NGUYỄN THỊ THẬP – NGƯỜI PHỤ NỮ ĐI QUA CHIẾN TRANH VÀ DÀNH CẢ ĐỜI CHO PHỤ NỮ VIỆT NAM

Có những người phụ nữ bước vào lịch sử bằng một chiến công.

Nhưng cũng có những người phụ nữ bước vào lịch sử bằng cả một cuộc đời.

Một cuộc đời bắt đầu từ ruộng đồng.

Đi qua chiến tranh.

Đi qua những mất mát của gia đình.

Rồi cuối cùng dành phần đời còn lại để làm một việc tưởng như rất khác với chiến trường:

chăm lo cho phụ nữ.

Người phụ nữ ấy là Nguyễn Thị Thập.

🌿 Cô gái Mười Thập của vùng đất Mỹ Tho

Nguyễn Thị Thập tên thật là Nguyễn Thị Ngọc Tốt.

Bà sinh ngày 10/10/1908 tại Long Hưng, Châu Thành, Mỹ Tho, trong một gia đình nông dân nghèo có truyền thống yêu nước.

Tuổi thơ của bà gắn với ruộng đồng Nam Bộ.

Không có một tuổi trẻ đầy đủ điều kiện học hành.

Không có con đường công danh được chuẩn bị sẵn.

Nhưng bà sớm chứng kiến cảnh người dân nghèo phải chịu nhiều áp bức dưới chế độ thuộc địa.

Đến khoảng năm 20 tuổi, Nguyễn Thị Ngọc Tốt bắt đầu giác ngộ cách mạng và tham gia tổ chức Nông hội ở quê nhà. Năm 1931, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và lấy bí danh Mười Thập.

Từ một người phụ nữ nông dân, bà bước vào một cuộc đời hoàn toàn khác.

Không còn chỉ là chuyện của gia đình.

Bà bắt đầu đi vận động quần chúng.

Xây dựng cơ sở.

Tham gia phong trào.

Hoạt động ở Mỹ Tho, Tân An, Bến Tre và Sài Gòn.

🌿 Khi người phụ nữ bước ra khỏi cánh cửa gia đình

Cuộc đời riêng của Nguyễn Thị Thập cũng trải qua một bước ngoặt rất lớn.

Năm 17 tuổi, bà lập gia đình.

Sau khi sinh con, những bất đồng trong cuộc sống khiến bà quyết định trở về nhà ngoại, để lại con cho gia đình nhà chồng chăm sóc.

Đó là một quyết định không hề dễ dàng.

Một người mẹ trẻ phải rời xa con mình.

Nhưng từ đó, bà bước vào con đường hoạt động cách mạng ngày càng sâu rộng.

Điều này khiến câu chuyện Nguyễn Thị Thập trở nên rất khác.

Bởi khi kể về một nữ cán bộ cách mạng, người ta thường chỉ nhìn thấy hình ảnh của một người chiến sĩ.

Nhưng phía sau hình ảnh ấy vẫn là một người phụ nữ.

Một người mẹ.

Một người vợ.

Một con người có những tình cảm riêng tư và những lựa chọn rất đau đớn.

Bà không phải không có tình cảm với gia đình.

Chính vì có tình cảm nên những quyết định ấy càng khó khăn.

🌿 Những năm tháng hoạt động ở Nam Bộ

Những năm 1930, phong trào cách mạng ở Nam Bộ phát triển mạnh nhưng cũng bị thực dân Pháp đàn áp dữ dội.

Nguyễn Thị Thập nhiều lần hoạt động trong điều kiện nguy hiểm.

Tháng 5/1935, bà bị bắt và giam tại Khám Lớn Sài Gòn. Do không đủ chứng cứ, thực dân Pháp buộc phải trả tự do cho bà.

Ra tù, bà tiếp tục hoạt động.

Không phải vì chưa biết nhà tù đáng sợ thế nào.

Mà có lẽ chính vì đã biết nó đáng sợ nên bà càng hiểu rõ con đường mình đã chọn.

Đến năm 1935, Nguyễn Thị Thập được bầu làm Xứ ủy viên Xứ ủy Nam Kỳ.

Một người phụ nữ xuất thân từ nông dân lúc ấy đã bước vào hàng ngũ lãnh đạo phong trào cách mạng ở Nam Bộ.

🌿 Năm 1940 – Khởi nghĩa Nam Kỳ

Năm 1940, Nam Bộ bước vào một trong những thời kỳ dữ dội nhất.

Khởi nghĩa Nam Kỳ nổ ra ở nhiều địa phương.

Nguyễn Thị Thập tham gia lãnh đạo phong trào tại Mỹ Tho.

Nhưng cuộc khởi nghĩa cuối cùng bị đàn áp.

Nhiều cán bộ, chiến sĩ bị bắt.

