Nguyễn Thị Thứ
Trong suốt hai cuộc trường kỳ kháng chiến chống thực dân, đế quốc Mỹ xâm lược hàng nghìn, hàng vạn người mẹ Việt Nam lần lượt tiễn hết người con này đến người con khác ra trận... cho tới khi đất nước hòa bình, còn mấy ai trở về với mẹ.
Những người mẹ Việt Nam anh hùng bằng xương, bằng thịt, có thật trên cuộc đời này, mà chẳng khác nào huyền thoại. Trong số đó, có Mẹ Nguyễn Thị Thứ ở Quảng Nam “trung dũng kiên cường, đi đầu diệt Mỹ”.
Ngôi nhà nhỏ của Mẹ Thứ lặng im trong ánh chiều bảng lảng khói hương. Trên chiếc bàn thờ đã ngả màu thời gian, di ảnh Mẹ và di ảnh 9 người con liệt sĩ của Mẹ đặt cạnh nhau như chín khoảng trời ký ức chưa bao giờ khép lại. Căn nhà không rộng, đồ đạc giản dị, đơn sơ, nhưng từng góc nhỏ đều đặc quánh ký ức chiến tranh. Anh Lê Tự Hiệp, cháu nội Mẹ Thứ, người đảm nhiệm trông nom ngôi nhà, hương khói cho các liệt sĩ, chậm rãi kể cho chúng tôi nghe về cuộc đời Mẹ, người Mẹ Việt Nam Anh hùng vĩ đại. Đã có biết bao nhiêu sách, báo, phim tài liệu ghi lại cuộc đời của Mẹ, nhưng được nghe chính người thân của Mẹ kể lại, chúng tôi càng thêm xúc động, cảm phục và thương mẹ vô ngần. Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 trên vùng đất Điện Bàn, Quảng Nam (nay là TP Đà Nẵng) giàu truyền thống yêu nước và hiếu học. Thực sự hiếm có bà Mẹ nào gánh chịu nhiều khổ đau như Mẹ Nguyễn Thị Thứ. Người ta nói nước mắt có thể giúp vơi đi nỗi đau, nên khi Mẹ đã không còn nước mắt để khóc, nỗi đau đó là không thể tả bằng lời nữa rồi… Bao lần tiễn chồng, đưa con đi là ngần ấy lần vời vợi chồng con biền biệt không về. Vẫn biết sự khốc liệt của chiến tranh, ngày đi không biết ngày về, nhưng Mẹ vẫn nuốt nước mắt vào lòng để tiễn con lên đường vào nơi bom đạn. Vì vậy, tôi đã luôn tự hỏi “Nghị lực nào giúp Mẹ vẫn quyết làm và rồi vượt lên nỗi đau mất con và oan khuất?!”. Câu trả lời mà tôi vẫn tự trả lời và vẫn tâm đắc nhất: là tình yêu đất nước, nỗi khát khao độc lập tự do cho dân tộc. Đó cũng là đức hy sinh, là tâm chất lớn lao của những người Mẹ Việt Nam. Mỗi lần nhận tin các con hy sinh, Mẹ chỉ lặng lẽ nói: "Nỗi đau như dao cắt từng khúc ruột, nhưng vì độc lập dân tộc, vì thống nhất nước nhà, Mẹ chịu được". Nghe lại câu nói ấy hôm nay, vẫn cảm nhận được rõ khí phách và lòng yêu nước của người mẹ nông dân xứ Quảng. Ẩn sau dáng vẻ hiền từ là ý chí kiên cường của một người mẹ luôn đặt lợi ích của dân tộc, của đất nước, của nhân dân lên trên tình cảm riêng của mình. Mẹ Thứ đã được trao tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng vào năm 1994. Trân trọng với những gì các Bà mẹ Việt Nam anh hùng đã cống hiến cho tổ quốc, cho Nhân dân trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, Đảng và Nhà nước đã thống nhất xây dựng tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, lấy nguyên mẫu Mẹ Nguyễn Thị Thứ. Công trình đã được khởi công vào ngày 27/7/2009, tại Núi Cấm (thôn Phú Thạnh, xã Tam Phú, Tam Kỳ, Quảng Nam), nay là địa chỉ đỏ, được nhân dân khắp mọi miền tổ quốc đến viếng. Mẹ đã đoàn tụ với chồng và các con liệt sĩ vào ngày 10/12/2010. Mẹ không còn nữa nhưng tên tuổi của Mẹ vẫn mãi mãi sáng ngời trong lịch sử dân tộc Việt. Những gì mẹ cống hiến cho Tổ quốc mãi là một tấm gương sáng cho các thế hệ noi theo.
Chiến tranh đã đi qua hơn nửa thế kỷ, nhưng những đau thương, mất mát mà Mẹ Thứ phải gánh chịu còn nguyên trong từng di ảnh, từng bát hương và trong ký ức của người dân nơi đây. Tên tuổi Mẹ Thứ trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam. Giữa nhịp sống yên bình hôm nay, câu chuyện về Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ vẫn khiến bất cứ ai một lần ghé thăm cũng không khỏi rưng rưng. Bởi phía sau dáng hình người mẹ nông dân xứ Quảng ấy là cả một phần máu thịt của dân tộc đã gửi lại cho non sông, đất nước.
