Nguyễn Trãi

Nguyễn Trãi (hiệu là Ức Trai) là một nhân vật vĩ đại toàn tài trong lịch sử Việt Nam. Ông không chỉ là một nhà quân sự, nhà chính trị thiên tài, mà còn là một danh nhân văn hóa thế giới, người đã góp công lớn nhất giúp Lê Lợi đánh đuổi giặc Minh, lập nên vương triều Hậu Lê.

### 1. "Mưu phạt tâm công" – Bậc thầy chiến lược

Nguyễn Trãi là linh hồn của những kế sách vây thành, diệt viện. Thay vì chỉ dùng sức mạnh vũ trang, ông chủ trương "đánh vào lòng người" (Mưu phạt tâm công).

* Bình Ngô sách: Ông đã dâng lên Lê Lợi bản chiến lược gồm ba kế sách lớn để đánh thắng quân Minh, nhấn mạnh việc lấy đại nghĩa để thắng hung tàn.

* Ngoại giao bằng ngòi bút: Những bức thư dụ hàng gửi tướng giặc Minh của ông sắc bén đến mức "có sức mạnh hơn mười vạn quân", khiến kẻ thù phải khiếp nhược, tan rã ý chí chiến đấu mà không cần đổ nhiều máu.

### 2. Tác giả của "Bản tuyên ngôn độc lập" thứ hai

Sau chiến thắng vang dội trước quân Minh, Nguyễn Trãi đã thừa lệnh Lê Lợi viết Bình Ngô Đại Cáo.

* Đây được coi là bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai của dân tộc Việt Nam.

* Tác phẩm không chỉ tổng kết cuộc kháng chiến gian khổ mà còn khẳng định chủ quyền, văn hiến và nền độc lập tự chủ lâu đời của nước Nam.

### 3. Tư tưởng "Lấy dân làm gốc"

Hiếm có người đại thần nào trong lịch sử phong kiến lại có tư tưởng gần dân và vì dân như Nguyễn Trãi. Ông quan niệm:

> "Chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân."

Ông luôn nhắc nhở vua phải yêu thương nhân dân, giữ cho "trong thôn cùng xóm vắng, không có tiếng oán hận sầu than". Đây là tư tưởng nhân văn vượt thời đại, đặt nền móng cho sự hưng thịnh của quốc gia.

### 4. Danh nhân văn hóa thế giới

Năm 1980, UNESCO đã công nhận Nguyễn Trãi là Danh nhân văn hóa thế giới nhân kỷ niệm 600 năm ngày sinh của ông. Ông để lại một di sản văn chương đồ sộ cả bằng chữ Hán và chữ Nôm (như Ức Trai thi tập, Quốc âm thi tập), thể hiện tâm hồn thanh cao, yêu thiên nhiên và nỗi lòng đau đáu với vận mệnh đất nước.

Dù cuộc đời kết thúc trong thảm án lệ chi viên đầy oan khuất, nhưng nhân cách và tài năng của Nguyễn Trãi vẫn tỏa sáng như sao Khuê trên bầu trời lịch sử Việt Nam, đúng như lời vua Lê Thánh Tông sau này đã minh oan: "Ức Trai tâm thượng quang Khuê tảo" (Tấm lòng Ức Trai sáng tựa sao Khuê).