Nguyễn Thị Suốt – Mẹ Suốt giữa dòng Nhật Lệ
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, khi Quảng Bình trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt, dòng sông Nhật Lệ vừa là tuyến giao thông quan trọng, vừa là nơi bom đạn luôn rình rập. Giữa hoàn cảnh ấy, một người phụ nữ bình dị đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm: Nguyễn Thị Suốt, người dân Bảo Ninh, Đồng Hới, thường được gọi thân thương là Mẹ Suốt. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận mẹ sinh năm 1906, xuất thân từ một gia đình ngư dân nghèo và từng trải qua 18 năm đi ở trước Cách mạng tháng Tám.
Năm 1964, khi máy bay Mỹ bắt đầu đánh phá miền Bắc ngày càng dữ dội, lúc ấy đã khoảng 60 tuổi, Mẹ Suốt vẫn tình nguyện nhận nhiệm vụ chèo đò ngang sông Nhật Lệ. Công việc của mẹ là đưa cán bộ, bộ đội, thương binh, vũ khí và hàng hóa qua sông, đồng thời giữ cho tuyến liên lạc giữa Đồng Hới và Bảo Ninh được thông suốt.
Có những ngày bom đạn phủ kín mặt sông. Máy bay địch bổ nhào, rocket và đạn 20 ly trút xuống, những cột nước tung lên quanh chiếc thuyền gỗ nhỏ. Nhưng Mẹ Suốt vẫn nắm chắc mái chèo, đưa từng chuyến đò vượt qua hiểm nguy. Đằng sau dáng người nhỏ bé ấy là một ý chí lớn lao: nhiệm vụ còn cần thì mẹ còn chèo. Trong những năm 1964–1967, mẹ đã thực hiện hàng trăm chuyến đò, có nguồn tư liệu ước tính mỗi năm khoảng 1.400 chuyến.
Chiến công của mẹ không chỉ nằm ở số chuyến đò. Điều đáng quý hơn là giữa “mưa bom, bão đạn”, mẹ vẫn bình tĩnh hoàn thành công việc mà mình đã nhận. Ngày 1/1/1967, Mẹ Suốt được phong tặng danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Năm 1968, chiến tranh tiếp tục trở nên khốc liệt. Ngày 11/10/1968, Mẹ Suốt hy sinh trong một trận bom của địch. Con đò nhỏ đã dừng lại, nhưng hình ảnh người mẹ tay chèo vượt dòng Nhật Lệ giữa bom đạn thì còn ở lại.
Câu chuyện về Nguyễn Thị Suốt nhắc chúng ta rằng người anh hùng không nhất thiết phải đứng trong chiến hào. Một người phụ nữ bình dị, với mái chèo và con thuyền nhỏ, cũng có thể trở thành một phần của lịch sử. Mẹ Suốt đã biến công việc đời thường thành một nhiệm vụ lớn lao, góp sức giữ mạch giao thông thời chiến và viết nên một câu chuyện đẹp về lòng yêu nước, sự quả cảm và tinh thần “Tổ quốc cần, mình sẵn sàng”.
