NGUYỄN QUỐC TRỊ – NHỮNG BƯỚC CHÂN KHÔNG LÙI GIỮA LÒNG ĐIỆN BIÊN

NGUYỄN QUỐC TRỊ – NHỮNG BƯỚC CHÂN KHÔNG LÙI GIỮA LÒNG ĐIỆN BIÊN

Có những người cả cuộc đời đi qua chiến tranh, nhưng điều họ mong mỏi nhất lại chỉ là một ngày được nhìn thấy quê hương bình yên.

Có những người đã nhiều lần bước vào nơi hiểm nguy nhất, nhưng cuối cùng không ngã xuống giữa chiến trường. Họ trở về, đứng giữa dòng người, nhìn lá cờ Tổ quốc tung bay và biết rằng những năm tháng hy sinh của mình đã không vô nghĩa.

Nguyễn Quốc Trị là một người như thế.

Ông sinh năm 1921 tại làng Phượng Kỷ, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Tuổi trẻ của ông lớn lên trong những năm đất nước còn chìm dưới ách áp bức. Khi nhiều người chỉ mong có một cuộc sống bình yên, chàng trai Nguyễn Quốc Trị đã sớm lựa chọn con đường đấu tranh.

Trước Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia chống chính sách bắt dân làm phu. Vì hoạt động chống lại chính quyền thực dân, ông bị bắt giam.

Nhưng nhà tù không thể làm người thanh niên ấy khuất phục.

Năm 1944, khi quân Nhật thay chân quân Pháp, Nguyễn Quốc Trị cùng anh em phá ngục. Vừa thoát khỏi song sắt, ông không tìm đường trở về với cuộc sống riêng.

Ông xung phong vào đội tự vệ tiên phong chống Nhật.

Trận đánh đầu tiên đến rất nhanh.

Một bên là những người lính Nhật có vũ khí.

Một bên là những người thanh niên Việt Nam với lòng căm thù và ý chí giành lại quê hương.

Nguyễn Quốc Trị cùng đồng đội chiến đấu quyết liệt, tiêu diệt 10 lính Nhật và phá hủy 5 xe.

Có lẽ từ khoảnh khắc ấy, cuộc đời ông đã thực sự gắn với hai chữ “chiến đấu”.

Cách mạng Tháng Tám thành công.

Nhưng đất nước vừa giành được độc lập đã phải đối mặt với một cuộc chiến mới.

Cuối năm 1946, tiếng súng kháng chiến chống thực dân Pháp vang lên.

Nguyễn Quốc Trị lại lên đường.

Vinh.

Huế.

Đông Hà.

Những địa danh ấy lần lượt in dấu chân người lính trẻ.

Ông cùng đồng đội chiến đấu trong những trận đánh ác liệt, nhiều lần đối đầu với quân Pháp và giành những chiến công đáng kể.

Nhưng chiến tranh không chỉ có chiến thắng.

Phía sau mỗi trận đánh là những người nằm lại.

Có những người hôm qua còn ngồi bên nhau, hôm nay đã không còn.

Có những người cùng xuất phát từ một ngôi làng, nhưng chỉ một người trở về.

Nguyễn Quốc Trị hiểu điều đó.

Và có lẽ chính vì hiểu giá trị của sự sống, ông càng trân trọng từng người lính dưới quyền mình.

Năm 1950, Chiến dịch Biên giới Thu – Đông mở ra.

Nguyễn Quốc Trị khi ấy là một người chỉ huy còn trẻ nhưng đã có nhiều kinh nghiệm chiến đấu.

Trong một trận đánh, lực lượng của ông phải đối đầu với quân địch đông hơn.

Nếu lùi bước, đội hình có thể bị phá vỡ.

Nếu tiến lên, những người lính có thể phải đối mặt với hiểm nguy.

Nhưng Nguyễn Quốc Trị đã lựa chọn tiến lên.

Ông cùng đồng đội chiến đấu quyết liệt, đánh tan ý đồ hợp quân của đối phương, góp phần tạo nên thắng lợi trên chiến trường.

Những chiến công ấy đã đưa tên tuổi Nguyễn Quốc Trị đến với cả nước.

Ngày 19 tháng 5 năm 1952, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành một trong bốn Anh hùng Quân đội đầu tiên của nước ta.

