NGUYỄN THĂNG: NGƯỜI CHỈ HUY TRẬN ĐÁNH B-52 TRÊN BẦU TRỜI HÀ NỘI

Nguyễn Thăng sinh ngày 2 tháng 7 năm 1932 tại xã Bình Nghĩa, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Năm 1949, khi đất nước đang trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, ông nhập ngũ. Từ một người lính trẻ, Nguyễn Thăng từng bước trưởng thành qua nhiều vị trí công tác, từ trung đội trưởng, đại đội trưởng đến cán bộ chỉ huy cấp tiểu đoàn. Chính quá trình rèn luyện lâu dài trong quân đội đã tạo cho ông bản lĩnh và kinh nghiệm để sau này đảm nhiệm một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong lực lượng tên lửa phòng không.

Sau khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc, nhiệm vụ của quân đội Việt Nam bước sang một giai đoạn mới. Miền Bắc được xây dựng và trở thành hậu phương lớn cho cuộc đấu tranh thống nhất đất nước, trong khi chiến tranh ngày càng lan rộng. Trước yêu cầu bảo vệ miền Bắc, lực lượng phòng không được xây dựng và phát triển với nhiều đơn vị, trong đó có lực lượng tên lửa phòng không.

Nguyễn Thăng tiếp tục phục vụ trong quân đội và đến năm 1971 được bổ nhiệm làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 59, Trung đoàn Tên lửa 261. Đây là một đơn vị phòng không có nhiệm vụ bảo vệ vùng trời miền Bắc trước các hoạt động đánh phá bằng máy bay của Mỹ.

Trong những năm cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ, chiến tranh trên miền Bắc ngày càng quyết liệt. Không quân Mỹ sử dụng nhiều loại máy bay hiện đại để tiến hành các cuộc đánh phá. Trong số đó, B-52 là loại máy bay ném bom chiến lược có kích thước lớn, khả năng hoạt động ở độ cao cao và mang theo lượng bom rất lớn. Việc bảo vệ Hà Nội và các khu vực trọng yếu trước những cuộc tập kích đường không trở thành nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

Đối với những người lính phòng không, đây là một thử thách lớn. Họ phải làm việc trong điều kiện căng thẳng, liên tục theo dõi tình hình trên bầu trời và phối hợp giữa nhiều bộ phận. Người chỉ huy phải giữ được bình tĩnh, nắm chắc tình hình và đưa ra quyết định chính xác trong những thời điểm quyết định.

Nguyễn Thăng đã cùng cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 59 trải qua quá trình huấn luyện và chiến đấu như vậy.

Trước khi bước vào trận đánh lịch sử tháng 12 năm 1972, Tiểu đoàn 59 đã có nhiều năm chiến đấu. Theo tư liệu của Bộ Quốc phòng, trong quá trình hoạt động tại Trung đoàn Tên lửa 261, đơn vị của Nguyễn Thăng đã tham gia 43 trận đánh và bắn rơi 9 máy bay Mỹ, trong đó có 3 máy bay B-52.

Những thành tích ấy cho thấy Tiểu đoàn 59 không phải một đơn vị mới bước vào chiến trường. Các cán bộ, chiến sĩ đã tích lũy được kinh nghiệm qua nhiều trận chiến và hiểu rõ nhiệm vụ bảo vệ vùng trời.

Đỉnh cao trong cuộc đời quân ngũ của Nguyễn Thăng đến vào tháng 12 năm 1972, trong cuộc tập kích đường không quy mô lớn vào Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương miền Bắc.

Tối ngày 18 tháng 12 năm 1972, chiến dịch tập kích bắt đầu. Bầu trời miền Bắc bước vào những ngày chiến đấu dữ dội. Các đơn vị phòng không phải liên tục trực chiến để phát hiện và đối phó với những đợt máy bay tiến vào.

Trong thời điểm đó, Nguyễn Thăng giữ cương vị Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 59. Ông cùng kíp chiến đấu của đơn vị thực hiện nhiệm vụ đánh trả cuộc tập kích.

Khoảng 20 giờ 13 phút ngày 18 tháng 12 năm 1972, Tiểu đoàn 59 đã bắn rơi tại chỗ một chiếc B-52G. Đây là chiếc B-52 đầu tiên bị bắn rơi tại chỗ trong chiến dịch Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không. Bộ Quốc phòng ghi nhận chiến công này có ý nghĩa rất lớn, góp phần củng cố niềm tin và cổ vũ tinh thần chiến đấu của quân dân miền Bắc trong những ngày chiến đấu quyết liệt.

