NGUYỄN THỊ CHIÊN - NỮ DU KÍCH “TAY KHÔNG BẮT GIẶC”
Mở đầu – Người con gái bình dị giữa những năm tháng chiến tranh
Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, có biết bao người con Việt Nam đã dũng cảm đứng lên bảo vệ quê hương. Họ có thể là những người nông dân chân lấm tay bùn, những cô gái tuổi đời còn rất trẻ, nhưng khi Tổ quốc cần, họ sẵn sàng nhận lấy những nhiệm vụ hiểm nguy. Nguyễn Thị Chiên là một người phụ nữ như thế. Từ một cô gái nghèo ở vùng quê Kiến Xương, bà đã trở thành nữ du kích kiên cường, nổi tiếng với chiến công tay không bắt giặc và được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Quân đội năm 1952.
Từ cô gái nghèo trở thành người chiến sĩ du kích
Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930 tại xóm Trại Đồng, xã Tân Tiến, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình (theo địa danh lịch sử). Tuổi thơ của bà trải qua nhiều thiếu thốn, mất mát. Lớn lên trong cảnh quê hương bị chiến tranh và áp bức, bà sớm tham gia phong trào cách mạng ở địa phương.
Từ năm 1946, bà tham gia hoạt động du kích, làm công tác giao thông, bảo vệ cơ sở bí mật, nắm tình hình địch và vận động nhân dân. Với sự gan dạ, nhanh trí và tinh thần trách nhiệm, bà dần được đồng đội tin tưởng, giao đảm nhiệm các vị trí chỉ huy trong đội nữ du kích xã Tán Thuật. Bà cùng chị em vừa xây dựng cơ sở cách mạng, vừa tổ chức chống càn, phá đường giao thông của địch, bảo vệ xóm làng.
Ba tháng rưỡi trong lao tù – khí tiết người nữ du kích
Tháng 4 năm 1950, trong lúc đưa cán bộ về hoạt động tại địa phương, Nguyễn Thị Chiên bị địch bắt. Suốt khoảng ba tháng rưỡi bị giam cầm, bà phải chịu nhiều trận đòn roi và những thủ đoạn tra khảo tàn bạo. Kẻ địch tìm mọi cách buộc bà khai báo về tổ chức và đồng đội, nhưng người nữ du kích vẫn một lòng kiên trung, không tiết lộ bí mật cách mạng.
Được trả tự do, dù sức khỏe bị tổn hại và cơ thể mang nhiều thương tích, bà vẫn sớm trở lại với phong trào. Bà tiếp tục gây dựng cơ sở, tổ chức đội nữ du kích, vận động chị em tăng gia sản xuất, khai hoang, cấy lúa, chăn nuôi để có thêm lương thực và kinh phí mua sắm vũ khí. Ở bà, lòng dũng cảm luôn đi cùng sự bền bỉ, tháo vát và gắn bó với nhân dân.
Những chiến công trên đường 39
Trong năm 1951, Nguyễn Thị Chiên cùng đồng đội lập nhiều chiến công. Tháng 10 năm 1951, trong trận phục kích đánh địch trên đường 39, bà bắn bị thương một tên địch, bắt sống sáu tên và thu bốn khẩu súng. Đến tháng 12 năm 1951, khi địch lùng sục vào làng, bà chỉ huy du kích bất ngờ tiến công, tay không bắt sống bốn tên địch, trong đó có một sĩ quan Pháp.
Chiến công “tay không bắt giặc” thể hiện sự gan dạ, bình tĩnh và mưu trí của người chỉ huy nữ du kích. Nhưng phía sau những chiến công ấy còn là quá trình bám dân, bám đất, nắm chắc địa hình, phối hợp cùng đồng đội và dựa vào sự che chở, giúp đỡ của nhân dân. Những người du kích đã biến từng lũy tre, con đường, mái nhà quê hương thành chỗ dựa cho cuộc kháng chiến.
Năm 1952 – người nữ anh hùng được Bác Hồ tặng súng
Năm 1952, Nguyễn Thị Chiên là đại biểu nữ du kích duy nhất được chọn báo cáo điển hình tại Đại hội toàn quốc các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu lần thứ nhất tổ chức ở Việt Bắc. Ngày 6 tháng 5 năm 1952, khi mới 22 tuổi, bà được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Quân đội (danh hiệu về sau thuộc hệ thống Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân). Tại Đại hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tặng bà một khẩu súng ngắn.
Phần thưởng cao quý ấy là sự ghi nhận đối với những thành tích đặc biệt xuất sắc của bà trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Bà trở thành nữ anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, là niềm tự hào của quê hương Thái Bình và của phụ nữ Việt Nam.
Một cuộc đời cống hiến và bài học cho thế hệ hôm nay
Sau Đại hội, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục công tác trong quân đội, đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ, trong đó có công tác phụ trách, quản lý lực lượng dân quân ở các huyện ngoại thành Hà Nội. Bà nghỉ hưu với quân hàm Trung tá và qua đời ngày 1 tháng 6 năm 2016. Cuộc đời bà là hành trình bền bỉ cống hiến cho đất nước, từ những năm tháng gian khó ở quê hương đến khi công tác trong quân đội.
Nhớ về nữ du kích Nguyễn Thị Chiên, chúng ta không chỉ nhớ đến những chiến công trên đường 39 hay câu chuyện tay không bắt giặc, mà còn khâm phục khí tiết của người phụ nữ đã chịu đựng tra tấn mà không phản bội đồng đội. Bà là hình ảnh đẹp của lòng yêu nước, sự kiên trung, trí thông minh và tinh thần đoàn kết.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện ấy nhắc nhở mỗi người phải biết trân trọng hòa bình, biết ơn những người đã hy sinh vì độc lập, tự do; chăm chỉ học tập, rèn luyện và sống có trách nhiệm với gia đình, quê hương. Ngọn lửa yêu nước mà Nguyễn Thị Chiên và biết bao người đi trước thắp lên sẽ còn được gìn giữ, tiếp nối trong trái tim các thế hệ Việt Nam.
Tư liệu tham khảo: Thông tin tiểu sử và chiến công được đối chiếu từ hồ sơ nhân vật của Thông tấn xã Việt Nam, bài viết của Báo Nhân Dân về Nguyễn Thị Chiên (đăng ngày 5/6/1952) và tư liệu của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.