Nhiều người bị xử tử.

Nhiều gia đình phải chịu cảnh ly tán.

Trong những ngày ấy, Nguyễn Thị Thập tiếp tục hoạt động trong điều kiện vô cùng nguy hiểm.

Và cũng chính trong cuộc khởi nghĩa ấy, bà mất đi một người thân rất quan trọng:

chồng bà hy sinh.

Người phụ nữ đã lựa chọn con đường cách mạng giờ đây phải đối diện với một mất mát rất riêng.

Nhưng bà vẫn tiếp tục.

🌿 Năm 1945 – người phụ nữ giữa ngày giành chính quyền

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thị Thập tham gia lãnh đạo giành chính quyền ở Mỹ Tho.

Đất nước bước sang một thời kỳ mới.

Nhưng hòa bình chưa đến.

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bắt đầu.

Nguyễn Thị Thập tiếp tục hoạt động ở Nam Bộ, tham gia công tác phụ nữ và công tác vận động quần chúng.

Bà dần nhận ra một điều:

Muốn phong trào phụ nữ phát triển, không thể chỉ vận động phụ nữ tham gia cách mạng.

Phải giúp họ có tổ chức.

Có cán bộ.

Có tiếng nói.

Có điều kiện học tập.

Có cơ hội tham gia công việc xã hội.

Và quan trọng nhất:

phụ nữ phải được nhìn nhận như một lực lượng xã hội thực sự.

🌿 Người mẹ đi qua những mất mát

Chiến tranh tiếp tục kéo dài.

Nguyễn Thị Thập không chỉ mất chồng.

Hai người con trai của bà cũng lần lượt hy sinh trong kháng chiến.

Một người mẹ mất chồng.

Rồi mất con.

Nhưng bà vẫn tiếp tục công việc.

Đây có lẽ là một trong những phần đau đớn nhất trong câu chuyện về Nguyễn Thị Thập.

Bởi lịch sử thường ghi lại chức vụ:

Xứ ủy viên Nam Kỳ.

Đại biểu Quốc hội.

Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam.

Phó Chủ tịch Quốc hội.

Nhưng đằng sau những chức vụ ấy là một người mẹ đã phải trải qua những mất mát mà không một người mẹ nào muốn trải qua.

Và có lẽ chính những mất mát ấy khiến bà càng thấu hiểu phụ nữ.

Thấu hiểu những người mẹ có chồng ra trận.

Những người vợ chờ chồng.

Những người phụ nữ vừa nuôi con vừa tham gia kháng chiến.

Những người phụ nữ phải gánh trên vai cả gia đình khi chiến tranh lấy đi người đàn ông trong nhà.

🌿 Tập kết ra Bắc

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt.

Nguyễn Thị Thập tập kết ra miền Bắc.

Từ đây, cuộc đời bà bước sang một giai đoạn mới.

Không còn trực tiếp hoạt động ở chiến trường Nam Bộ như trước.

Nhưng một cuộc chiến khác bắt đầu:

xây dựng tổ chức phụ nữ và chăm lo cho sự tiến bộ của phụ nữ.

Năm 1956, Nguyễn Thị Thập được bầu làm Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Sau đó, bà tiếp tục giữ cương vị Chủ tịch Hội.

Tổng cộng, bà đứng đầu Hội trong 18 năm, từ 1956 đến 1974. Đây là thời gian dài nhất một người giữ cương vị đứng đầu Hội LHPN Việt Nam.

🌿 Từ chiến trường đến những phong trào của phụ nữ

Trên cương vị người đứng đầu Hội, Nguyễn Thị Thập cùng tập thể lãnh đạo tổ chức nhiều phong trào phụ nữ trong thời kỳ xây dựng miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước.

Trong đó có phong trào “Năm tốt” và đặc biệt là phong trào “Ba đảm đang”.

Những phong trào ấy thu hút đông đảo phụ nữ tham gia vào sản xuất, công tác xã hội, hậu phương và nhiều hoạt động phục vụ đất nước trong thời chiến.

Nhưng điều đáng chú ý không chỉ nằm ở tên của những phong trào.

Mà nằm ở sự thay đổi trong cách nhìn về phụ nữ.

Người phụ nữ không còn chỉ được nhìn như người chăm sóc gia đình.

Họ có thể là công nhân.

Nông dân.

Cán bộ.

Giáo viên.

Cán bộ Hội.

Đại biểu Quốc hội.

Người tham gia sản xuất.

Người tham gia công tác xã hội.

Người có thể đảm nhận những trách nhiệm lớn của đất nước.

Nguyễn Thị Thập dành nhiều tâm sức cho công tác cán bộ nữ, đặc biệt là cán bộ Hội ở cơ sở. Hội LHPN Việt Nam đánh giá bà có đóng góp quan trọng trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ nữ và cán bộ Hội qua nhiều năm.

