Nguyễn Quang Hạnh – Người lái xe anh hùng trên tuyến lửa Trường Sơn

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn là mạch máu nối hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam. Trên con đường ấy, biết bao cán bộ, chiến sĩ đã âm thầm chiến đấu giữa bom rơi, đạn nổ để bảo đảm từng chuyến hàng đến đúng nơi, đúng lúc. Một trong những người lính tiêu biểu ấy là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Quang Hạnh – người lái xe Trường Sơn đã viết nên những chiến công bằng lòng dũng cảm, ý chí kiên cường và tinh thần trách nhiệm cao cả.

Nguyễn Quang Hạnh sinh năm 1941 tại xã Hải Đường, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, trong một gia đình theo đạo Công giáo, với tên thánh là Phê-rô Nguyễn Quang Hạnh. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng là người chăm chỉ, trách nhiệm và giàu tinh thần cộng đồng. Trước khi nhập ngũ, ông được nhân dân tín nhiệm bầu làm xóm trưởng rồi đội trưởng đội sản xuất của Hợp tác xã Nông nghiệp Vũ Đệ. Dù tuổi đời còn trẻ, ông luôn tận tâm với công việc, được bà con quý mến bởi tính cách chân thành và tinh thần dám nghĩ, dám làm.

Tháng 5 năm 1965, khi Tổ quốc cần, Nguyễn Quang Hạnh lên đường nhập ngũ. Đó là niềm tự hào nhưng cũng là cuộc chia ly đầy nước mắt. Ngày ông khoác ba lô rời quê hương, người con trai đầu lòng mới tròn ba tháng tuổi, lại thường xuyên đau yếu. Hình ảnh người vợ trẻ bế con đứng tiễn chồng trên sân ga đã theo ông suốt những năm tháng chiến đấu. Sau này ông từng xúc động kể lại rằng, mỗi lần hành quân hay dừng xe giữa Trường Sơn, ông đều nhớ đến vợ con và tự nhủ phải hoàn thành nhiệm vụ để sớm trở về.

Trong ba tháng huấn luyện đầu tiên, Nguyễn Quang Hạnh luôn đạt thành tích xuất sắc, đặc biệt là nội dung bắn súng tiểu liên AK. Nhận thấy ông có tố chất, đơn vị cử ông đi học lái xe quân sự. Sau sáu tháng đào tạo, ông tốt nghiệp với thành tích đứng thứ ba toàn khóa và được biên chế về đội lái xe của Sư đoàn 312. Tháng 7 năm 1967, ông tình nguyện vào chiến trường Trường Sơn, công tác tại Đoàn 559, Binh trạm 35, đảm nhận nhiệm vụ vận chuyển vũ khí, đạn dược và hàng hóa trên tuyến đường chiến lược qua Hạ Lào.

Ngay chuyến công tác đầu tiên, ông được giao lái chiếc xe đi đầu vượt dốc Pô Phiên – một trong những cung đường hiểm trở và nguy hiểm nhất trên tuyến vận tải Trường Sơn. Đường hẹp, dốc cao, bom đạn dày đặc, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến cả đoàn xe gặp nguy hiểm. Bằng bản lĩnh, sự bình tĩnh và kinh nghiệm xử lý linh hoạt, ông đã đưa chiếc xe vượt dốc an toàn, mở đường cho cả đoàn tiếp tục hành quân.

Theo ông, người lái xe Trường Sơn không chỉ biết điều khiển vô lăng mà còn phải là một chiến sĩ thực thụ. Họ phải biết quan sát địa hình, phán đoán quy luật hoạt động của máy bay địch, phối hợp với công binh mở đường, hiệp đồng với pháo phòng không và nhiều khi còn phải đề xuất phương án xử lý với chỉ huy để bảo đảm đoàn xe thông tuyến trong mọi hoàn cảnh.

Những năm chiến đấu trên tuyến Trường Sơn là chuỗi ngày đối mặt với bom đạn khốc liệt. Không quân Mỹ sử dụng nhiều loại bom từ trường, bom bi, bom nổ chậm cùng các phương tiện trinh sát hiện đại để đánh phá tuyến đường chiến lược. Đêm nào cũng có xe bị bắn cháy, nhiều đoạn đường bị cày xới thành hố bom chằng chịt. Có lần, chiếc xe của ông bị sức ép bom hất văng vào vách núi, cây rừng đổ sập đè kín buồng lái. Nhưng sau khi thoát nạn, ông lại tiếp tục lên đường cùng đồng đội.

