Nguyễn Thị Thứ (6)

Trong hành trình tìm về những "địa chỉ đỏ" của lòng biết ơn, tôi đã lặng người đứng trước tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ tại Quảng Nam. Nhưng có lẽ, điều lay động tâm khảm một người trẻ như tôi nhất không phải là đá hoa cương lạnh lẽo, mà là câu chuyện về cuộc đời Mẹ qua lời kể của bácLê Hải Lý - một cựu chiến binh từng chiến đấu trên mảnh đất Điện Bàn đầy bom đạn.

Bác Lý kể rằng, suốt những năm tháng kháng chiến và cả khi hòa bình lập lại, ngôi nhà của Mẹ Thứ luôn có một "nghi thức" đau lòng: Mẹ luôn đặt thêm những bát cơm, đôi đũa trống trên mâm. Mẹ có 9 người con trai, 1 con rể và 2 cháu ngoại đã ngã xuống. Cứ mỗi lần nhận một tờ giấy báo tử, lòng Mẹ lại thắt lại, nhưng đôi tay ấy vẫn tiếp tục đào hầm, vẫn tiếp tục nuôi giấu cán bộ. Qua lăng kính của sinh viên chúng tôi, đó không chỉ là sự chịu đựng, đó là một bản lĩnh thép được bọc trong dáng hình gầy guộc của người phụ nữ nông dân Việt Nam.

"Mẹ không khóc thành tiếng, nỗi đau của Mẹ thấm vào đất, vào những căn hầm bí mật mà Mẹ canh gác đêm ngày," bác Lý bồi hồi nhớ lại. Bác Lê Hải Lý, với những vết sẹo của thời gian trên gương mặt, là người đã chứng kiến giây phút những người con của Mẹ lên đường và không bao giờ trở về. Bác chính là "cuốn từ điển sống" giúp thế hệ trẻ chúng tôi hiểu rằng: Cái giá của độc lập không tính bằng tiền, mà tính bằng số lần mẹ tiễn con đi.

Bác kể về những đêm hành quân, các anh lính trẻ vẫn thường nhắc về mẹ, về bát canh rau muống, về mái tranh nghèo. Những câu chuyện ấy tiếp thêm sức mạnh để họ cầm súng. Và khi họ ngã xuống, Mẹ Thứ lại là người gánh lấy nỗi đau đó để những người còn sống như bác Lý tiếp tục chiến đấu.

Chúng tôi không thể nếm trải cảm giác chờ đợi mòn mỏi như Mẹ, cũng không thể hiểu hết sự khốc liệt của chiến trường như bác Lý. Nhưng chúng tôi có trách nhiệm kể lại. Mỗi bài viết, mỗi thước phim ngắn trên mạng xã hội về Mẹ chính là cách chúng tôi "số hóa" lòng biết ơn, để những câu chuyện này không bị bụi thời gian che lấp.

Đứng trước anh linh của Mẹ Thứ và lắng nghe những lời tâm tình của bác Lý, tôi hiểu rằng mình đang nợ quá khứ một lời hứa. Lời hứa ấy là phải sống sao cho xứng đáng với những bát cơm trống trên mâm của Mẹ, với những năm tháng thanh xuân mà bác Lý và đồng đội đã gửi lại nơi chiến trường.