảnh đất nước kiệt quệ, cuộc sống người dân lầm than, bà đã ban hành những sắc lệnh mang tính thời đại: bỏ tiền kho triều đình để chuộc những người con gái nhà nghèo phải bán mình làm nô tỳ, gả họ cho những người đàn ông góa vợ, giúp họ làm lại cuộc đời. Bà ra luật nghiêm cấm mổ trộm trâu bò để bảo vệ sức kéo cho nông nghiệp. Những chính sách nhân từ, thấu đạt lòng dân ấy không chỉ hồi sinh nền kinh tế quốc gia sau khói lửa binh đao, mà còn đưa bà trở thành "Quan Âm nữ" trong lòng triệu triệu người dân đất Việt.

Gần một thiên niên kỷ đã trôi qua, những vần thơ thần bên dòng Như Nguyệt năm xưa nay đã nhường chỗ cho tiếng sóng hòa bình sầm uất của Thăng Long – Hà Nội. Thế nhưng, câu chuyện thời hoa lửa của Nguyên phi Ỷ Lan vẫn vẹn nguyên giá trị, là bài học sâu sắc cho thế hệ trẻ ngày hôm nay về tư duy quản trị, lòng dũng cảm đương đầu với thách thức và tinh thần lấy dân làm gốc. Bà đã được nhân dân lập đền thờ trang nghiêm tại đền Ghềnh, đền Ỷ Lan (Gia Lâm, Hà Nội) và quê hương Bắc Ninh như một sự tri ân bất tử của lịch sử.

Tham gia cuộc thi “Câu chuyện thời hoa lửa”, câu chuyện của tiền nhân Ỷ Lan thôi thúc thế hệ trẻ chúng tôi – đặc biệt là những người phụ nữ trong thời đại mới – phải sống có hoài bão, bản lĩnh và không ngừng vươn lên. Thừa hưởng thành quả độc lập từ mồ hôi và máu xương của tiền nhân, tuổi trẻ hôm nay nguyện giữ vững "ngọn lửa trí tuệ" và "tấm lòng nhân ái" của bà trong tim. Chúng tôi quyết tâm đem tri thức, sức trẻ và khát vọng cống hiến để đương đầu với những thách thức mới của thời đại, nỗ lực học tập để xây dựng một Việt Nam ngày càng giàu mạnh, phồn vinh và nhân văn, xứng đáng với những gì mà các bậc tiền hiền đã dày công dựng xây và gìn giữ.