NGUYỄN SỸ SÁCH: BẢN LĨNH TRÍ THỨC CÁCH MẠNG VÀ KHÍ TIẾT BẤT KHẤT CỦA NGƯỜI CHIẾN SĨ TIỀN BỐI
Nhà cách mạng Nguyễn Sỹ Sách (1907 – 1929), bí danh Phong, quê tại làng Tú Viên, tổng Xuân Lâm (nay là xã Thanh Lương, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An), là một trong những chiến sĩ tiền bối kiệt xuất của cách mạng Việt Nam. Tuy trút hơi thở cuối cùng khi tuổi đời mới 22, cuộc đời anh đã tạc nên biểu tượng cao đẹp về sự lựa chọn dấn thân, trí tuệ mẫn tiệp và khí tiết bất khuất của thế hệ thanh niên trí thức Xô viết.
Tài trí trẻ tuổi và tinh thần xả thân vì nghĩa lớn
Sinh ra trong một gia đình nhà Nho nghèo giàu truyền thống hiếu học, Nguyễn Sỹ Sách nổi tiếng thông minh từ nhỏ. Mới 17 tuổi, anh đã thi đỗ bằng Thành chung khóa đầu tiên của Trường Trung học Vinh và được bổ dụng làm thầy giáo. Giữa lúc con đường quan lộ và tương lai cá rộng mở, Nguyễn Sỹ Sách đã gạt bỏ sự an an thân để chọn dấn thân vào con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.
Anh lấy mái trường làm nơi truyền bá lòng yêu nước cho học sinh, tham gia thành lập Hội Phục Việt (1925) và dũng cảm đứng ra tổ chức Lễ truy điệu cụ Phan Châu Trinh, đòi thả cụ Phan Bội Châu. Sang Trung Quốc dự lớp huấn luyện chính trị năm 1927, khi trở về, anh được tin cậy giao trọng trách Bí thư Kỳ bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội ở Trung Kỳ khi mới 20 tuổi. Với tư duy mưu trí và phong thái gần gũi, anh đã nhanh chóng gieo mầm cách mạng, phát triển tổ chức rộng khắp khắp các tỉnh miền Trung.
Tấm lòng vị tha và khí tiết kiên trung trước ngục tối
Đằng sau bản lĩnh kiên cường của một nhà lãnh đạo trẻ là một tâm hồn giàu tình thương yêu đồng chí, đồng bào. Trong quá trình hoạt động gặt hái nhiều hiểm nguy, anh luôn nhường phần thuận lợi cho đồng đội, lăn lộn với phong trào công nông để thấu hiểu và sẻ chia gian khổ với quần chúng lao động.
Tháng 7 năm 1929, Nguyễn Sỹ Sách bị địch bắt tại Sài Gòn và bị đưa về giam tại nhà lao Vinh. Mặc cho những trận đòn tra tấn dã man và sự dụ dỗ xảo quyệt của kẻ thù, anh nhất quyết không khai báo, giữ trọn bí mật cho tổ chức và đồng chí. Bị kết án tù khổ sai chung thân và đày ra Nhà tù Lao Bảo (Quảng Trị) — nơi được coi là "dạ đài sống" của thực dân Pháp, anh vẫn giữ vững tinh thần lạc quan, biến ngục tối thành trường học đấu tranh.
Sự hy sinh anh dũng và di sản soi sáng muôn đời
Ngày 19 tháng 12 năm 1929, trong cuộc đấu tranh chống lại chế độ giam giữ khắc nghiệt tại Nhà tù Lao Bảo, Nguyễn Sỹ Sách đã anh dũng hy sinh khi mới 22 tuổi. Trước khi ngã xuống, anh vẫn cất cao lời tố cáo chế độ dã man của thực dân, tiếp thêm ngọn lửa sục sôi cho phong trào đấu tranh của toàn bộ tù nhân chính trị.
Sự hy sinh bất tử của Nguyễn Sỹ Sách ở tuổi thanh xuân đẹp nhất không chỉ khẳng định khí tiết sắt đá của người chiến sĩ cộng sản, mà còn để lại bài học sâu sắc về tinh thần dấn thân, lý tưởng sống cao đẹp và bản lĩnh tự chủ cho thế hệ trẻ hôm nay.
