NGUYỄN THÀNH LỘC

16 tuổi, ông Phạm Kiều Đa đã chọn hoạt động trong lòng đất, trở thành chiến sĩ biệt động nội đô Đà Nẵng. Những năm tháng sống giữa vòng vây kẻ thù, chiến đấu trong im lặng và hiểm nguy, đã làm nên một tuổi trẻ hiếm có, lặng thầm mà phi thường.

Ông Đa lớn lên ở làng Cổ Mân, vùng quê Đà Nẵng bị bom đạn cày xới, nơi cái chết luôn rình rập. Nhìn cảnh làng xóm tan hoang, người dân bị đàn áp… chàng trai trẻ đã sớm hun đúc lòng căm thù giặc và khát vọng giải phóng quê hương.

"Những câu thơ của nhà thơ Tố Hữu đến với tôi như một lời thức tỉnh. "Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ/Mặt trời chân lý chói qua tim…". Từ khoảnh khắc ấy, cuộc đời tôi gắn trọn với 2 chữ Tổ quốc", ông Đa nhớ lại.

Theo ông Đa, biệt động nội đô là lực lượng đặc biệt không chỉ bởi cách đánh, mà còn bởi cách sống. Họ tồn tại giữa trung tâm kiểm soát dày đặc của kẻ thù, nơi mọi ánh nhìn đều có thể là nghi ngờ, mỗi bước đi đều phải trả giá bằng chính sinh mạng nếu sơ sẩy.

"Chỉ cần sai một chi tiết nhỏ là đổ máu, thậm chí mất mạng ngay. Trong hoàn cảnh ấy, mỗi bước đi, mỗi quyết định đều phải được tính toán bằng sự tỉnh táo và kỷ luật sắt. Ranh giới giữa sự sống và cái chết khi đó mong manh đến nghẹt thở", ông Phạm Kiều Đa nói.

Có những giai đoạn ông Đa và đồng đội sống triền miên dưới hầm bí mật, ngày ẩn mình, đêm mới lên mặt đất hoạt động. Có lúc hàng tháng trời không thấy ánh mặt trời, không biết mưa nắng ra sao, chỉ biết nhiệm vụ còn đó, đồng đội còn đó và quyết tâm chiến đấu.

Trong các căn hầm bí mật nội đô Đà Nẵng, đã có 17 người xuống, và chỉ 3 người sống sót, tất cả đều mang thương tích suốt đời. Sự tồn tại của biệt động không thể tách rời vòng tay che chở của nhân dân, của những gia đình lặng lẽ đào hầm, nuôi giấu cán bộ ngay giữa lòng địch. "Không có dân, biệt động không thể tồn tại", ông Đa nói với giọng trầm xuống.