Nguyễn Tạo - người cộng sản kiên cường, một đời vì nước, vì dân

Những năm tháng hoạt động trước Cách mạng tháng Tám là khoảng thời gian Nguyễn Tạo phải đối mặt với sự truy lùng và đàn áp khốc liệt của chính quyền thực dân. Ông từng hai lần bị địch bắt và tù đày. Tuy nhiên, nhà tù không thể khuất phục ý chí của người cộng sản. Với nghị lực và sự mưu trí, Nguyễn Tạo cùng các đồng chí đã tìm cách vượt qua những hoàn cảnh hiểm nguy, tiếp tục trở lại hoạt động và gây dựng phong trào cách mạng. Trong thời kỳ này, ông có nhiều đóng góp vào việc xây dựng, củng cố và khôi phục tổ chức Đảng tại nhiều địa phương như Hà Nội, Thái Bình, Thanh Hóa và Nghệ An.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, đất nước bước vào một thời kỳ mới với chính quyền cách mạng còn non trẻ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, thử thách. Nguyễn Tạo được Đảng giao nhiều nhiệm vụ khác nhau. Từ hoạt động cách mạng bí mật chuyển sang công tác trong chính quyền cách mạng, ông luôn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ được giao. Trong suốt cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông công tác trong ngành Công an, trực tiếp tham gia bảo vệ chính quyền và những thành quả của Cách mạng tháng Tám. Ông từng giữ chức Trưởng Ty Công an Hà Nội và sau đó trở thành Vụ trưởng Vụ Chấp pháp đầu tiên của Bộ Công an.

Công việc trong ngành Công an đặt Nguyễn Tạo trước những nhiệm vụ hết sức phức tạp. Đó không chỉ là đấu tranh với các hoạt động phá hoại, bảo vệ an ninh chính trị mà còn là góp phần giữ vững trật tự xã hội trong hoàn cảnh đất nước đang có chiến tranh. Những năm tháng hoạt động bí mật và gắn bó với nhân dân trước đó giúp ông có sự hiểu biết sâu sắc về đời sống xã hội. Giáo sư Võ Quý, người đồng hương và cũng là người bạn hoạt động cách mạng của Nguyễn Tạo, nhận xét rằng dù không được học tập nhiều, ông lại có hiểu biết sâu sắc về xã hội và cả khoa học tự nhiên. Theo Giáo sư Võ Quý, những kinh nghiệm ấy được Nguyễn Tạo tích lũy trong quá trình hoạt động, sống giữa nhân dân, hiểu nguyện vọng của nhân dân và luôn quan tâm đến cuộc sống của người dân.

Bước vào thời kỳ hòa bình xây dựng miền Bắc, Nguyễn Tạo chuyển sang một lĩnh vực mới là lâm nghiệp. Đây là một bước chuyển quan trọng trong cuộc đời hoạt động của ông. Trên cương vị công tác tại Tổng cục Lâm nghiệp, ông không chỉ quan tâm đến việc khai thác và phát triển tài nguyên rừng mà còn đặc biệt chú trọng đến vấn đề bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên và gắn lợi ích của người dân với sự phát triển của rừng. Ông nhận thức rõ rằng rừng không thể được bảo vệ hiệu quả nếu người dân sống gần rừng không có lợi ích thiết thực từ việc giữ gìn và phát triển tài nguyên ấy.

Một trong những dấu ấn quan trọng của Nguyễn Tạo trong lĩnh vực này là sự gắn bó với quá trình xây dựng và bảo vệ Vườn quốc gia Cúc Phương. Ông là một trong những người có đóng góp trong việc xây dựng các dự án bảo tồn thiên nhiên đầu tiên, góp phần đặt nền móng cho công tác bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học ở Việt Nam. Hình ảnh Nguyễn Tạo cùng đoàn cán bộ Tổng cục Lâm nghiệp hướng dẫn đồng chí Lê Duẩn thăm Động Người Xưa trong rừng Cúc Phương cũng cho thấy sự quan tâm của ông đối với công tác bảo tồn thiên nhiên và những giá trị lịch sử, văn hóa gắn với rừng.

