NGUYỄN PHÚ VỴ – LỜI HỨA CỦA NGƯỜI LÍNH VÀ NẮM CƠM KHÔNG KỊP ĂN

Ở tuổi hơn một trăm, ký ức của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Phú Vỵ vẫn còn nguyên những năm tháng chiến tranh. Trong những câu chuyện ông kể, có tiếng súng, có những lần bị thương, có tình yêu quê hương, đồng đội. Nhưng có hai điều dường như theo ông suốt cả cuộc đời: những lời hứa của người lính và một nắm cơm của người đồng đội đã hy sinh.

Nguyễn Phú Vỵ sinh năm 1924, quê ở Phúc Xá, vùng bãi giữa sông Hồng, nay thuộc phường Ngọc Thụy, Long Biên, Hà Nội. Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông từng làm công nhân Nhà máy Điện Yên Phụ.

Khi đất nước bước vào những ngày kháng chiến, chàng trai trẻ Nguyễn Phú Vỵ cùng bạn bè khai tăng tuổi để được nhập ngũ. Mang trong mình khí thế sục sôi của Hà Nội mùa đông năm 1946, ông lên đường Nam tiến.

Chiến trường khốc liệt. Nguyễn Phú Vỵ bị thương và được đưa ra Bắc điều trị. Trước khi chia tay đồng đội, ông để lại một lời hứa:

Sẽ trở lại chiến đấu.

Và ông đã giữ lời.

Sau khi bình phục, theo sự phân công của tổ chức, Nguyễn Phú Vỵ tiếp tục chiến đấu ở nhiều địa bàn thuộc Đồng bằng Bắc Bộ, tham gia hơn 30 trận lớn nhỏ. Trong những năm tháng ấy, ông còn hứa với mẹ rằng sẽ có ngày trở về quê cưới vợ.

Ông lại giữ lời.

Người con gái trở thành vợ ông là bà Nguyễn Thị Thành. Cuộc sống vợ chồng vừa bắt đầu chưa được bao lâu thì người lính lại lên đường. Bởi ở chiến trường còn một lời hứa khác đang chờ ông thực hiện – lời hứa với đồng chí, đồng đội.

Những năm tháng chiến tranh đưa Nguyễn Phú Vỵ đi qua nhiều trận đánh. Ông thêm hai lần bị thương nhưng rồi vẫn trở lại đơn vị.

Có lẽ bởi vậy, khi đã bước qua tuổi một trăm, ông vẫn xem việc giữ lời là điều rất đỗi tự nhiên của đời mình.

Nhưng trong ký ức người lính già, có một câu chuyện khiến ông không thể nào quên.

Đó là chuyện về một nắm cơm.

Năm 1954, sau thắng lợi Điện Biên Phủ, Đại đoàn Đồng Bằng của Nguyễn Phú Vỵ tiếp tục chiến đấu tại Nam Định. Trong một trận đánh ở Hải Hậu, trước giờ xuất kích, bộ phận nuôi quân phát cho mỗi cán bộ, chiến sĩ một nắm cơm làm khẩu phần ăn tối.

Người ăn ngay trên đường hành quân.

Người cất lại để dành sau trận đánh.

Trong tiểu đội của Nguyễn Phú Vỵ có một chiến sĩ tên Bảo. Bảo nhỏ người nên người tiểu đội trưởng thường thương và giúp đồng đội mang những vật dụng nặng.

Trước khi bước vào trận, Nguyễn Phú Vỵ nhận mang giúp gần hết tư trang của Bảo. Ông chỉ để lại cho người chiến sĩ trẻ nắm cơm.

Nhưng Bảo không ăn.

“Em chưa đói, để sáng mai ăn cho đỡ nhớ nhà anh ạ.”

Không ai biết rằng đó lại là một trong những lời cuối cùng của người chiến sĩ trẻ.

Trận đánh diễn ra ác liệt.

Bảo hy sinh.

Khi đồng đội tìm thấy anh, nắm cơm vẫn còn ấp trên bụng, còn hơi ấm.

Nắm cơm mà Bảo định để dành đến sáng hôm sau đã không bao giờ được ăn nữa.

Đồng đội sau đó đặt chính nắm cơm ấy trong lễ chung dành cho những chiến sĩ hy sinh. Đau xót hơn, Bảo đã ngã xuống ngay trên quê hương mình.

Nhiều thập niên trôi qua, Nguyễn Phú Vỵ vẫn nhớ nắm cơm ấy.

Trong chiến tranh, khẩu phần của người lính nhiều khi chỉ là cơm gạo tẻ độn ngô, khoai. Một nắm cơm nhỏ bé có thể là sức lực cho một chặng hành quân, cho một trận đánh. Nhưng với những người từng đi qua chiến tranh, nó còn chứa đựng điều lớn hơn rất nhiều:

tình đồng chí, tình đồng đội và ký ức về những người đã không trở về.

Kể đến đây khi đã ngoài một trăm tuổi, người chiến binh từng đi qua bom đạn vẫn rơi nước mắt.

Cuộc đời Nguyễn Phú Vỵ còn có một điều đặc biệt.

Làng Phúc Xá của ông có tới hai người anh hùng trong cùng một dòng họ.

Người em con chú của ông là Đại tá Nguyễn Phú Xuyên Khung, người tham gia chỉ huy đào đường hầm để bộ đội đưa khối bộc phá gần 1.000kg vào lòng đồi A1, chuẩn bị cho tiếng nổ lịch sử trong đêm 6-5-1954.

Hai người con của một dòng họ, từ bãi giữa sông Hồng, đã đi theo những con đường khác nhau đến chiến trường.

Một người chiến đấu qua nhiều mặt trận.

Một người góp sức vào trận quyết chiến ở Điện Biên Phủ.

Rồi sau chiến tranh, họ lại trở về quê hương, sống cuộc đời bình dị của những người lính Cụ Hồ.

Nguyễn Phú Vỵ còn là một trong những người đầu tiên tham gia thành lập Hội Cựu chiến binh phường Ngọc Thụy. Khi tuổi cao, ông vẫn gặp gỡ học sinh, thanh niên, kể lại những câu chuyện chiến trường để thế hệ sau hiểu hơn cái giá của hòa bình.

Hơn một thế kỷ cuộc đời, điều Nguyễn Phú Vỵ để lại không chỉ nằm ở những trận đánh hay danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đó còn là bài học rất giản dị:

Người lính đã hứa thì cố gắng giữ lời.

Và giữa vô vàn ký ức của chiến tranh, đôi khi thứ khiến một người lính già rơi nước mắt sau hơn nửa thế kỷ không phải tiếng bom hay một trận đánh dữ dội...

Mà chỉ là một nắm cơm nhỏ bé, người đồng đội trẻ đã để dành cho sáng mai nhưng mãi mãi không còn cơ hội được ăn.