NGUYỄN THỊ HƯƠNG- Mái nhà che chở thương binh và ba người con liệt sĩ

Một mạng lưới quân y dã chiến không thể hoạt động nếu thiếu nơi nghỉ, lương thực và người dân sẵn sàng che chở thương binh. Tại vùng ven đô Đông Nam Bộ, nhà dân và vườn rẫy nhiều khi trở thành điểm dừng kín đáo giữa các tuyến chuyển thương. Người chủ nhà phải đối diện nguy cơ bị phát hiện nhưng vẫn phải giữ sinh hoạt bình thường, bảo đảm vệ sinh và chăm sóc người bị thương trong điều kiện thiếu thốn.

Mẹ Nguyễn Thị Hương sinh năm 1910, quê Long Thọ và về sinh sống tại Hiệp Phước, Nhơn Trạch. Công trình của Đồng Nai ghi ngôi nhà và mảnh vườn của gia đình từng là nơi che giấu, chăm nuôi thương binh. Đây là đóng góp trực tiếp, cho thấy Mẹ tham gia vào hệ thống bảo đảm lực lượng ngay tại địa bàn dân cư.

Ba người con của Mẹ lần lượt hy sinh trong các năm 1947, 1963 và 1969. Những mốc này trải dài từ kháng chiến chống Pháp sang kháng chiến chống Mỹ. Mẹ được Nhà nước phong/truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng theo hồ sơ địa phương và sống đến năm 2005, khi ký ức chiến tranh đã trở thành một phần của giáo dục truyền thống tại Nhơn Trạch.

Chăm sóc thương binh trong một căn nhà dân khác với bệnh viện có đầy đủ điều kiện. Gia đình phải tìm nơi kín, chuẩn bị nước và thức ăn, hạn chế người lạ biết thông tin và ứng phó nếu khu vực bị kiểm tra. Mỗi thương binh được giữ an toàn đồng nghĩa với việc nhiều người cùng phải giữ bí mật.

Với Mẹ Nguyễn Thị Hương, nhiệm vụ ấy diễn ra song song với việc các con tham gia kháng chiến. Ba người con hy sinh ở ba thời điểm khác nhau cho thấy mất mát kéo dài. Câu chuyện vì vậy kết nối hai phương diện của danh hiệu: sự hy sinh đặc biệt của gia đình và sự đóng góp trực tiếp của người mẹ trong việc che chở lực lượng cách mạng.