Nguyễn Thị Ráo (Ba Thi) – “Nữ tướng gạo” thời bao cấp và người phá thế bao cấp lương thực

Trong lịch sử kinh tế – xã hội Việt Nam thời kỳ sau năm 1975, Nguyễn Thị Ráo là một trong những nhân vật tiêu biểu gắn liền với bước ngoặt quan trọng trong bảo đảm an ninh lương thực cho Thành phố Hồ Chí Minh. Bà không chỉ là một cán bộ lãnh đạo ngành lương thực mà còn được xem là người tiên phong trong việc “phá rào” cơ chế bao cấp, góp phần hình thành những tư duy kinh tế mới trong giai đoạn đầu thời kỳ đổi mới.

Bà sinh ngày 15 tháng 8 năm 1922 tại Trà Vinh (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long), trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Từ rất sớm, bà đã tham gia hoạt động phong trào, làm liên lạc và tham gia các tổ chức quần chúng ở địa phương. Năm 1945, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và đảm nhiệm nhiều vị trí trong phong trào phụ nữ và Mặt trận Việt Minh tại Nam Bộ.

Trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Nguyễn Thị Ráo (thường gọi là Ba Thi) hoạt động trên nhiều địa bàn ở Sài Gòn – Gia Định, giữ các chức vụ quan trọng trong công tác phụ nữ, dân vận và tuyên huấn. Bà từng là Ủy viên Trung ương Hội Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam, góp phần xây dựng và phát triển phong trào phụ nữ ở vùng đô thị trong điều kiện chiến tranh đầy khó khăn.

Sau năm 1975, khi đất nước thống nhất, bà được phân công công tác trong lĩnh vực lương thực tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là giai đoạn khó khăn nhất về lương thực, khi thành phố có hàng triệu dân nhưng nguồn cung gạo không ổn định, đặc biệt trong bối cảnh cơ chế bao cấp và tình trạng thiếu lương thực kéo dài.

Trong hoàn cảnh đó, bà đã đề xuất và tổ chức “Tổ thu mua lúa gạo” từ Đồng bằng sông Cửu Long đưa về thành phố. Đây được xem là một sáng kiến mang tính đột phá, giúp giải quyết phần nào tình trạng khan hiếm lương thực, ổn định đời sống nhân dân đô thị. Hoạt động này sau đó được hệ thống hóa và phát triển thành Công ty Kinh doanh lương thực Thành phố Hồ Chí Minh, do bà làm Giám đốc.

Những cải tiến trong quản lý và phân phối lương thực của bà đã góp phần quan trọng vào việc “phá thế bao cấp”, tiến tới cơ chế lưu thông lương thực linh hoạt hơn. Nhờ những đóng góp đó, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động vào năm 1985 – trở thành một trong những phụ nữ tiêu biểu trong thời kỳ đổi mới.

Không chỉ đóng vai trò trong quản lý kinh tế, bà còn là đại biểu Quốc hội khóa VIII, tham gia Ủy ban Kinh tế, Kế hoạch và Ngân sách, có nhiều ý kiến quan trọng về chính sách lương thực – thực phẩm trong giai đoạn chuyển đổi cơ chế.

Bà qua đời năm 2002, để lại nhiều dấu ấn sâu sắc trong ký ức của người dân thành phố. Hình ảnh “Ba Thi bán gạo” trở thành biểu tượng của sự linh hoạt, dám nghĩ dám làm và tinh thần trách nhiệm vì dân trong giai đoạn khó khăn nhất của nền kinh tế.

Cuộc đời của Nguyễn Thị Ráo (Ba Thi) là minh chứng rõ nét cho vai trò của những cán bộ tiên phong trong thời kỳ chuyển đổi, khi những sáng kiến thực tiễn đã góp phần thay đổi tư duy quản lý kinh tế và cải thiện đời sống hàng triệu người dân đô thị.