Nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình – Tấm gương sáng trong kỷ nguyên vươn mình

Giữa không khí hân hoan của cả nước, ngày 25 tháng 8 năm 2025, trong không khí trang trọng và thiêng liêng tại lễ kỷ niệm 80 năm ngành Ngoại giao, hình ảnh Tổng Bí thư Tô Lâm đã thay mặt Đảng và Nhà nước trân trọng trao tặng danh hiệu “Anh hùng Lao động” cho đồng chí Nguyễn Thị Bình – nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó chủ tịch nước, nguyên Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Trưởng phái đoàn đàm phán của Chính phủ Cách mạng lâm thời tại Hội nghị Paris về Việt Nam từ năm 1969 đến năm 1973 đã để lại xúc động sâu sắc trong lòng nhân dân, không khí của buổi lễ trang nghiêm mà ấm áp ấy như lắng đọng lại trong từng ánh mắt, từng nhịp tim của những người có mặt. Đó không chỉ là giây phút tôn vinh một con người đã sống và cống hiến trọn đời cho dân tộc, mà còn là một sự kiện chứa đựng sức mạnh biểu tượng của bản lĩnh, trí tuệ và nhân cách Việt Nam trong hành trình lịch sử vươn mình. Người phụ nữ nhỏ bé với dáng vẻ giản dị ấy đã trở thành niềm tự hào không chỉ của giới ngoại giao, của phụ nữ Việt Nam, mà còn của cả một dân tộc đã đi qua chiến tranh, xây dựng hòa bình và bước vào thời kỳ đổi mới. Đó không chỉ là niềm tự hào riêng của một cá nhân, mà còn là niềm vinh dự chung của đất nước, của Thành phố Hồ Chí Minh – nơi đã chắp cánh cho bao thế hệ cách mạng, nơi hun đúc tinh thần bất khuất và khát vọng vươn lên. Sự kiện này không chỉ là sự ghi nhận những cống hiến to lớn của một con người suốt cả đời cống hiến cho Tổ quốc, mà còn là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân nhìn lại hành trình vẻ vang của một thế hệ đã dâng hiến trọn vẹn cho lý tưởng độc lập – tự do – hạnh phúc.

Nguyễn Thị Bình, tên khai sinh là Nguyễn Thị Châu Sa, sinh năm 1927 tại Quảng Nam trong một gia đình yêu nước có truyền thống hiếu học, bà là cháu ngoại của cụ Phan Châu Trinh, một nhà yêu nước, nhân vật lịch sử nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam. Thời niên thiếu của bà gắn liền với những biến động dữ dội của dân tộc khi thực dân Pháp quay lại xâm lược Việt Nam sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Giữa khói lửa chiến tranh, một thiếu nữ mười tám đôi mươi sớm mang trong mình khát vọng độc lập đã chọn con đường đi theo cách mạng. Những năm tháng thanh xuân của bà không dành cho giảng đường hay những mơ ước bình thường, mà dành cho hoạt động bí mật, cho những phong trào học sinh, sinh viên yêu nước ở Sài Gòn. Trong những cuộc xuống đường, trong tiếng hô vang đòi tự do, bà và thế hệ của mình đã gieo vào lòng nhân dân miền Nam niềm tin rằng thế hệ trẻ nhất định sẽ tiếp nối chí nguyện của cha anh ta. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bà chính thức bước vào con đường hoạt động chính trị – xã hội, gắn bó trọn vẹn với sự nghiệp giải phóng dân tộc. Ở bà, người ta thấy sự kết hợp giữa lòng yêu nước cháy bỏng, trí tuệ sắc sảo và bản lĩnh kiên cường – những phẩm chất sau này đã làm nên một “bông hồng thép” trên bàn đàm phán quốc tế.

Nguyễn Thị Bình – từ một nữ sinh yêu nước tham gia vào phong trào quần chúng giành chính quyền tại Sài Gòn – Chợ Lớn, đến nhà ngoại giao kiệt xuất, Phó Chủ tịch nước, rồi một biểu tượng về hòa bình và phát triển – đã trở thành tấm gương sáng chói trong dòng chảy lịch sử dân tộc. Cuộc đời và sự nghiệp của bà gắn liền với nhiều sự kiện trọng đại, phản ánh tinh thần kiên cường, bản lĩnh và trí tuệ của người phụ nữ Việt Nam. Nguyễn Thị Bình – cái tên đã đi vào lịch sử không chỉ với tư cách là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên giữ cương vị Bộ trưởng Ngoại giao Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, mà còn là một chiến sĩ kiên cường trên mặt trận ngoại giao. Bà được bạn bè quốc tế biết đến nhiều nhất qua hình ảnh kiêu hãnh tại Hội nghị Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (1968–1973). Trong những cuộc đấu trí căng thẳng, người phụ nữ Việt Nam nhỏ bé nhưng đầy bản lĩnh ấy đã khẳng định khí phách dân tộc, làm rạng danh hình ảnh phụ nữ Việt Nam anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang.

