NGUYỄN THỊ ĐỊNH – NGƯỜI PHỤ NỮ “BA ĐỊNH” VÀ HUYỀN THOẠI ĐỒNG KHỞI BẾN TRE
NGUYỄN THỊ ĐỊNH – NGƯỜI PHỤ NỮ “BA ĐỊNH” VÀ HUYỀN THOẠI ĐỒNG KHỞI BẾN TRE
Trong lịch sử cách mạng Việt Nam thế kỷ XX, có những con người mà cuộc đời họ gắn liền với những bước ngoặt lớn của dân tộc. Nguyễn Thị Định là một trong những con người như thế – một người phụ nữ Nam Bộ bình dị, kiên cường, đi trọn con đường cách mạng từ buổi đầu đấu tranh chống thực dân Pháp cho đến ngày đất nước thống nhất, để rồi trở thành nữ Thiếu tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Tuổi thơ và mầm sống cách mạng
Nguyễn Thị Định sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Mảnh đất Bến Tre – vùng cù lao sông nước – không chỉ hun đúc ở bà sự chịu thương chịu khó của người phụ nữ Nam Bộ, mà còn sớm gieo vào tâm hồn bà tinh thần phản kháng trước áp bức, bất công.
Từ khi còn rất trẻ, Nguyễn Thị Định đã được giác ngộ cách mạng. Năm 1936, bà tham gia phong trào Đông Dương Đại hội, làm liên lạc, rải truyền đơn, vận động quần chúng đấu tranh chống cường hào, thực dân. Năm 1938, khi mới 18 tuổi, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương – một dấu mốc thể hiện bản lĩnh chính trị sớm và ý chí dấn thân không do dự.
Những mất mát riêng và sự lựa chọn không lùi bước
Con đường cách mạng của Nguyễn Thị Định không chỉ trải đầy hiểm nguy mà còn chất chứa những mất mát riêng đau đớn. Năm 1940, chồng bà bị bắt và đày ra Côn Đảo, nơi ông đã hy sinh. Không lâu sau đó, chính bà cũng bị thực dân Pháp bắt, đày đi Bà Rá.
Tù đày, bệnh tật, mất mát người thân – tất cả không làm bà gục ngã. Năm 1943, do bệnh tim nặng, bà được trả về quê nhưng bị quản thúc nghiêm ngặt. Ngay trong hoàn cảnh đó, bà vẫn tìm cách liên lạc với tổ chức, tiếp tục hoạt động bí mật, chuẩn bị cho những ngày sôi sục của cách mạng.
Người phụ nữ vượt biển xin vũ khí
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thị Định tham gia khởi nghĩa giành chính quyền tại Bến Tre. Đầu năm 1946, bà là một trong những cán bộ miền Nam ra Bắc gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo cáo tình hình kháng chiến Nam Bộ và xin chi viện vũ khí.
Đặc biệt, tháng 11 năm 1946, bà được giao một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm: làm Trưởng đoàn thuyền vượt biển chở vũ khí từ Bắc vào Nam. Giữa sóng gió, sự truy lùng của địch và muôn vàn hiểm nguy, chuyến đi ấy đã thành công, trở thành một trong những tiền đề quan trọng cho tuyến vận tải chiến lược trên biển sau này. Đây là minh chứng rõ nét cho bản lĩnh, trí tuệ và lòng dũng cảm phi thường của người phụ nữ Nam Bộ.
Linh hồn của phong trào Đồng khởi Bến Tre
Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, miền Nam rơi vào ách khủng bố khốc liệt của chính quyền Ngô Đình Diệm. Bến Tre trở thành địa bàn bị đàn áp nặng nề. Trong bối cảnh ấy, Nguyễn Thị Định là một trong những cán bộ chủ chốt, bền bỉ giữ vững cơ sở cách mạng.
Đầu năm 1960, với cương vị Phó Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, bà là người trực tiếp lãnh đạo và chỉ đạo cuộc Đồng khởi tại ba xã Định Thủy – Bình Khánh – Phước Hiệp. Cuộc nổi dậy thắng lợi vang dội, mở đầu phong trào Đồng khởi miền Nam, làm rung chuyển hệ thống chính quyền tay sai, đưa cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.
Hình ảnh “Đội quân tóc dài” – lực lượng phụ nữ đấu tranh chính trị mạnh mẽ – gắn liền với tên tuổi Nguyễn Thị Định, trở thành biểu tượng độc đáo của chiến tranh nhân dân Việt Nam.
Nữ tướng của Quân giải phóng miền Nam
Từ phong trào Đồng khởi, Nguyễn Thị Định được giao nhiều trọng trách lớn:
Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre
Chủ tịch Mặt trận Giải phóng tỉnh
Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam
Phó Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh
Năm 1974, bà được phong quân hàm Thiếu tướng – trở thành nữ tướng đầu tiên trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đánh giá rất cao bà và nói rằng:
“Phó Tổng tư lệnh quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân là phụ nữ.”
Người phụ nữ của thời bình
Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Thị Định tiếp tục cống hiến trong vai trò nhà lãnh đạo của Đảng và Nhà nước: Ủy viên Trung ương Đảng, Đại biểu Quốc hội nhiều khóa, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước.
Dù ở cương vị nào, bà vẫn giữ phong cách giản dị, gần dân, tận tụy, dành trọn tâm huyết cho sự nghiệp giải phóng phụ nữ và xây dựng đất nước.
Di sản để lại
Nguyễn Thị Định qua đời ngày 26 tháng 8 năm 1992, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho nhân dân cả nước. Năm 1995, bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ngày nay, tên bà được đặt cho nhiều con đường, trường học, công trình, đền thờ bà tại Bến Tre là nơi nhân dân tưởng nhớ một người con ưu tú của quê hương.
Nguyễn Thị Định không chỉ là một nữ tướng, một nhà lãnh đạo, mà còn là biểu tượng rực sáng của người phụ nữ Việt Nam trong thời hoa lửa – kiên cường, trí tuệ và trọn đời vì dân tộc.