Nhưng nếu cuộc đời ông chỉ dừng lại ở những chiến công ấy, có lẽ câu chuyện đã không trở nên đặc biệt đến vậy.

Bởi phía sau những trận đánh là một ước mơ rất giản dị.

Được nhìn thấy đất nước hòa bình.

Được nhìn thấy lá cờ Tổ quốc tung bay trên những thành phố từng chìm trong chiến tranh.

Được nhìn thấy người dân trở lại cuộc sống bình thường.

Và rồi...

Năm 1954.

Chiến thắng Điện Biên Phủ vang dội.

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đi đến thắng lợi.

Hà Nội đang chờ ngày trở về.

Ngày 10 tháng 10 năm 1954.

Một buổi sáng mùa thu.

Hà Nội thức dậy trong một không khí khác hẳn.

Những con đường ngập cờ hoa.

Người dân đứng kín hai bên phố.

Những cụ già.

Những người mẹ.

Những em nhỏ.

Tất cả đều hướng mắt về phía những đoàn quân đang tiến vào Thủ đô.

Sau chín năm xa cách, những người lính trở về.

Không còn là những đoàn quân hành quân trong đêm tối.

Không còn là những bước chân tiến về phía trận địa.

Hôm nay, họ bước vào Hà Nội trong tiếng reo vui của nhân dân.

Và trong đoàn quân chiến thắng ấy có Trung đoàn Thủ đô, do Nguyễn Quốc Trị làm Trung đoàn trưởng.

Hãy thử hình dung người lính ấy lúc đó.

Một người từng bị bắt giam.

Một người từng phá ngục.

Một người từng cầm súng chống Nhật.

Một người từng đi qua Vinh, Huế, Đông Hà.

Một người từng đứng giữa những trận đánh khốc liệt của Chiến dịch Biên giới.

Giờ đây...

Ông đang đứng giữa Hà Nội.

Không phải để chiến đấu.

Mà để đón ngày hòa bình.

Có lẽ trong khoảnh khắc đoàn quân tiến qua những con phố, Nguyễn Quốc Trị đã nhìn thấy rất nhiều điều.

Những khuôn mặt rạng rỡ.

Những lá cờ đỏ sao vàng.

Những bàn tay vẫy gọi.

Những giọt nước mắt.

Có những người dân ôm lấy người lính mà khóc.

Có những người mẹ nhìn đoàn quân như đang tìm kiếm một người con đã nhiều năm xa nhà.

Và đâu đó giữa biển người ấy, có lẽ cũng có những người đang nhớ về những người đã không thể trở về.

Bởi ngày chiến thắng luôn có hai mặt.

Có niềm vui của người sống.

Và có nỗi đau của những người đã nằm xuống.

Nguyễn Quốc Trị hiểu điều đó hơn ai hết.

Ông đã từng chứng kiến đồng đội hy sinh.

Đã từng nhìn thấy những người lính trẻ bước vào trận địa rồi mãi mãi không trở lại.

Vì vậy, khi đứng trước Hà Nội trong ngày giải phóng, niềm vui trong lòng người lính ấy có lẽ càng sâu sắc.

Bởi ông biết lá cờ đang tung bay kia được đổi bằng bao nhiêu máu và nước mắt.

Và rồi một vinh dự đặc biệt đến với ông.

Nguyễn Quốc Trị được đề cử kéo Quốc kỳ trong lễ mừng giải phóng Thủ đô.

Khoảnh khắc ấy...

Có lẽ chỉ kéo dài trong vài phút.

Nhưng nếu gom cả cuộc đời người lính vào một khoảnh khắc, thì đó chính là khoảnh khắc ấy.

Bàn tay từng cầm súng.

Bàn tay từng nắm chặt giữa những trận chiến.

Giờ đây kéo lá cờ Tổ quốc lên giữa bầu trời Hà Nội.

Lá cờ từ từ bay lên.

Đỏ rực.

Sao vàng.

Giữa tiếng Quốc ca vang lên.

Có lẽ không ai biết trong lòng người lính năm ấy có bao nhiêu ký ức.

Nhưng có thể ông đã nhớ đến những người đồng đội.

Nhớ những người đã hy sinh.

Nhớ những năm tháng chạy qua mưa bom bão đạn.

Nhớ những ngày tưởng như chiến thắng còn rất xa.