Hình ảnh Bộ trưởng Ngoại giao Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam Nguyễn Thị Bình và Trưởng đoàn đàm phán của chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Xuân Thủy trong những ngày đầu của Hòa đàm Paris. (Nguồn: https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/3097/13595/anh-djoc-phong-cach-madam-binh-tai-hoi-nghi-paris-1968-1970.html)

Từ một cán bộ phong trào, Nguyễn Thị Bình dần trưởng thành trong khói lửa đấu tranh. Cuộc đời cách mạng của bà gắn liền với công tác đối ngoại – lĩnh vực tưởng chừng mềm mỏng nhưng lại đòi hỏi sự kiên định, trí tuệ và bản lĩnh sắt đá. Bước ngoặt lớn nhất đến khi bà được phân công tham gia đoàn đại biểu của Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam dự Hội nghị Paris về Việt Nam. Giữa thủ đô của nước Pháp xa xôi, nơi những cuộc đàm phán kéo dài gần năm năm với sự hiện diện của các cường quốc thế giới, một người phụ nữ Việt Nam với vóc dáng nhỏ bé đã trở thành gương mặt đại diện cho ý chí kiên cường của cả dân tộc. Hình ảnh Nguyễn Thị Bình trong chiếc áo dài truyền thống, với giọng nói điềm đạm nhưng vô cùng cứng rắn, lý lẽ chặt chẽ, đanh thép nhưng lại đầy cảm xúc đã đi vào ký ức của bạn bè quốc tế như một minh chứng hùng hồn rằng: phụ nữ Việt Nam không chỉ anh hùng nơi chiến trường, mà còn kiên cường, thông minh trên bàn đàm phán.

Tên tuổi của bà gắn liền với Hiệp định Paris 1973 về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.Với tư cách là Trưởng phái đoàn của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, bà đã ghi dấu ấn bằng phong thái đĩnh đạc, lý lẽ sắc bén, lập trường kiên định nhưng lại vô cùng mềm dẻo.Trên bàn đàm phán Paris, bà là người phụ nữ duy nhất đặt bút ký vào Hiệp định, góp phần chấm dứt cuộc chiến tranh kéo dài nhất lịch sử Việt Nam hiện đại. Chính sự kiện mang đậm dấu ấn lịch sử này, tên tuổi của bà đã vượt ra ngoài biên giới quốc gia. Báo chí quốc tế gọi bà là “người phụ nữ Việt Nam đã làm cả thế giới phải lắng nghe”. Với nhân dân Việt Nam, bà không chỉ là một nhà ngoại giao, mà còn là biểu tượng của sự bền bỉ, trí tuệ và tấm lòng tận hiến.

Cuộc đời cách mạng của bà là sự kết tinh của trí tuệ, bản lĩnh và lòng yêu nước nồng nàn. Sau khi đất nước Việt Nam thống nhất, bà tiếp tục gánh vác trọng trách trong bộ máy Nhà nước như giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, được bầu giữ cương vị Phó Chủ tịch nước từ năm 1992 đến năm 2002. Trên cương vị ấy, bà không chỉ góp phần củng cố quan hệ đối ngoại, nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam, mà còn dành nhiều tâm huyết cho các hoạt động nhân đạo, giáo dục, phát triển thế hệ trẻ vì bà hiểu rằng chỉ có tri thức mới là con đường ngắn nhất để đưa dân tộc đi lên, để đất nước “vươn mình” sánh vai cùng bè bạn năm châu. Bà sáng lập và đồng hành với nhiều chương trình học bổng, quỹ hỗ trợ giáo dục, khuyến khích học sinh, sinh viên nghèo hiếu học, coi đó là cách để nuôi dưỡng những mầm non của đất nước. Khi nghỉ hưu, bà vẫn tiếp tục cống hiến không mệt mỏi với cương vị Chủ tịch Quỹ Hòa bình và phát triển Việt Nam, trở thành cầu nối nhân dân Việt Nam với bạn bè trên toàn thế giới. Dù trên cương vị là một nhà ngoại giao, một Phó Chủ tịch nước, hay sau này là một công dân bình dị, bà luôn sống giản dị, gần gũi, hết lòng vì nhân dân.

