Nguyễn Thị Hòe – Người con gái bên bờ giới tuyến
Nguyễn Thị Hòe là một trong 10 nữ dân quân thôn Nam Phú, xã Vĩnh Nam, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Ở tuổi mười tám, đôi mươi, bà cùng đồng đội vừa chiến đấu, vừa phục vụ chiến đấu, tải đạn, cứu thương, sát cánh cùng bộ đội đánh trả máy bay địch và lao động sản xuất. Tiểu đội 10 cô gái Nam Phú được biết đến với hình ảnh những người phụ nữ “chiến đấu giỏi, sản xuất giỏi” và được Bác Hồ tặng Huy hiệu của Người năm 1966
Có một dòng sông đã đi qua lịch sử bằng hai bờ đất nước. Đó là sông Bến Hải – nơi từng trở thành giới tuyến chia cắt hai miền trong những năm chiến tranh. Bên dòng sông ấy, ở thôn Nam Phú, xã Vĩnh Nam, có một tiểu đội gồm 10 cô gái tuổi mười tám, đôi mươi. Nguyễn Thị Hòe là một trong những người con gái ấy.
Tuổi thanh xuân của các cô không bắt đầu bằng những ngày tháng bình yên. Quê hương Vĩnh Linh khi ấy là một trong những nơi chịu sự đánh phá ác liệt của bom đạn. Mỗi ngày, máy bay Mỹ có thể xuất hiện trên bầu trời. Những tiếng bom, tiếng súng đã trở thành một phần của cuộc sống. Nhưng giữa hoàn cảnh ấy, những cô gái Nam Phú vẫn bám đất, bám làng, sát cánh cùng bộ đội và dân quân bảo vệ quê hương.
Nguyễn Thị Hòe cùng đồng đội không chỉ cầm súng. Khi cần, họ trở thành những người tải đạn, cứu thương; khi bộ đội chiến đấu, họ ở bên cạnh phục vụ; khi bom đạn tạm lắng, họ lại trở về với ruộng đồng, tiếp tục sản xuất. Cuộc sống của những cô gái ấy là sự đan xen giữa tay súng và tay cày, giữa chiến đấu và lao động, giữa những phút đối mặt với hiểm nguy và những giờ phút giữ lấy cuộc sống bình thường của quê hương.
Điều đặc biệt ở họ chính là sự bình dị. Không phải những người lính được trang bị đầy đủ, họ là những cô gái làng quê, nhưng khi quê hương cần, họ sẵn sàng bước vào nơi nguy hiểm. Mười tám, đôi mươi – cái tuổi mà đáng lẽ người ta có thể mơ về một mái nhà, một cuộc sống yên bình, thì Nguyễn Thị Hòe và những người bạn của mình lại đứng bên bờ giới tuyến, góp sức giữ từng tấc đất quê hương.
Câu chuyện về 10 cô gái Nam Phú sau đó được biết đến rộng rãi. Họ được nhắc đến như những nữ dân quân vừa chiến đấu giỏi, vừa sản xuất giỏi. Năm 1966, Bác Hồ gửi tặng mỗi người một Huy hiệu của Người – một sự ghi nhận đặc biệt dành cho những cô gái đã góp phần làm nên hình ảnh kiên cường của phụ nữ Vĩnh Linh trong những năm chiến tranh.
Chiến tranh rồi cũng đi qua. Dòng Bến Hải không còn là đường chia cắt. Những cô gái năm xưa cũng lần lượt trở về với cuộc sống đời thường. Mái tóc xanh ngày nào đã bạc theo năm tháng. Nhưng mỗi khi có dịp gặp nhau, họ vẫn tìm về bên nhau, nhắc lại những năm tháng tuổi trẻ, những ngày cùng chiến đấu, phục vụ chiến đấu và giữ đất quê hương. Có người đã hy sinh, có người đã mất vì tuổi cao sức yếu; những người còn lại vẫn mang trong mình ký ức về một thời thanh xuân không thể nào quên.
Nguyễn Thị Hòe có thể không để lại trong sử sách một chiến công riêng được ghi bằng những con số hay trận đánh cụ thể. Nhưng bà là một phần của 10 cô gái Nam Phú, một phần của thế hệ phụ nữ Vĩnh Linh đã đứng lên khi quê hương bị bom đạn giày xéo. Chính những con người bình dị ấy đã làm nên sức mạnh của một vùng đất từng được gọi là “lũy thép” bên dòng Bến Hải.
Ngày hôm nay, nhìn lại câu chuyện của Nguyễn Thị Hòe, điều còn lại không chỉ là hình ảnh một cô gái bên bờ giới tuyến năm nào. Đó còn là hình ảnh của cả một thế hệ tuổi trẻ: khi Tổ quốc cần, họ đặt tuổi thanh xuân của mình vào giữa những ngày gian khó; khi hòa bình trở lại, họ lặng lẽ trở về với cuộc sống đời thường.
