Nguyễn Phô – người biệt động năm 18 tuổi và những trận đánh giữa lòng Kon Tum

Có những người bước vào chiến tranh khi tuổi đời còn rất trẻ. Nhưng với Nguyễn Phô, cuộc đời cách mạng bắt đầu từ khi ông mới 18 tuổi – cái tuổi mà nhiều thanh niên còn đang đứng trước ngưỡng cửa của cuộc đời. Ông đã chọn một con đường đặc biệt nguy hiểm: hoạt động đơn tuyến trong lòng địch tại Kon Tum.

Nguyễn Phô sinh ra tại Đà Nẵng trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Khi còn rất trẻ, ông đã sớm giác ngộ và đi theo cách mạng. Năm 18 tuổi, ông được giao hoạt động đơn tuyến trong lòng địch. Nhiệm vụ ấy đồng nghĩa với việc phải sống giữa một môi trường mà chỉ cần bị phát hiện, người chiến sĩ có thể phải trả giá bằng chính mạng sống của mình.

Trong một nhiệm vụ đặc biệt táo bạo, Nguyễn Phô đã tiêu diệt tên Cảnh sát trưởng kiêm trưởng lưới tình báo quận Kon Tum. Chiến công ấy cho thấy sự gan dạ và khả năng hoạt động bí mật của một người chiến sĩ khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nhưng đó mới chỉ là phần đầu trong hành trình chiến đấu của ông.

Sau khi về công tác tại Đội biệt động, Nguyễn Phô trực tiếp tham gia chiến đấu và chỉ huy nhiều trận đánh. Theo tư liệu của Cổng thông tin điện tử tỉnh Kon Tum, ông đã trực tiếp chiến đấu và chỉ huy 20 trận đánh, tham gia hai chiến dịch Mậu Thân năm 1968 và Xuân – Hè năm 1972. Trong quá trình chiến đấu, ông cùng đồng đội tiêu diệt hơn 100 quân địch, trong đó có hai tên ác ôn khét tiếng, đồng thời thu giữ nhiều vũ khí, đạn dược và phá hủy phương tiện chiến tranh của đối phương.

Những con số ấy khi đọc lại hôm nay có thể chỉ là vài dòng trong một tài liệu lịch sử. Nhưng phía sau mỗi trận đánh là một hoàn cảnh khác nhau, một nhiệm vụ khác nhau và những quyết định có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng của cả người chỉ huy lẫn đồng đội.

Đặc biệt, chiến đấu trong một thành phố như Kon Tum khác rất nhiều so với một trận đánh giữa rừng núi. Người chiến sĩ biệt động phải tận dụng địa hình đô thị, nắm tình hình, tiếp cận mục tiêu và nhanh chóng rút khỏi khu vực trước khi đối phương kịp bao vây. Có những trận đánh chỉ diễn ra trong thời gian rất ngắn nhưng công tác chuẩn bị có thể kéo dài nhiều ngày.

Nguyễn Phô đã trưởng thành chính trong môi trường chiến đấu ấy.

Từ một thanh niên 18 tuổi hoạt động đơn tuyến trong lòng địch, ông dần trở thành một cán bộ chỉ huy của lực lượng biệt động. Đội viên Đội biệt động, rồi Đại đội phó Đại đội 21 Thị đội Kon Tum, ông không chỉ trực tiếp chiến đấu mà còn phải chịu trách nhiệm trước đồng đội về mỗi nhiệm vụ được giao.

Điều đáng chú ý trong câu chuyện của Nguyễn Phô là ông không phải người chỉ chiến đấu trong một thời điểm ngắn. Những chiến công của ông kéo dài qua nhiều giai đoạn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, từ những năm tháng trước Mậu Thân cho đến chiến dịch Xuân – Hè năm 1972.

Đó là khoảng thời gian mà chiến trường Kon Tum nói riêng và Tây Nguyên nói chung trải qua những biến động dữ dội.

Người lính biệt động phải sống trong một trạng thái luôn sẵn sàng. Hôm nay có thể là một nhiệm vụ trinh sát, ngày mai là một trận đánh, rồi sau đó lại trở về hoạt động bí mật giữa dân. Không phải lúc nào người chiến sĩ cũng biết trước nhiệm vụ tiếp theo sẽ đưa mình đến đâu.

Nhưng Nguyễn Phô vẫn tiếp tục chiến đấu.

Hai chiến dịch Mậu Thân 1968 và Xuân – Hè 1972 trở thành những dấu mốc quan trọng trong quá trình chiến đấu của ông. Những chiến dịch ấy không chỉ đòi hỏi sức mạnh chiến đấu mà còn đòi hỏi khả năng tổ chức, nắm tình hình và sự táo bạo của lực lượng biệt động.

Sau chiến tranh, những đóng góp của Nguyễn Phô được Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng, trong đó có Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Nhì và Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Ba. Nhưng phần thưởng cao quý nhất đến sau đó: ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Kon Tum, lễ trao tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cho Nguyễn Phô được tổ chức tại thành phố Kon Tum. Đây là sự ghi nhận đối với những thành tích đặc biệt xuất sắc của ông trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Điều đáng nhớ nhất trong câu chuyện Nguyễn Phô có lẽ nằm ở tuổi bắt đầu chiến đấu.

18 tuổi.

Ở tuổi ấy, ông đã bước vào lòng địch.

Từ một thanh niên, ông trở thành người chiến sĩ biệt động, rồi người chỉ huy. Hai mươi trận đánh, hai chiến dịch lớn và hàng loạt nhiệm vụ giữa một chiến trường đầy nguy hiểm đã tạo nên một chặng đường chiến đấu đặc biệt.

Nhưng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những con số.

Lịch sử còn được làm nên bởi những khoảnh khắc mà một người trẻ phải tự quyết định rằng mình sẽ đối mặt với nguy hiểm hay lùi bước.

Nguyễn Phô đã lựa chọn tiến lên.

Và lựa chọn ấy đã kéo dài gần như suốt những năm tháng tuổi trẻ của ông.

Kon Tum hôm nay đã thay đổi. Những con đường từng chứng kiến chiến tranh giờ trở thành đường phố, khu dân cư và những tuyến giao thông nhộn nhịp. Những người trẻ sinh ra trong hòa bình khó có thể hình dung một thanh niên 18 tuổi ngày ấy phải sống giữa lòng địch, mang trên mình một nhiệm vụ mà chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể không còn cơ hội trở về.

Nhưng câu chuyện của Nguyễn Phô nhắc chúng ta rằng tuổi trẻ của một thế hệ đã từng được đặt lên bàn cân của lịch sử.

Họ không biết chiến tranh sẽ kéo dài bao lâu. Họ chỉ biết nhiệm vụ trước mắt.

Và họ chiến đấu.

Nguyễn Phô – từ một thanh niên 18 tuổi hoạt động đơn tuyến trong lòng địch đến người chỉ huy của lực lượng biệt động Kon Tum – là một trong những câu chuyện tiêu biểu về sự gan dạ, mưu trí và ý chí của những người lính đã chiến đấu giữa lòng đô thị trong những năm tháng chiến tranh.

Tên ông hôm nay không chỉ thuộc về một cá nhân. Nó còn gắn với ký ức của Đội biệt động và Đại đội 21 Thị đội Kon Tum, những đơn vị đã chiến đấu trong một trận tuyến đặc biệt của cuộc kháng chiến.

Và mỗi khi nhắc lại những năm tháng ấy, câu chuyện về người thanh niên bước vào lòng địch khi mới 18 tuổi vẫn là một câu chuyện

đáng để thế hệ hôm nay đọc lại.