Điều khiến nhân dân kính trọng ở bà không chỉ ở trí tuệ, những đóng góp cụ thể, là sự nghiệp chính trị lẫy lừng, mà còn ở tấm lòng son sắt với nhân dân. Dù ở cương vị cao hay khi đã rời chính trường, bà vẫn giữ lối sống thanh bạch, gần gũi, luôn lắng nghe và chia sẻ. Đó là phẩm chất làm nên sự vĩ đại thầm lặng, để những mầm non tương lai của đất nước không chỉ học ở bà nghị lực và bản lĩnh, mà còn học cách sống chan hòa, nhân hậu, thủy chung với Tổ quốc, với nhân dân. Bà từng chia sẻ: “Tất cả những gì tôi làm được đều từ nhân dân mà ra, và cũng vì nhân dân mà làm”. Chính sự khiêm nhường ấy làm cho bà trở thành một hình mẫu đẹp của người cán bộ cách mạng – một tấm gương sáng để tuổi trẻ hôm nay, thế hệ mai sau noi theo.

Hình ảnh bà Nguyễn Thị Bình – người phụ nữ từng ngẩng cao đầu trên bàn đàm phán quốc tế, nay vẫn nở nụ cười hiền hòa khi nhận vinh danh – chính là minh chứng sống động cho sức mạnh Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Bà là tấm gương điển hình của “người tốt – việc tốt”, là “dấu ấn” của cả một thời đại, để hôm nay và mai sau, cán bộ, đảng viên và nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục nối tiếp, dựng xây một đô thị giàu đẹp, hiện đại, văn minh, nghĩa tình, xứng đáng là “đầu tàu” vươn mình trong kỷ nguyên hội nhập.

Trong dòng chảy hôm nay, khi Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Đại hội đại biểu Đảng bộ UBND Thành phố lần thứ I và Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ I, việc nhìn lại và tôn vinh những tấm gương như bà Nguyễn Thị Bình càng trở nên ý nghĩa. Bởi lẽ, thành phố mang tên Bác – trái tim kinh tế, văn hóa của cả nước – đang bước vào giai đoạn mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Đại hội lần này không chỉ là sự kiện chính trị quan trọng, mà còn là dịp để khẳng định khát vọng đổi mới, sáng tạo, phát triển bền vững. Trong khát vọng ấy, hình ảnh người nữ chiến sĩ ngoại giao Nguyễn Thị Bình chính là nguồn cảm hứng: dám nghĩ lớn, dám hành động, dám đấu tranh và luôn đặt lợi ích của dân tộc lên hàng đầu.

Trong bối cảnh hội nhập và đổi mới, khi Thành phố Hồ Chí Minh phấn đấu trở thành trung tâm tài chính, trung tâm tri thức và đổi mới sáng tạo của khu vực, câu chuyện về bà càng có ý nghĩa đặc biệt: nó nhắc nhở rằng sự vươn mình mạnh mẽ của thành phố hôm nay bắt nguồn từ những giá trị trường tồn mà thế hệ đi trước đã gây dựng, những giá trị nhân cách và cống hiến của bà Nguyễn Thị Bình càng mang tính thời sự. Thành phố hôm nay không chỉ cần sự năng động, sáng tạo trong phát triển kinh tế, mà còn cần khơi dậy tinh thần “đổi mới, bản lĩnh, nhân văn” mà bà là hiện thân sinh động. Nếu như những năm tháng đàm phán ở Paris, bà đã đại diện cho ý chí kiên cường của cả dân tộc, thì ngày nay, tấm gương của bà tiếp tục truyền cảm hứng cho cán bộ, đảng viên Thành phố mang trong mình bản lĩnh dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm để kiến tạo một đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình. Bên cạnh đó, tinh thần của bà chính là ngọn lửa để khích lệ: không ngại gian khó, kiên định mục tiêu, nhưng vẫn giữ trọn bản sắc, nhân văn. Tấm gương của bà nhắc nhở rằng: để đi tới thành công, Thành phố không chỉ cần công nghệ và vốn đầu tư, mà quan trọng hơn cả là niềm tin của nhân dân, sự trong sạch và tận tụy của đội ngũ cán bộ.