Điều khiến ông day dứt nhất là sự hy sinh của Nguyễn Minh Châu, Chính trị viên phó Tiểu đoàn 59. Sau một trận bom, hai người cùng đi kiểm tra hiện trường. Đồng chí Châu đi trước và không may vướng phải bom bi còn sót lại, hy sinh ngay trong tư thế đứng, lưng tựa vào thân cây. Hình ảnh ấy theo Nguyễn Quang Hạnh suốt cuộc đời, nhắc ông về cái giá của hòa bình và sự hy sinh thầm lặng của những người lính Trường Sơn.

Chiến tranh không chỉ mang đến hiểm nguy nơi chiến trường mà còn lấy đi những người thân yêu ở hậu phương. Năm 1969, khi đang làm nhiệm vụ trên tuyến lửa, ông nhận tin người con trai đầu lòng qua đời. Chưa kịp nguôi ngoai nỗi đau ấy, năm 1970, mẹ ông cũng từ trần. Không thể trở về chịu tang, ông nén chặt nỗi đau vào lòng, tiếp tục cùng đồng đội bám đường, giữ mạch máu giao thông luôn thông suốt để chi viện cho miền Nam.

Trong suốt thời gian từ 1967 đến 1972, Nguyễn Quang Hạnh liên tục lập nhiều chiến công xuất sắc. Hai năm 1968 và 1970, ông đều vượt chỉ tiêu vận chuyển trên 25%. Ngày 2 tháng 11 năm 1967, khi một xe kéo pháo bị máy bay địch bắn cháy, ông lao vào dập lửa rồi cõng hai thương binh ra khỏi vùng nguy hiểm. Mùa khô 1968–1969, trên cung đường dài hơn 120 km, ông trở thành người đạt kỷ lục vận chuyển cao nhất của Binh trạm 35.

Đặc biệt, ngày 17 tháng 3 năm 1969, trong lúc đoàn xe gồm 19 chiếc đang hành quân thì xe đi đầu bị trúng bom, lái xe bị thương. Không chút do dự, Nguyễn Quang Hạnh xung phong nhảy lên điều khiển chiếc xe bị hỏng để mở đường. Bom tiếp tục nổ dồn dập xung quanh, nhưng bằng ý chí thép và đôi tay vững vàng trên vô lăng, ông đưa cả đoàn xe vượt qua trọng điểm an toàn.

Một chiến công khác diễn ra ngày 25 tháng 11 năm 1972. Khi một xe chở xăng bốc cháy giữa trọng điểm đánh phá, ông bình tĩnh lái chiếc xe đang cháy tiến vào đường tránh nhằm thu hút hỏa lực của địch, tạo điều kiện cho đoàn xe phía sau vượt qua. Sau đó, ông nhảy khỏi xe và chạy bộ quay trở lại chỉ huy các xe chở người tiếp tục hành quân. Hành động dũng cảm ấy đã cứu cả đoàn xe khỏi nguy cơ bị tiêu diệt.

Với những chiến công đặc biệt xuất sắc trên tuyến đường Trường Sơn, ngày 31 tháng 12 năm 1973, Nguyễn Quang Hạnh được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đối với ông, phần thưởng cao quý ấy không chỉ dành cho riêng mình mà còn là sự tri ân đối với hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ lái xe Trường Sơn đã anh dũng chiến đấu, nhiều người đã mãi mãi nằm lại giữa núi rừng.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Quang Hạnh trở về quê hương, tiếp tục sống giản dị, gắn bó với giáo xứ và địa phương. Ông luôn tích cực tham gia các hoạt động truyền thống, gặp gỡ đoàn viên, thanh niên để kể lại những năm tháng chiến đấu trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại. Đối với ông, ký ức chiến tranh không phải để khơi gợi đau thương mà để thế hệ hôm nay hiểu rằng hòa bình được đánh đổi bằng biết bao máu xương và sự hy sinh của lớp người đi trước.

Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Quang Hạnh là hình ảnh đẹp về người lính Trường Sơn kiên cường, quả cảm và giàu trách nhiệm. Từ người thanh niên Công giáo của vùng quê Hải Hậu đến người lái xe anh hùng trên tuyến lửa, ông đã góp phần giữ vững mạch máu giao thông chiến lược, đóng góp quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tấm gương của ông sẽ mãi là nguồn cảm hứng để các thế hệ hôm nay sống trách nhiệm, yêu nước và cống hiến cho quê hương, đất nước.