NGUYỄN THỊ ÚT - NGƯỜI VỢ KHÔNG THỂ NHẬN XÁC CHỒNG

Mậu Thân năm 1968, giữa những ngày chiến đấu khốc liệt tại Sài Gòn, liệt sĩ Trần Phú Cương, một chiến sĩ Biệt động Sài Gòn, đã anh dũng hy sinh trong trận đánh vào Đài phát thanh Sài Gòn – một trong những mục tiêu trọng yếu và được bảo vệ nghiêm ngặt của địch. Điều đau đớn nhất không phải chỉ là sự hy sinh của người chiến sĩ, mà còn là câu chuyện của người vợ – bà Nguyễn Thị Út, người đã phải chứng kiến giây phút chồng mình nằm xuống nhưng không thể bước ra nhận thi thể.

Ngôi nhà của gia đình bà Út chỉ cách Đài phát thanh Sài Gòn khoảng 100 mét. Trong căn nhà nhỏ khi ấy có năm người con còn thơ dại, hai giao liên và một kho vũ khí. Khi thi thể anh Trần Phú Cương được đưa về gần nhà, qua ô cửa, bà Út nhận ra chồng mình. Chỉ cách nhau một cánh cửa, nhưng bà không thể chạy ra ôm lấy chồng, không thể gọi tên anh, cũng không thể đưa anh về nhà. Bà hiểu rằng, nếu bước ra nhận chồng, ngôi nhà có thể bị địch phát hiện, và tính mạng của những người đang ẩn náu bên trong sẽ bị đe dọa.

Trong giây phút đau đớn đến tột cùng ấy, bà chỉ biết đứng lặng nhìn người chồng thân yêu lần cuối. Bà tự nhủ rằng anh sẽ hiểu cho mình, bởi nếu bà bước ra, có thể không chỉ mất đi một người chồng mà còn khiến những đứa con và đồng đội của anh rơi vào hiểm nguy. Bà mở cửa hầm, báo cho hai người giao liên biết rằng anh Cương đã hy sinh, rồi lặng lẽ để đồng đội đưa thi thể anh đi. Không một tiếng khóc, không một vòng tay tiễn biệt, không có một lần được gọi chồng trong khoảnh khắc cuối cùng.

Thi thể liệt sĩ Trần Phú Cương sau đó được đưa đi đâu, gia đình không biết. Mãi đến năm 1989, sau hơn hai mươi năm chờ đợi, bà Nguyễn Thị Út cùng những người con mới có thể đưa anh trở về với gia đình.

Câu chuyện ấy khiến người ta không khỏi nghẹn ngào. Bởi trong chiến tranh, có những sự hy sinh không chỉ thuộc về người cầm súng ngoài chiến trường. Có những người vợ đã phải hy sinh cả quyền được khóc thương chồng, những người mẹ phải nuốt nước mắt để bảo vệ con, và những gia đình phải chờ đợi hàng chục năm mới được đón người thân trở về.

Khoảnh khắc bà Nguyễn Thị Út nhìn thấy thi thể chồng qua ô cửa nhưng không thể bước ra nhận, có lẽ là một trong những hình ảnh đau đớn và ám ảnh nhất về sự mất mát của chiến tranh. Đó là câu chuyện về tình yêu, lòng hy sinh và sự lựa chọn nghiệt ngã của những con người đã đặt nghĩa lớn lên trên nỗi đau riêng.