Trong tư duy về lâm nghiệp, Nguyễn Tạo đặc biệt coi trọng mối quan hệ giữa người dân và rừng. Ông cho rằng chỉ khi lợi ích của đội ngũ lâm nghiệp và người dân thực sự gắn bó với rừng thì rừng mới được bảo vệ và phát triển tốt. Từ nhận thức đó, ông cùng những người làm công tác lâm nghiệp thời kỳ ấy đưa ra ý tưởng xây dựng các “làng lâm nghiệp”, tạo điều kiện để người dân tham gia trực tiếp vào việc quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Nhìn từ quá trình đổi mới sau này, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia nhận định những tư tưởng ấy có sự tương đồng với chủ trương giao đất, giao rừng và phát triển nền lâm nghiệp nhân dân.

Không chỉ hoạt động trong lĩnh vực an ninh và lâm nghiệp, Nguyễn Tạo còn tham gia công tác chính trị với tư cách đại biểu Quốc hội. Ông là đại biểu Quốc hội các khóa I, II, IV và V. Điều đó cho thấy quá trình hoạt động của ông không chỉ gắn với những nhiệm vụ chuyên môn mà còn gắn với công việc xây dựng chính quyền và tham gia vào đời sống chính trị của đất nước trong nhiều giai đoạn khác nhau. Dù ở vị trí nào, ông vẫn được đánh giá là người tận tụy, có trách nhiệm và luôn đặt lợi ích của đất nước, nhân dân lên trên lợi ích cá nhân.

Điều làm nên giá trị nổi bật trong hình ảnh Nguyễn Tạo chính là sự thống nhất giữa lý tưởng cách mạng và tình cảm đối với nhân dân. Từ những năm tháng hoạt động bí mật, ông đã sống trong sự che chở, đùm bọc của nhân dân; về sau, khi được giao những trọng trách trong ngành Công an hay lâm nghiệp, ông vẫn luôn hướng công việc của mình tới mục tiêu bảo vệ cuộc sống và lợi ích của nhân dân. Chính sự gắn bó với thực tiễn cuộc sống đã giúp ông có những nhận thức sâu sắc về xã hội, con người và thiên nhiên.

Những đóng góp của Nguyễn Tạo được ghi nhận không chỉ ở phạm vi các cơ quan mà ông từng công tác mà còn trong ký ức của nhân dân tại nhiều địa phương. Đặc biệt, nhân dân hai làng Thúy Bông và An Lạc, thuộc huyện Hưng Nhân, tỉnh Thái Bình, nơi ông có nhiều cống hiến, đã suy tôn ông làm Thành hoàng làng. Sự tôn kính ấy phản ánh tình cảm của nhân dân đối với một người cán bộ đã dành cả cuộc đời để phục vụ đất nước và cộng đồng.

Nguyễn Tạo là hình ảnh tiêu biểu của một thế hệ những người cộng sản trưởng thành trong những năm tháng đấu tranh gian khổ của dân tộc. Từ một người thanh niên tham gia phong trào chống Pháp, trải qua tù đày và hoạt động bí mật, ông trở thành cán bộ trong ngành Công an, rồi tiếp tục cống hiến trong lĩnh vực lâm nghiệp và bảo tồn thiên nhiên. Cuộc đời ông cho thấy tinh thần tận tụy với công việc, khả năng thích ứng trước những nhiệm vụ mới và trên hết là ý thức phục vụ nhân dân. Những tư tưởng về việc gắn lợi ích của người dân với bảo vệ rừng mà ông theo đuổi cũng cho thấy tầm nhìn vượt lên trên hoàn cảnh của thời đại.

Nguyễn Tạo vì thế không chỉ được nhớ đến như một người cộng sản kiên cường mà còn như một cán bộ hết lòng vì nhân dân, một người có những đóng góp đáng kể cho công tác bảo vệ an ninh, xây dựng đất nước và bảo tồn thiên nhiên. Cuộc đời ông là một hành trình liên tục của sự cống hiến: từ đấu tranh giành độc lập, bảo vệ chính quyền cách mạng đến xây dựng cuộc sống hòa bình và gìn giữ tài nguyên thiên nhiên cho các thế hệ mai sau. Chính những phẩm chất ấy đã làm cho hình ảnh Nguyễn Tạo vẫn còn nguyên giá trị trong ký ức lịch sử và trong những bài học về trách nhiệm của người cán bộ đối với Tổ quốc và nhân dân.