Nguyễn Thị Bèo

Mẹ Nguyễn Thị Bèo sinh năm 1912 trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Tân Phước Khánh, huyện Tân Uyên, tỉnh Biên Hòa (nay là Bình Dương). Đây là vùng đất gò (chiếm 80% diện tích) kém màu mỡ; ruộng ít, chỉ khoảng 20% ở nơi trũng và dọc khe suối, phần lớn nằm trong tay các nhà khá giả. Tân Phước Khánh bị nhà cầm quyền thực dân đánh giá là vùng đất nghịch vì năm 1916 hội kín trại Lâm Trung nổi dậy đốt nhà hội, giải thoát một số thanh niên sắp bị đưa qua châu Âu làm bia đỡ đạn; thời kỳ Mặt trận bình dân(1), chi bộ Đảng Cộng sản ra đời và hoạt động khá mạnh. Mẹ Nguyễn Thị Bèo làm mướn kiếm ăn, lập gia đình với một ông họ Trần ở cù lao Mỹ Quới nên về quê chồng sinh sống. Năm 1944, mẹ sinh hạ Trần Văn Bé, hai ông bà tuy nghèo nhưng cưng con trai hơn cưng trứng mỏng. Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, ông tham gia Thanh niên Tiền phong và dân quân du kích xã. Cuối năm 1945, giặc Pháp chiếm tỉnh lỵ Tân Uyên và nống ra càn quét, bình định các làng xóm ven sông Đồng Nai. Chạy giặc quá gian nan, vợ chồng mẹ đưa nhau về Tân Phước Khánh sinh sống. Hồi đó, cả vùng còn nhiều rừng, suốt một dải từ ngã tư Nhà Thờ kéo dài qua Khánh Vân lên Chiến khu Đ. Mỗi khi địch càn, phần lớn dân Tân Phước Khánh ở xa bót chợ đều tránh vào rừng. Chồng mẹ qua đời khoảng năm 1948, mẹ gắng làm lụng nuôi con. Sau trận bão lụt Nhâm Thìn năm 1952, mẹ đi bước nữa để có người rèn cặp con trai, do người em trai ruột (Năm Chang) chắp nối, giới thiệu. Sau cao trào Đồng khởi 1960, địch chỉ kiểm soát được một khu vực nhỏ hẹp ở quanh chợ Tân Phước Khánh. Nhà mẹ Bèo ở vùng do lực lượng cách mạng làm chủ. Trần Văn Bé sống trong không khí sôi sục diệt ác phá kìm, đã tham gia tự vệ mật địa phương, nhiều đêm đi mít tinh, rải truyền đơn, treo khẩu hiệu, góp phần làm bọn hội đồng xã hoảng sợ, co thủ. Tháng 2-1962, anh thoát ly, do Bí thư chi bộ Hai Rén móc nối, làm tổ trưởng giao liên của xã. Mẹ Nguyễn Thị Bèo vui vì con mình hăng hái công tác, được các anh chị và cô bác cán bộ yêu mến. Tuy nghèo, mẹ cũng đóng góp phần nhỏ bé với cách mạng mỗi khi anh em về gặp. Tháng 5/1962, một buổi sáng sớm anh Bé đi đưa thư và tài liệu lọt ổ phục kích của lính ở bìa ấp Hóa Nhật (Tân Hóa), hy sinh. Mẹ Nguyễn Thị Bèo vô cùng đau xót. Núm ruột duy nhất không còn, mẹ tưởng có thể chết theo con. Từ đó, mẹ sinh đau yếu, nhưng khi người em ruột là Năm Chang ghé về, mẹ vẫn cố cho em chút đỉnh. Mẹ Nguyễn Thị Bèo qua đời khoảng năm 1965, giữa lúc đế quốc Mỹ ào ạt đổ quân vào miền Nam. Mẹ dâng hiến người con trai duy nhất cho công cuộc giải phóng dân tộc, do đó mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.