Nguyễn Thị Minh Khai – Người nữ chiến sĩ kiên trung trước giờ phút hy sinh

Nguyễn Thị Minh Khai (1910–1941) là một trong những nữ chiến sĩ cộng sản tiêu biểu của cách mạng Việt Nam thời kỳ trước Cách mạng Tháng Tám. Bà tên thật là Nguyễn Thị Vịnh, quê ở thành phố Vinh, Nghệ An. Tham gia hoạt động cách mạng từ khi còn rất trẻ, bà lần lượt đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng, từng hoạt động ở Trung Quốc, tham dự Đại hội Quốc tế Cộng sản lần thứ VII tại Moskva năm 1935 và sau đó trở về Nam Kỳ hoạt động.

Năm 1937, Nguyễn Thị Minh Khai được phân công hoạt động tại Sài Gòn, tham gia Xứ ủy Nam Kỳ và giữ cương vị Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn. Trong những năm tháng thực dân Pháp tăng cường đàn áp, bà vẫn kiên trì gây dựng cơ sở, tổ chức phong trào và vận động phụ nữ tham gia cách mạng. Bà cũng là một trong những cán bộ có vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị cho Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940.

Đằng sau người nữ cán bộ đầy bản lĩnh ấy còn là một người mẹ. Năm 1940, bà sinh con gái đầu lòng Lê Nguyễn Hồng Minh. Nhưng khi con chưa đầy một tháng tuổi, trước yêu cầu khẩn cấp của nhiệm vụ, bà phải gửi con cho cơ sở cách mạng nuôi dưỡng để tiếp tục hoạt động. Đó là một sự lựa chọn đầy đau đớn của người mẹ, nhưng cũng cho thấy sự hy sinh lớn lao của những người phụ nữ cách mạng thời kỳ ấy.

Ngày 30/7/1940, Nguyễn Thị Minh Khai bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn. Bị giam giữ và tra tấn dã man, bà vẫn không khuất phục. Ngay trong nhà tù, bà tìm cách liên lạc với bên ngoài và tiếp tục động viên, tổ chức đấu tranh. Sau khi Khởi nghĩa Nam Kỳ thất bại, bà bị đưa ra xét xử và kết án tử hình.

Rạng sáng 26 hoặc 28/8/1941 — các nguồn tư liệu hiện ghi nhận hai mốc khác nhau — Nguyễn Thị Minh Khai bị xử bắn tại Hóc Môn, Gia Định, khi mới 31 tuổi. Trước họng súng quân thù, bà vẫn giữ tư thế hiên ngang, thể hiện khí phách của một người chiến sĩ đã lựa chọn con đường cách mạng.