Nguyễn Thị Bình - Bông hồng thép

Nguyễn Thị Bình tên khai sinh là Nguyễn Thị Châu Sa sinh ngày 26 tháng 5 năm 1927 tại xã Tân Hiệp, tỉnh Sa Đéc nay là Phường Sa Đéc tỉnh Đồng Tháp. Cha của bà là ông Nguyễn Đồng Hợi thời Pháp thuộc ông làm tham tá công chánh, công tác họa đồ gia đình ông cư trú tại Phnôm Pênh, Campuchia. Nhờ đó bà được theo học tiếng Pháp đến bậc tú tài I tại Lycée Sisowath, một trường lớn ở Đông Dương thời bấy giờ. Năm 1944 mẹ của bà là cụ Phan Thị Châu Lan qua đời. Năm ấy Madame Bình mới 17 tuổi bà theo gia đình trở về nước và bắt đầu tham gia các hoạt động yêu nước trong phong trào sinh viên học sinh như cứu tế và cướp chính quyền tại Sài Gòn.

Sau khi Pháp tái chiếm Nam Bộ cuối năm 1945, cha bà ra chiến khu theo lời kêu gọi của ủy ban hành chánh kháng chiến Nam Bộ. Bà ở lại để chăm sóc các em, đồng thời hoạt động bí mật cho phong trào Việt Minh khối sinh viên, học sinh và phụ nữ. Lúc này bà lấy bí danh là Yến Sa. Năm 1948, bà được kết nạp Đảng Cộng sản Đông Dương. Năm 1951, bà bị thực dân Pháp bắt giam và tra khảo. Năm 1954, bà ra tù và tham gia phong trào hòa bình đòi thi hành Hiệp định Giơ – ne – vơ. Tháng 11 năm 1954 bà được điều ra Bắc tập kết, công tác tại Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và được đào tạo thêm chương trình bồi dưỡng cán bộ đặc biệt ở trường Nguyễn Ái Quốc.

Trong những năm 1954 – 1959, ở miền Nam đã có 466.000 người bị bắt, trong đó khoảng 400.000 người bị đưa đi đày và 68.000 người bị xử tử. Trước tình hình đó, năm 1960, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập. Năm 1962, bà được điều trở lại miền Nam với cái tên mới Nguyễn Thị Bình, giữ chức vụ Ủy viên Trung ương Mặt trận Giải phóng, hoạt động ở mảng đối ngoại, kiêm Phó Tổng thư ký Hội Phụ nữ Giải Phóng, năm 1963, bà sang Trung Quốc và được Mao Trạch Đông đón tiếp. Cuối năm 1968, bà được cử làm Trưởng đoàn đàm phán của Mặt trận Giải phóng sang Paris dự hội nghị Paris về Việt Nam, đến đầu tháng 1 năm 1969, ông Trần Bửu Kiếm giữ chức vụ trưởng đoàn, còn bà về nước để chuẩn bị cho việc thành lập Chính Phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Ngày 6 tháng 9 năm 1969, Chính phủ lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập, bà được cử làm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao. Sau đó bà lại trở sang Paris đảm nhận lại chức vụ Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ lâm thời. Trong suốt thời gian 1968 – 1972, bà nổi tiếng trong các cuộc họp báo tại hội nghị 4 bên tại Paris, được giới truyền thông đặt cho biệt hiệu Madame Bình.

Một trong những câu nói nổi tiếng phải kể đến của bà là: “Người Mỹ có thể lên mặt trăng và trở về an toàn, còn sang Việt Nam thì chúng tôi không chắc!”. Đây là câu nói thể hiện sự cứng rắn, sự kiên cường của nhân dân Việt Nam. Hay câu nói: “Không có nước Bắc Việt Nam hay nước Nam Việt Nam, chúng tôi là một quốc gia.” Thể hiện tinh thần đoàn kết, khẳng định toàn vẹn lãnh thổ chủ quyền quốc gia của nhân dân Việt Nam. Hay câu: “Mỹ phải rút toàn bộ quân, đó là nguyên tắc. Không cần phải bàn!”. Thể hiện sự đanh thép khẳng định cái sai của Mỹ khi đưa quân vào Việt Nam. Chỉ qua vài câu nói tiêu biểu ta cũng phần nào hình dung được sự tài tình cũng như tinh thần thép của nhà ngoại giao bà Nguyễn Thị Bình khi đứng trước bàn đàm phán.

Bà là nhà ngoại giao kiệt xuất, biểu tượng của bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam. Không chỉ vậy bà còn là biểu tượng “Bông hồng thép” thông minh, mạnh mẽ sắc bén trong lý luận nhưng cũng rất giản dị và duyên dáng. Bà là “Sứ giả hòa bình” luôn kiên định với lý tưởng cách mạng, đặt lợi ích của quốc gia lên trên hết.

Bà Nguyễn Thị Bình hiện vẫn còn sống, tính đến tháng 5 năm 2025 bà đã tròn 98 tuổi. Vào cuối tháng 8 năm 2025, bà đã được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động vì những cống hiến to lớn cho đất nước. Bà vẫn được biết đến là một “huyền thoại sống”, là biểu tượng của bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam.