NGUYỄN THỊ MUÔN -Người mẹ ở Phong Điền bảo vệ cơ sở cách mạng và gìn giữ kỷ vật giữa chiến tranh
Sinh năm 1906 tại Hiền Lương, Phong Điền, Thừa Thiên Huế. Chồng tham gia du kích và hy sinh năm 1952. Ba người con là Nguyễn Đình Phối, Nguyễn Đình Lãnh và Nguyễn Đình Hợi hy sinh trong các năm 1951, 1967 và 1968. Gia đình là cơ sở giúp đỡ cán bộ, bộ đội; Mẹ từng bị bắt, tra tấn và giam tại Mang Cá. Danh hiệu: Bà mẹ Việt Nam anh hùng.
Mẹ Nguyễn Thị Muôn sống ở một vùng chiến tranh kéo dài qua cả kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Chồng Mẹ tham gia du kích, phá hoại đường sắt phục vụ kháng chiến và bị bắn chết năm 1952. Các con lớn lên rồi tiếp tục tham gia cách mạng: người vào bộ đội, người làm du kích, người làm giao liên.
Gia đình Mẹ không chỉ chịu mất mát mà còn trực tiếp làm cơ sở cách mạng. Mẹ nấu ăn, chuẩn bị lương thực, che chở cán bộ và giữ bí mật. Trong một giai đoạn, Mẹ bị bắt, đánh đập và giam giữ hơn một năm nhưng vẫn không từ bỏ niềm tin.
Năm 1966, khi người con Nguyễn Đình Lãnh bị phía đối phương đưa vào lực lượng của họ, Mẹ tìm cách đưa con trở về. Việc ấy khiến Mẹ bị bắt, tra khảo và giam tại Mang Cá khoảng 14 tháng. Sau khi trở về, gia đình tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng. Nguyễn Đình Lãnh sau đó chiến đấu trong lực lượng du kích và hy sinh năm 1967; Nguyễn Đình Hợi, làm giao liên, hy sinh năm 1968.
Một chi tiết khác được Báo Quân đội nhân dân ghi lại là Mẹ giữ một bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh trong nhà qua nhiều đợt lục soát. Kỷ vật nhỏ ấy trở thành biểu tượng cho niềm tin mà Mẹ cố gìn giữ trong hoàn cảnh bị kiểm soát gắt gao. Câu chuyện của Mẹ kết hợp cả mất mát gia đình, tù đày và sự tham gia trực tiếp vào mạng lưới cơ sở cách mạng.