Nếu như trong những năm tháng kháng chiến, bà là đại diện cho tiếng nói kiên cường của nhân dân miền Nam, thì hôm nay, câu chuyện cuộc đời bà là tấm gương để cán bộ, đảng viên Thành phố Hồ Chí Minh tự soi mình. Đó là bài học về sự kiên định lý tưởng trong mọi hoàn cảnh, là sự hòa quyện giữa trí tuệ và bản lĩnh, giữa mềm mỏng và cứng rắn, giữa nguyên tắc và linh hoạt. Những phẩm chất ấy, nếu được vận dụng trong lãnh đạo, quản lý và phục vụ nhân dân, sẽ là chìa khóa để thành phố hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ của khu vực.

Trong ánh mắt nhiều thế hệ phụ nữ Việt Nam, bà Nguyễn Thị Bình còn là biểu tượng cho sự khẳng định vai trò, vị thế của người phụ nữ trong xã hội. Từ truyền thống “anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”, bà đã chứng minh rằng phụ nữ có thể đứng ở vị trí trung tâm của những sự kiện lịch sử, có thể góp phần quyết định vận mệnh dân tộc. Điều này càng có ý nghĩa trong giai đoạn Thành phố Hồ Chí Minh đang phát huy nguồn lực con người, coi con người là trung tâm và là động lực của sự phát triển.

Câu chuyện cuộc đời của bà cũng là minh chứng cho sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Một người phụ nữ Nam Bộ kiên cường, gắn bó với quê hương Sài Gòn – Chợ Lớn, nay lại trở thành biểu tượng toàn cầu. Một cán bộ cách mạng trưởng thành từ phong trào học sinh sinh viên, nay được cả nước và thế giới ghi nhận. Chính sự kết hợp ấy tạo nên sức mạnh, để từ một thiếu nữ nhỏ bé, bà trở thành nhân vật lịch sử, và từ một cá nhân, bà trở thành biểu tượng tập thể.

Lắng nghe bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi lễ trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, nhiều người đã xúc động đến rơi nước mắt. Bởi trong giọng nói trầm ấm ấy, người ta nghe thấy niềm tự hào về một thế hệ đã sống trọn vẹn cho đất nước, nghe thấy niềm tin về thế hệ hôm nay đang tiếp nối và phát triển, và nghe thấy lời nhắn nhủ rằng: hãy viết tiếp câu chuyện “kỷ nguyên vươn mình” bằng những hành động cụ thể, bằng tinh thần tận hiến như đồng chí Nguyễn Thị Bình đã làm.

Và rồi, khi bóng dáng người phụ nữ ấy lẫn trong những vòng tay chúc mừng, trong những bông hoa tươi thắm, người ta hiểu rằng, bà không chỉ là nhân chứng lịch sử, không chỉ là người anh hùng, mà còn là ngọn lửa bất diệt soi sáng con đường dân tộc. Ngọn lửa ấy sẽ mãi cháy trong trái tim của Thành phố Hồ Chí Minh – thành phố luôn đi đầu trong công cuộc đổi mới, sáng tạo và khát vọng, thành phố đang viết nên những trang mới trong lịch sử nước nhà.

Sự kiện bà Nguyễn Thị Bình được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động không chỉ là vinh dự cá nhân, mà còn là lời nhắc nhở cho thế hệ mai sau: hãy sống và cống hiến để xứng đáng với những thế hệ đã đi trước. Tấm gương ấy góp phần to lớn trong việc lan tỏa tinh thần của Đại hội – tinh thần đổi mới, khát vọng, trách nhiệm và phụng sự nhân dân. Đó cũng chính là “dấu ấn” mà cuộc thi “Kỷ nguyên vươn mình” muốn khắc họa: dấu ấn của những con người đã sống trọn vẹn cho lý tưởng cao đẹp.

Nguyễn Thị Bình – một đời vì nước, vì dân – chính là hình mẫu hiện thực minh chứng rằng một con người có thể trở thành biểu tượng, và một biểu tượng có thể trở thành động lực để cả dân tộc vươn lên. Khi chúng ta hướng về Đại hội, khi chúng ta nói về kỷ nguyên vươn mình, chính là khi chúng ta khẳng định: nhờ có những con người như bà, chúng ta mới có được hôm nay, và nhờ noi theo tấm gương ấy, chúng ta sẽ có một ngày mai rạng ngời hơn./.