Nguyễn Thị Hồng Minh – Cô dâu hoãn cưới để ra chiến dịch

Ngày 26/12/1951 lẽ ra là ngày cưới của nữ y tá Nguyễn Thị Hồng Minh và cán bộ quân y Hồ Toàn.

Giấy mời đã được gửi đến bạn bè. Nhà trai chuẩn bị đồ lễ, từ Cao Bằng trở về Thái Nguyên đón dâu. Nhưng khi đoàn nhà trai tới nơi, cô dâu không còn ở đơn vị.

Bà đã nhận lệnh lên đường phục vụ chiến dịch.

Nguyễn Thị Hồng Minh sinh năm 1930 tại Hà Nội. Gia đình bà sống ở số 91 phố Hàng Đào. Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ năm 1946, gia đình tản cư lên Phúc Yên.

Trước khi nhập ngũ, người thiếu nữ Hà Nội tham gia công tác tại Hội Liên hiệp Phụ nữ Phúc Yên. Năm 20 tuổi, bà vào bộ đội và được biên chế về Đội điều trị 2.

Công việc của một nữ y tá trong chiến tranh không chỉ là phát thuốc hoặc băng bó vết thương. Nguyễn Thị Hồng Minh còn tham gia lãnh đạo dân công tiếp tế, tải thương, dựng lán và tổ chức chăm sóc thương binh. Sau này, bà trở thành chính trị viên kiêm y tá của Đội điều trị 2.

Năm 1951, bà tham gia Chiến dịch Hoàng Hoa Thám. Đội điều trị phải hành quân suốt 24 ngày mới tới mặt trận. Ban đầu, mỗi ngày đoàn đi được khoảng 30 km. Nhưng càng về sau, vì mang vác nặng và phải di chuyển ban đêm để tránh máy bay, quãng đường giảm xuống.

Tới khu vực rừng Thùng, đơn vị phải tiếp nhận nhiều thương binh vừa bị máy bay đối phương oanh tạc. Những người bị thương nặng nhất được giao cho tiểu đội của Nguyễn Thị Hồng Minh chăm sóc.

Có người mất tay hoặc chân, có người bị thương ở ngực, có người chấn thương sọ não. Trong điều kiện thuốc men và dụng cụ thiếu thốn, các nữ y tá phải vừa sơ cứu, vừa chăm sóc rồi tìm cách chuyển thương binh về tuyến sau.

Ngay cả những vật dụng vệ sinh tối thiểu cũng không có đủ. Nguyễn Thị Hồng Minh và đồng đội phải chặt ống tre để làm dụng cụ phục vụ những thương binh không thể tự đi lại. Vượt qua sự e ngại của một thiếu nữ chưa lập gia đình, bà tự nhủ phải xem thương binh như anh em ruột thịt để chăm sóc tận tình.

Cũng trong những ngày làm việc tại Đội điều trị 2, Nguyễn Thị Hồng Minh quen cán bộ quân y Hồ Toàn. Tình cảm của họ nảy nở giữa những chuyến hành quân và những đêm trực bên thương binh.

Hai người quyết định tổ chức đám cưới vào cuối tháng 12/1951.

Nhưng sát ngày cưới, Nguyễn Thị Hồng Minh nhận nhiệm vụ đột xuất lên đường phục vụ Chiến dịch Hòa Bình. Cục trưởng Cục Quân y biết bà sắp kết hôn nên hỏi bà có điều gì phân vân hay không.

Người nữ y tá trẻ trả lời rằng Tổ quốc là trên hết, khi giặc tan bà mới trở về.

Thời ấy, liên lạc giữa các đơn vị rất khó khăn. Hồ Toàn đang công tác ở xa nên bà không thể báo tin kịp thời. Nguyễn Thị Hồng Minh chỉ để lại một lá thư xin lỗi rồi khoác ba lô lên đường.