🌿 Một người phụ nữ ở nghị trường

Nguyễn Thị Thập không chỉ hoạt động trong Hội Phụ nữ.

Bà còn tham gia Quốc hội trong nhiều khóa.

Năm 1946, bà là một trong 10 nữ đại biểu Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sau đó, bà tiếp tục là đại biểu Quốc hội từ khóa I đến khóa VI.

Từ năm 1964 đến 1981, bà giữ cương vị Phó Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Một người phụ nữ xuất thân từ ruộng đồng Nam Bộ đã đi một chặng đường rất dài:

Từ cô gái Mười Thập.

Đến người cán bộ hoạt động bí mật.

Đến người lãnh đạo phong trào Nam Kỳ.

Đến người đứng đầu tổ chức phụ nữ cả nước.

Đến người tham gia công việc của Quốc hội.

Nhưng điều đáng quý là ở bất cứ vị trí nào, bà vẫn giữ phong cách được nhiều tư liệu nhắc đến:

giản dị, gần gũi, sâu sát và quyết liệt trong công việc.

🌿 Một cuộc đời không chỉ thuộc về riêng mình

Nguyễn Thị Thập qua đời năm 1996.

Bà để lại một cuộc đời kéo dài gần 90 năm, trong đó có gần 60 năm hoạt động cách mạng.

Bà được trao nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Sao Vàng và danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Bà cũng là người phụ nữ đầu tiên được trao Huân chương Sao Vàng vào năm 1985.

Ngày nay, tại quê hương Long Hưng, ký ức về bà vẫn được lưu giữ.

Năm 2026, Trung ương Hội LHPN Việt Nam tiếp tục tổ chức dâng hương tưởng niệm tại Nhà thờ Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thập ở khu di tích lịch sử Nam Kỳ Khởi Nghĩa.

Nhưng nếu chỉ gọi bà là một vị lãnh đạo thì vẫn chưa đủ.

Hãy nhớ bà trước hết là một người phụ nữ.

Một người mẹ.

Một người vợ.

Một người từng phải rời xa con.

Một người mất chồng.

Một người mất hai người con trai.

Và cũng là một người phụ nữ đã dành phần đời còn lại để làm cho tiếng nói của phụ nữ được nhìn nhận rõ hơn trong đời sống xã hội.

🌱 THÔNG ĐIỆP DÀNH CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

Câu chuyện Nguyễn Thị Thập có một điều rất đẹp:

Một người có thể trải qua rất nhiều vai trò trong một cuộc đời.

Có thể là người con.

Người mẹ.

Người vợ.

Người cán bộ.

Người lãnh đạo.

Và ở mỗi vai trò, đều có thể lựa chọn sống có trách nhiệm.

🌱 Đừng nghĩ rằng xuất phát điểm quyết định giới hạn của mình.

Nguyễn Thị Thập xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo.

Nhưng bà đã đi đến những vị trí có ảnh hưởng lớn trong đời sống đất nước.

🌱 Đừng nghĩ rằng mất mát sẽ khiến một con người không thể đứng dậy.

Bà đã mất chồng, mất con, nhưng vẫn tiếp tục sống và làm việc.

🌱 Đừng xem công việc cộng đồng là những điều quá xa vời.

Bà bắt đầu từ việc vận động những người phụ nữ ở quê hương mình.

Từ một người.

Rồi nhiều người.

Từ một địa phương.

Rồi cả một phong trào.

Và Han nghĩ đây là điều rất đáng để những người trẻ làm công tác Đoàn hôm nay suy ngẫm:

Một phong trào lớn không bắt đầu bằng những con số lớn. Nó bắt đầu từ khả năng chạm được vào từng con người cụ thể.

Nguyễn Thị Thập từng đi qua những xóm làng Nam Bộ để vận động phụ nữ.

Còn tuổi trẻ hôm nay đi đến từng thôn, từng chi đoàn, từng trường học, từng đoàn viên.

Thời đại khác nhau.

Công việc khác nhau.

Nhưng bài học về sự gần gũi với cơ sở, khả năng tập hợp con người và sự kiên trì vẫn còn nguyên giá trị.

Có những người phụ nữ đã đi qua chiến tranh để giành lấy tương lai cho thế hệ sau.
Và có những người phụ nữ sau chiến tranh lại dành cả phần đời còn lại để giúp thế hệ phụ nữ tiếp theo có thêm cơ hội được học tập, cống hiến và trưởng thành.

Nguyễn Thị Thập là một người như thế.

Và có lẽ câu chuyện của bà nhắc chúng ta rằng:

Một cuộc đời đẹp không nhất thiết là một cuộc đời không có mất mát.
Đôi khi, đó là một cuộc đời đã biến những mất mát của mình thành động lực để làm điều có ích cho người khác.