Nguyễn Phúc Lai – Người cảm tử quân trong 60 ngày đêm bảo vệ Hà Nội

Nguyễn Phúc Lai sinh năm 1928 tại xã Chi Long, huyện Nam Xương, tỉnh Hà Nam, nay thuộc xã Nam Xang, tỉnh Ninh Bình. Sinh ra trong những năm đất nước còn chìm trong cảnh mất nước, tuổi trẻ của ông gắn với cuộc sống lao động bình dị. Khi lên Hà Nội, Nguyễn Phúc Lai làm nghề đánh giày và sinh sống giữa lòng thành phố.

Tháng 4-1946, trước yêu cầu bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ, Nguyễn Phúc Lai gia nhập Vệ Quốc đoàn. Từ một người lao động bình thường, ông trở thành người chiến sĩ trực tiếp cầm súng bảo vệ thành quả cách mạng. Những ngày đầu trong quân ngũ cũng là quãng thời gian đất nước đứng trước nguy cơ một lần nữa phải bước vào cuộc chiến tranh lâu dài chống thực dân Pháp.

Ngày 19-12-1946, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Hà Nội trở thành một trong những chiến trường ác liệt nhất. Quân và dân Thủ đô bước vào cuộc chiến đấu với quyết tâm cầm chân quân Pháp, bảo vệ từng con phố, từng khu dân cư, từng vị trí chiến đấu, tạo điều kiện cho cả nước bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ.

Trong những ngày tháng ấy, Nguyễn Phúc Lai là Tiểu đội trưởng thuộc Trung đội 1, Đại đội 2, Tiểu đoàn 56, trực tiếp chiến đấu trên địa bàn Liên khu III. Ở cương vị của mình, ông cùng đồng đội tham gia nhiều trận đánh, đối mặt với lực lượng địch có ưu thế về vũ khí và phương tiện chiến tranh.

Ngày 6-1-1947, quân Pháp tổ chức cuộc tấn công về phía tây Hà Nội, bao vây khu vực làng Giảng Võ. Trước tình thế đó, Nguyễn Phúc Lai cùng đồng đội được giao nhiệm vụ chiến đấu chặn bước tiến của quân địch tại khu vực đê La Thành và làng Giảng Võ.

Đây là thời điểm cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng quyết liệt. Quân Pháp sử dụng xe tăng để mở đường tiến công, trong khi lực lượng của ta phải chiến đấu bằng những loại vũ khí còn hạn chế. Trước sức ép của xe tăng địch, Nguyễn Phúc Lai đã sử dụng bom ba càng – một loại vũ khí chống tăng đặc biệt của bộ đội ta trong những ngày đầu kháng chiến – để lao vào đánh xe tăng.

Trong trận chiến ấy, Nguyễn Phúc Lai đã anh dũng hy sinh. Sự hy sinh của ông diễn ra giữa những ngày Hà Nội đang chiến đấu trong vòng vây, khi những người lính quyết tâm giữ chân quân địch bằng tinh thần chiến đấu và lòng quả cảm.

Nguyễn Phúc Lai hy sinh khi mới 19 tuổi. Tuổi đời còn rất trẻ, nhưng ông đã lựa chọn đứng vào hàng ngũ những người bảo vệ Thủ đô trong thời khắc đặc biệt của lịch sử. Sự hy sinh của ông góp thêm một dấu son vào cuộc chiến đấu 60 ngày đêm của quân và dân Hà Nội trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến.

Hình ảnh người chiến sĩ dùng bom ba càng đánh xe tăng địch đã trở thành biểu tượng tiêu biểu cho tinh thần quyết tử của quân và dân Hà Nội trong những ngày đầu chống Pháp. Trong số những người đã ngã xuống, Nguyễn Phúc Lai là một trong những liệt sĩ được nhắc nhớ như một người con đã hiến dâng tuổi trẻ cho cuộc chiến đấu bảo vệ Thủ đô.

Tên tuổi Nguyễn Phúc Lai ngày nay vẫn được lưu giữ trong không gian Hà Nội. Một tuyến phố mang tên ông nằm tại khu vực Ô Chợ Dừa, quận Đống Đa, dài khoảng 370m, nối từ đường La Thành qua khu vực làng Hoàng Cầu đến hồ cá Đống Đa.

Từ một người thợ đánh giày nơi phố thị đến một chiến sĩ Vệ Quốc đoàn, rồi trở thành người lính ngã xuống trong trận chiến bảo vệ Hà Nội, cuộc đời Nguyễn Phúc Lai tuy ngắn ngủi nhưng gắn liền với một thời khắc đặc biệt của lịch sử dân tộc. Sự hy sinh của ông cùng hàng nghìn chiến sĩ và nhân dân Thủ đô đã góp phần làm nên tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.