Nguyễn Thị Mười (1)
Ngày đất nước hoàn toàn độc lập thì mẹ đã đi xa, cho nên ngày Nhà nước truy tặng mẹ danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, mẹ không còn để đón nhận. Dẫu mẹ không còn, nhưng sự cống hiến của mẹ vẫn được tưởng nhớ và trân trọng. Lần theo những mảng ký ức ít nhiều về mẹ nơi những người thân của mẹ, được biết: Mẹ Nguyễn Thị Mười (còn gọi là Nguyễn Thị Tý) sinh năm 1895 tại Điện Phong, Điện Bàn, Quảng Nam - dải đất miền Trung quanh năm nắng lửa, mưa tràn. Mẹ cũng như bao người mẹ Việt Nam khác, lập gia đình, sinh con và vun đắp cho hạnh phúc gia đình mình. Qua lời kể của bà Nguyễn Thị Dũ (sinh năm 1913) là con dâu của mẹ - vợ của liệt sĩ Nguyễn Dũ - cuộc sống của mẹ và gia đình vô cùng khó khăn vì ngày đêm giặc càn quét, đốt phá, cướp bóc cùng với những buổi chạy giặc liên miên... Dù cuộc sống khó khăn vất vả, nhưng mẹ vẫn đảm đang được mọi việc để khuyền khích chồng tham gia phong trào chống Pháp. Cuộc sống khó khăn vẫn tiếp nối qua đi trong đời mẹ, đôi vai gầy của mẹ trĩu nặng hơn khi chồng mẹ - ông Nguyễn Thục (còn gọi là Nguyễn Đống) sinh năm 1892 tại Điện Phong, Điện Bàn, Quảng Nam bị Pháp bắt, bị tra tấn, đánh đập. Khi từ nhà lao trở về, ông lâm bệnh nặng. Mẹ lại cặm cụi nuôi chồng. Vào một ngày bão đổ năm 1947, mẹ âm thầm nằm xuống trên đất Điện Biên. Hai năm sau, chồng mẹ cũng theo mẹ ra đi... Mẹ chỉ có một mình Nguyễn Dũ (sinh năm 1911) tại Điện Phong, Điện Bàn. Anh Dũ tham gia cách mạng từ tháng 8/1945, nhưng chính thức công tác trong ban dân chính xã và làm trưởng ban tự quản xã từ tháng 5/1952. Từ đó, cho đến ngày 5-5-1968, con mẹ cũng vĩnh viễn nằm xuống trên mảnh đất nơi mình đã được sinh ra. Lớn lên và từng hoạt động vào sinh ra tử, trong một lần đi vận động nhân dân tải gạo, Nguyễn Dũ đã bị địch mai phục bắn chết. Nối gót truyền thống cách mạng của gia đình, vợ và các con của liệt sĩ Nguyễn Dũ cũng lần lượt tham gia cách mạng. Bị ruồng bố, bị săn lùng vì thuộc diện có liên quan với cách mạng, nên bà Nguyễn Thị Dũ đã đưa sáu người con của liệt sĩ vào Nam bộ và tiếp tục công tác cho dân, cho nước. Mẹ Nguyễn Thị Mười cũng như các bà mẹ Việt Nam khác, trước hoàn cảnh đất nước bị cắt chia, chỉ biết hy sinh những tình cảm riêng tư của mình để đổi lấy hòa bình của dân tộc. Chiến tranh đã qua đi, có thể trong cái bận rộn của cuộc sống đời thường làm lòng người dễ quên đi quá khứ, nhưng những đóng góp của mẹ như phù sa bồi đắp, như sự thăng hoa vào sự phồn vinh của Tổ quốc hôm nay, tất cả vẫn còn nguyên giá trị, dù mẹ không còn hiện diện, kể cả tấm di ảnh cũng không có... Mẹ Nguyễn Thị Mười được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 522/KTCTN ngày 27/8/1995. Mẹ và gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba năm 2000