Đối với Nguyễn Thăng, đây là một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời quân ngũ. Nhưng chiến công ấy không phải thành quả của riêng một người. Một trận đánh phòng không là kết quả của sự phối hợp giữa người chỉ huy, các kíp chiến đấu, bộ phận kỹ thuật, thông tin và rất nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. Người chỉ huy có nhiệm vụ tổ chức và điều hành, còn mỗi thành viên trong kíp chiến đấu phải thực hiện chính xác phần việc của mình.

Bởi vậy, khi nhắc đến chiến công của Nguyễn Thăng, cần nhìn nhận nó trong sức mạnh của cả Tiểu đoàn 59.

Chiếc B-52 bị bắn rơi trong đêm đầu tiên có ý nghĩa đặc biệt về tinh thần. Đối phương sử dụng lực lượng không quân rất mạnh, nhưng các đơn vị phòng không Việt Nam vẫn có khả năng phát hiện, tổ chức chiến đấu và đánh trúng những máy bay chiến lược này.

Những ngày tiếp theo, cuộc chiến đấu trên bầu trời miền Bắc tiếp tục diễn ra quyết liệt. Các đơn vị phòng không phải liên tục trực chiến. Nguyễn Thăng cùng cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 59 tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bảo vệ vùng trời.

Đối với người chỉ huy, những giờ phút ấy không chỉ là thử thách về chuyên môn quân sự mà còn là thử thách về tinh thần. Trong hoàn cảnh căng thẳng, nếu người chỉ huy mất bình tĩnh, cả đơn vị có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, sự vững vàng của Nguyễn Thăng có ý nghĩa quan trọng đối với tinh thần của những người lính dưới quyền.

Chiến dịch kết thúc sau nhiều ngày chiến đấu. Cuộc tập kích bằng đường không quy mô lớn đã không đạt được mục tiêu như phía Mỹ mong muốn. Chiến thắng của quân dân miền Bắc trở thành một dấu mốc quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Đối với Tiểu đoàn 59, chiến công ngày 18 tháng 12 là một dấu son đặc biệt. Còn đối với Nguyễn Thăng, đó là kết quả của hơn hai mươi năm phục vụ quân đội kể từ ngày ông nhập ngũ trong kháng chiến chống Pháp.

Từ một người lính nhập ngũ năm 1949, Nguyễn Thăng đã trải qua một chặng đường dài của lịch sử quân đội Việt Nam. Ông trưởng thành trong chiến tranh chống Pháp, tiếp tục phục vụ trong những năm đất nước chia cắt và cuối cùng giữ vai trò chỉ huy trong trận đánh B-52 trên bầu trời Hà Nội.

Con đường ấy cho thấy sự trưởng thành của một thế hệ cán bộ quân đội Việt Nam qua nhiều giai đoạn lịch sử.

Sau chiến tranh, Nguyễn Thăng tiếp tục công tác trong quân đội. Những đóng góp của ông và đồng đội được Nhà nước ghi nhận. Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu.

Điều đáng trân trọng trong câu chuyện của Nguyễn Thăng là ông không chỉ có một trận đánh nổi tiếng. Trước khi trở thành người chỉ huy của Tiểu đoàn 59, ông đã trải qua nhiều năm quân ngũ và nhiều vị trí khác nhau. Chính những năm tháng ấy tạo nên kinh nghiệm và bản lĩnh để ông đảm nhận nhiệm vụ trong thời điểm lịch sử đặc biệt quan trọng.

Chiến công của Tiểu đoàn 59 trong đêm 18 tháng 12 năm 1972 cũng cho thấy vai trò của con người trong việc làm chủ những phương tiện kỹ thuật hiện đại. Những thiết bị phòng không chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành bởi những con người có trình độ, kỷ luật và tinh thần trách nhiệm.

Nguyễn Thăng là người chỉ huy đứng giữa tập thể ấy. Ông không chiến đấu một mình mà cùng cả đơn vị thực hiện nhiệm vụ bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Sau nhiều thập niên, cuộc chiến trên bầu trời Hà Nội đã trở thành một phần quan trọng của lịch sử Việt Nam hiện đại. Những người từng trực tiếp tham gia chiến đấu như Nguyễn Thăng đã góp phần tạo nên ký ức lịch sử ấy.

Cuộc đời Nguyễn Thăng là câu chuyện về một người lính trưởng thành qua hai cuộc kháng chiến và cuối cùng trở thành người chỉ huy trong một trận đánh có ý nghĩa đặc biệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Từ ngày nhập ngũ năm 1949 đến trận đánh B-52 đêm 18 tháng 12 năm 1972, ông đã dành phần lớn tuổi trẻ và cuộc đời quân ngũ cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Chiến công của ông cùng Tiểu đoàn 59 không chỉ được ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng, mà còn trở thành một phần của lịch sử cuộc chiến đấu bảo vệ bầu trời miền Bắc.