Và rồi, giờ đây...

Hà Nội đã được giải phóng.

Có lẽ đó chính là món quà lớn nhất dành cho những người đã nằm lại.

Họ không được nhìn thấy ngày hôm nay.

Nhưng lá cờ mà họ từng chiến đấu để bảo vệ đang tung bay.

Đất nước mà họ từng hy sinh để giữ gìn đang bước vào một trang mới.

Nguyễn Quốc Trị tiếp tục cống hiến cho quân đội sau ngày Hà Nội giải phóng. Ông đảm nhiệm nhiều trọng trách và sau này trở thành Hiệu trưởng Trường Quân chính Quân khu 4.

Những tưởng người lính đã đi qua chiến tranh sẽ được sống những năm tháng bình yên.

Nhưng chiến tranh vẫn còn đó.

Và định mệnh vẫn chưa khép lại câu chuyện của ông.

Ngày 16 tháng 8 năm 1967, Nguyễn Quốc Trị trở về quê hương Phượng Kỷ trong một lần thăm quê.

Không phải chiến trường.

Không phải trận địa.

Không phải nơi bom đạn đang giao tranh.

Mà là chính quê hương ông.

Nhưng một quả bom đã phát nổ.

Người anh hùng từng đi qua biết bao trận đánh cuối cùng lại hy sinh trên chính mảnh đất mình sinh ra.

Một cuộc đời bắt đầu từ quê hương.

Đi qua chiến tranh.

Và kết thúc cũng trên quê hương.

Nghe thật đau lòng.

Nhưng cũng thật đẹp.

Bởi ông đã kịp nhìn thấy điều mà biết bao đồng đội của mình không thể nhìn thấy:

một Hà Nội được giải phóng.

Ông đã kịp nhìn thấy lá cờ Tổ quốc tung bay giữa Thủ đô.

Ông đã kịp chứng kiến ngày mà những người lính trở về trong vòng tay nhân dân.

Và ông đã kịp hiểu rằng những năm tháng tuổi trẻ của mình không hề vô nghĩa.

Hôm nay, Hà Nội đã khác rất nhiều.

Những con đường từng đón đoàn quân năm 1954 giờ đông đúc và rực rỡ ánh đèn.

Những đứa trẻ sinh ra trong hòa bình có thể vô tư đến trường.

Những người mẹ không còn phải tiễn con ra trận.

Những người vợ không còn phải đợi chồng trong những lá thư không biết có ngày trở lại.

Nhưng mỗi khi 10 tháng 10 trở về, Hà Nội lại như sống lại một phần ký ức.

Ký ức về những đoàn quân.

Ký ức về những lá cờ.

Ký ức về những người đã trở về.

Và cả những người đã mãi mãi nằm lại.

Trong ký ức ấy có một người con xứ Nghệ.

Một người đã đi qua nhà tù.

Đi qua những trận chiến.

Đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến.

Để rồi một ngày đứng giữa Hà Nội, tự tay kéo lá cờ Tổ quốc lên bầu trời hòa bình.

Nguyễn Quốc Trị.

Người ta có thể nhớ ông bởi danh hiệu Anh hùng.

Có thể nhớ ông bởi những chiến công.

Nhưng có lẽ đẹp nhất vẫn là hình ảnh người lính năm xưa đứng trước lá cờ Tổ quốc.

Bởi phía sau bàn tay kéo cờ ấy là cả một cuộc đời.

Phía sau một ngày Hà Nội hồi sinh là chín năm chiến đấu.

Phía sau niềm vui của ngày chiến thắng là những người đã không trở về.

Và phía sau bầu trời hòa bình hôm nay...

là những người đã từng đi qua lửa đạn bằng chính tuổi trẻ của mình.

Nguyễn Quốc Trị đã đi qua cuộc đời như thế.

Đi qua lửa đạn để đón ngày Hà Nội hồi sinh.

Và khi ông nằm xuống, câu chuyện của một người lính khép lại...

Nhưng câu chuyện về một thế hệ thì vẫn còn mãi.

Một thế hệ đã sống giữa chiến tranh, nhưng chiến đấu cho hòa bình.

Một thế hệ đã trao tuổi xuân cho Tổ quốc, để hôm nay những lá cờ vẫn bình yên tung bay trên bầu trời Việt Nam.