Theo đúng lịch, đoàn nhà trai mang đồ lễ từ Cao Bằng về Thái Nguyên. Đến nơi, mọi người mới biết cô dâu đã đi chiến dịch.

Hồ Toàn buồn nhưng không trách người yêu. Ông gửi lại cho bà mấy câu thơ vui, tin rằng sau khi hoàn thành nhiệm vụ, hai người vẫn sẽ trở về bên nhau.

Trên chiến trường, bên cạnh công việc chăm sóc thương binh, những lá thư trở thành sợi dây nối hai người. Có bức thư của Nguyễn Thị Hồng Minh dài tới 23 trang giấy, được gửi về phía người yêu đang công tác ở một đơn vị khác.

Chiến dịch Hòa Bình kết thúc vào tháng 2/1952. Trên đường trở về, bà Minh ghé Thanh Ba, Phú Thọ để xin người thân vài thước vải may áo cưới. Sau 17 ngày đi bộ trong rừng, chân bà bị thương và phải phẫu thuật.

Ngày 20/3/1952, lễ cưới cuối cùng cũng được tổ chức tại An toàn khu Thái Nguyên. Đó là một đám cưới thời chiến không có phòng cưới hay đồ trang trí sang trọng. Các nữ quân nhân trong đơn vị lấy những tấm chăn bộ đội quây thành một căn phòng nhỏ cho đôi vợ chồng trẻ.

Hạnh phúc riêng vừa bắt đầu, Nguyễn Thị Hồng Minh vẫn tiếp tục nhiệm vụ của người lính quân y. Bà tham gia nhiều chiến dịch và sau đó góp sức trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ở mặt trận, các đội điều trị phải làm việc trong điều kiện đặc biệt thiếu thốn. Lán cứu thương thường được dựng giữa rừng hoặc dưới chân đồi, vừa tránh máy bay vừa bảo đảm gần nơi chiến đấu để kịp thời tiếp nhận thương binh.

Những nữ y tá như Nguyễn Thị Hồng Minh phải vượt qua các chặng đường dài, mang theo thuốc men và dụng cụ y tế. Khi thương binh được chuyển về, họ làm việc không kể ngày đêm. Ngoài cứu chữa vết thương, các chị còn động viên tinh thần, chăm sóc từng bữa ăn và giấc ngủ cho bộ đội.

Ngày 7/5/1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt. Trong chiến thắng ấy có công sức của những người lính trực tiếp chiến đấu và sự đóng góp thầm lặng của lực lượng quân y ở phía sau chiến hào.

Nhiều thập niên sau, những bức thư giữa Nguyễn Thị Hồng Minh và Hồ Toàn trở thành hiện vật được giới thiệu tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam. Chúng kể lại một tình yêu không tách rời trách nhiệm đối với đất nước.

Câu chuyện hoãn cưới của bà không phải là sự từ bỏ hạnh phúc. Đó là lựa chọn đặt nhiệm vụ chung lên trước, với niềm tin rằng tình yêu chân thành có thể chờ đợi.

Đoàn nhà trai từng đến nơi mà không gặp cô dâu. Nhưng người lính Hồ Toàn đã hiểu rằng người con gái ông yêu đang thực hiện trách nhiệm của mình trên chiến trường. Ba tháng sau, họ vẫn trở thành vợ chồng và tiếp tục sát cánh trong kháng chiến.

Nguyễn Thị Hồng Minh là một trong hàng nghìn người phụ nữ đã góp sức làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ. Họ không chỉ hiện diện trong vai trò dân công, y tá hay cán bộ chính trị. Họ còn mang đến chiến trường lòng nhân hậu, sự bền bỉ và khả năng hy sinh những điều riêng tư nhất vì đất nước.

Giữa câu chuyện lớn của lịch sử có một đám cưới từng bị hoãn, một lá thư cô dâu để lại và lời lựa chọn giản dị: khi Tổ quốc cần, người chiến sĩ lên đường.