NGUYỄN THỊ LỢI – NGƯỜI PHỤ NỮ BƯỚC LÊN CHIẾN HẠM

NGUYỄN THỊ LỢI – NGƯỜI PHỤ NỮ BƯỚC LÊN CHIẾN HẠM

Nguồn truyện: Sự kiện và Nhân chứng – Báo Quân đội nhân dân, bài “Tượng đài liệt nữ và tiểu thuyết ‘Tiếng nổ trên chiến hạm Amyot D’Inville’”, cùng các tư liệu về nữ điệp báo Nguyễn Thị Lợi, mật danh A16.

Có những trận đánh bắt đầu bằng tiếng súng.

Cũng có những trận đánh bắt đầu bằng một vai diễn.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, công việc của những người làm tình báo thường diễn ra trong một thế giới khác với chiến trường thông thường. Không có chiến hào. Không có quân phục. Không có những đội hình đông người. Người chiến sĩ có thể phải bước vào giữa đối phương bằng một thân phận khác, mang theo một nhiệm vụ mà chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng mạng sống.

Nguyễn Thị Lợi là một người như thế.

Bà hoạt động trong lực lượng điệp báo với mật danh A16. Năm 1948, khi tình báo ta nắm được tin chiến hạm Amyot D’Inville của Pháp từ Sài Gòn ra Bắc và có khả năng ghé Thanh Hóa, một kế hoạch đặc biệt được đặt ra: đánh bom chiến hạm.

Nhiệm vụ ấy không thể thực hiện bằng một trận đánh thông thường.

Chiến hạm nằm trên biển.

Đối phương có lực lượng bảo vệ.

Muốn đưa thuốc nổ đến gần mục tiêu, người thực hiện phải tìm được cách tiếp cận mà không bị nghi ngờ.

Nguyễn Thị Lợi được giao nhiệm vụ.

Theo tư liệu của Sự kiện và Nhân chứng, bà được bố trí đóng vai phu nhân của một Quốc vụ khanh để có thể tiếp cận chiến hạm. Trước nhiệm vụ, bà chủ động viết thư tình nguyện nhận nhiệm vụ cảm tử.

Đó là một quyết định không thể quay lại.

Khi một người lính bước vào trận địa, họ biết phía trước có thể là nguy hiểm. Nhưng ít nhất họ còn nhìn thấy đồng đội, nhìn thấy chiến tuyến và biết đường rút lui nếu còn cơ hội.

Người điệp báo cảm tử thì khác.

Bà phải bước vào nơi đối phương kiểm soát hoàn toàn.

Phải mang theo một thân phận được tạo dựng.

Phải nói năng, hành động và cư xử đúng với vai diễn.

Và quan trọng nhất, phải chờ đúng thời điểm.

Chiến hạm Amyot D’Inville khi ấy là một phương tiện quân sự của Pháp. Nó không chỉ là một mục tiêu vật chất mà còn có giá trị về tâm lý. Nếu cuộc đánh bom thành công, nó sẽ cho thấy lực lượng kháng chiến có khả năng đưa chiến tranh đến tận những phương tiện và vị trí mà đối phương tưởng rằng được bảo vệ an toàn.

Nguyễn Thị Lợi lên chiến hạm.

Không ai trên đó biết người phụ nữ trước mặt mình đang mang theo một nhiệm vụ chết người.

Trong những câu chuyện tình báo, có những khoảnh khắc đặc biệt căng thẳng nhưng không hề có tiếng súng. Một ánh mắt nhìn lâu hơn bình thường cũng có thể trở thành nguy hiểm. Một câu trả lời không phù hợp cũng có thể làm lộ thân phận.

Nguyễn Thị Lợi phải vượt qua tất cả những điều đó.

Rồi thời điểm hành động đến.

Khối thuốc nổ được đặt vào vị trí đã xác định.

Vụ nổ xảy ra.

Chiến hạm Amyot D’Inville bị đánh trúng.

Người phụ nữ thực hiện nhiệm vụ không trở về.

Bà đã hoàn thành phần việc của mình bằng chính mạng sống.

Sau này, câu chuyện về Nguyễn Thị Lợi được nhiều thế hệ biết đến qua các tư liệu lịch sử và đặc biệt qua tiểu thuyết “Tiếng nổ trên chiến hạm Amyot D’Inville”. Chính nhan đề tác phẩm đã gợi lại một khoảnh khắc đặc biệt của cuộc kháng chiến: tiếng nổ trên một chiến hạm giữa biển, nơi một người phụ nữ đã biến thân phận của mình thành chiếc chìa khóa mở đường cho một nhiệm vụ cảm tử.

Nhưng nếu chỉ nhìn Nguyễn Thị Lợi như một nhân vật của một nhiệm vụ đặc biệt, người ta dễ bỏ qua điều quan trọng nhất.

Bà là một con người bằng xương bằng thịt.

Trước khi trở thành A16, bà cũng có một cuộc đời bình thường.

Bà có những mối quan hệ, những tình cảm và những điều có thể mong ước cho tương lai.

Nhưng chiến tranh đã đặt trước mặt bà một lựa chọn.

Và bà đã lựa chọn bước lên chiến hạm.

Những người làm tình báo thường không có những khoảnh khắc được cả đội quân chứng kiến. Họ không có hàng nghìn người đứng phía sau. Thành công của họ đôi khi chỉ được biết đến sau rất nhiều năm, khi hồ sơ được mở, nhân chứng kể lại hoặc những câu chuyện được các nhà văn, nhà báo tìm kiếm và ghi chép.

Bởi vậy, lịch sử của những người như Nguyễn Thị Lợi thường có một vẻ lặng lẽ.

Không phải vì nhiệm vụ của họ nhỏ bé.

Mà bởi phần lớn những gì họ làm đều phải được thực hiện trong bí mật.

Ngày nay, khi đọc lại câu chuyện ấy, điều còn lại không chỉ là tiếng nổ trên chiến hạm.

Đó còn là hình ảnh một người phụ nữ bước vào vùng nguy hiểm với sự hiểu biết rất rõ rằng mình có thể không trở về.

Trong chiến tranh, có những người chiến đấu để sống.

Có những người được giao nhiệm vụ mà ngay từ đầu đã biết khả năng sống sót rất thấp.

Nguyễn Thị Lợi thuộc về những người như vậy.

Và câu chuyện của bà nhắc chúng ta rằng phía sau những chiến công được ghi bằng những dòng ngắn ngủi trong lịch sử là những con người đã phải đưa ra những quyết định lớn lao bằng chính cuộc đời mình.