Nguyễn Thị Rành – Bà Má Củ Chi, biểu tượng bất khuất của lòng yêu nước

Nguyễn Thị Rành (1900 – 1979) là nữ du kích Củ Chi tiêu biểu, người mẹ anh hùng đã hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân năm 1978 và truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng năm 1994. Trong lòng nhân dân Nam Bộ, bà được gọi bằng những cái tên thân thương, kính trọng: “Má Tám Trầu”, “Bà Má Củ Chi”, “Bà Má Dũng Sĩ” – những tên gọi giản dị nhưng hàm chứa sự ngưỡng mộ sâu sắc đối với một con người phi thường.

Cuộc đời của bà là biểu tượng cao đẹp cho tinh thần trung dũng, kiên cường, bất khuất của người phụ nữ Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, là hiện thân sinh động của chân lý: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do.”

Tuổi thơ nhiều mất mát, sớm hun đúc ý chí cách mạng

Nguyễn Thị Rành sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước tại xóm Đìa, ấp Trại Đèn, xã Phước Hiệp, huyện Hóc Môn, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Ngay từ thuở thiếu thời, bà đã phải gánh chịu nhiều nỗi đau mất mát. Năm 1913, cha bà bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo vì tham gia phong trào yêu nước Thiên Địa Hội, rồi biệt tích nơi lao tù. Sau đó, mẹ và anh trai bà cũng lần lượt qua đời do cuộc sống nghèo khổ, thiếu thốn.

Mồ côi cha mẹ từ sớm, Nguyễn Thị Rành bị bắt đưa đến nhà xã trưởng làm người ở đợ, sống trong cảnh cơ cực, tủi nhục cho đến năm 18 tuổi. Chính những năm tháng cay đắng ấy đã sớm tôi luyện ở bà ý chí kiên cường, lòng căm thù giặc sâu sắc và tinh thần phản kháng mạnh mẽ trước bất công, áp bức.

Gia đình cách mạng – bốn đời đánh giặc cứu nước

Năm 1918, bà lập gia đình với Nguyễn Văn Cầm (Tám Cầm), một thầy giáo yêu nước tại ấp Bàu Công, xã Tân Mỹ, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. Hai năm sau, bà sinh người con trai đầu lòng và theo chồng về miền Tây sinh sống. Đến năm 1941, chồng bà quyết định nghỉ dạy để toàn tâm tham gia hoạt động cách mạng và trở thành một cán bộ Việt Minh.

Gia đình Nguyễn Thị Rành là một trong những gia đình cách mạng tiêu biểu của vùng đất Củ Chi – Hóc Môn, với bốn đời liên tiếp tham gia kháng chiến. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, bà đã hiến dâng cho Tổ quốc tám người con trai và hai người cháu, tất cả đều anh dũng hy sinh vì độc lập dân tộc.

Tám người con trai của bà lần lượt ngã xuống trên các chiến trường ác liệt, từ những năm đầu kháng chiến chống Pháp cho đến cao trào kháng chiến chống Mỹ. Hai người cháu ruột của bà cũng tiếp bước cha anh, chiến đấu và hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Sự hy sinh to lớn ấy là nỗi đau không gì bù đắp được, nhưng cũng là niềm tự hào lớn lao của người mẹ Việt Nam anh hùng.

Bà Má Củ Chi – hậu phương vững chắc giữa lòng địa đạo

Trong kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Thị Rành là cơ sở cách mạng bí mật, đồng thời là dân quân xã, kiên cường bám trụ trên vùng đất Củ Chi – nơi được mệnh danh là “đất thép thành đồng”. Ngôi nhà của bà trở thành điểm tựa vững chắc cho cách mạng: bà đào hầm bí mật nuôi giấu cán bộ, cất giấu vũ khí, tiếp tế lương thực cho du kích, che chở cho bộ đội ngay giữa sự lùng sục gắt gao của kẻ thù.

Không chỉ là người mẹ nuôi giấu cách mạng, bà còn trực tiếp tham gia đấu tranh chính trị, đối mặt với quân địch bằng sự gan góc và mưu trí hiếm có. Bà thường xuyên động viên con cháu và thanh niên trong vùng lên đường nhập ngũ, coi việc hiến dâng con mình cho Tổ quốc là trách nhiệm thiêng liêng.

Khi bị địch bắt, bà phải chịu những đòn tra tấn dã man, bị giam lỏng nhiều ngày liền. Kẻ thù dùng mọi thủ đoạn tàn bạo nhằm buộc bà kêu gọi các con ra đầu hàng. Nhưng trước mọi cực hình, người mẹ già vẫn một mực kiên trung, không khuất phục, không khai báo, giữ trọn khí tiết của người chiến sĩ cách mạng. Âm mưu của địch thất bại hoàn toàn, chúng buộc phải thả bà về.

Vinh danh và sự tri ân của Tổ quốc

Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp cách mạng, ngày 6 tháng 1 năm 1978, Nguyễn Thị Rành được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Đây là sự ghi nhận cao quý của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với một người mẹ anh hùng, một chiến sĩ cách mạng kiên trung.

Năm 1983, bà cùng chồng là nhà giáo yêu nước Nguyễn Văn Cầm được truy tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất. Năm 1994, bà tiếp tục được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng, ghi nhận sự hy sinh to lớn không gì so sánh được của một gia đình cách mạng tiêu biểu.

Ngày 26 tháng 1 năm 1979, bà Nguyễn Thị Rành qua đời vì tuổi cao, sức yếu, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong lòng đồng bào, đồng chí và nhân dân cả nước.