NGUYỄN TRÃI – BẬC ANH HÙNG VÌ DÂN, VÌ NƯỚC
Họ và tên: Lê Thị Ngọc Bích
Lớp: 10A5
Trung tâm GDNN-GDTX Mỹ Hào
Lịch sử dân tộc Việt Nam là bản trường ca bất tận được viết nên bởi trí tuệ, xương máu và lòng yêu nước của bao thế hệ anh hùng. Trong dòng chảy hào hùng ấy, Nguyễn Trãi (1380–1442) hiện lên như một vì sao sáng, tiêu biểu cho vẻ đẹp của trí tuệ, nhân cách và tinh thần vì dân vì nước trong “thời hoa lửa” của lịch sử.
Nguyễn Trãi, hiệu là Ức Trai, quê gốc ở Chi Ngại (Chí Linh, Hải Dương), sau dời về Nhị Khê (Thường Tín, Hà Nội). Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước và học vấn. Năm 1407, giặc Minh xâm lược nước ta, cha ông là Nguyễn Phi Khanh bị bắt giải sang Trung Quốc. Trước lúc chia tay, Nguyễn Phi Khanh dặn con: “Con hãy quay về, lập chí rửa nhục cho nước, trả thù cho cha, ấy mới là đại hiếu”. Lời dặn ấy trở thành ngọn lửa soi đường cho cuộc đời Nguyễn Trãi.
Sau khi thoát khỏi sự giam lỏng của giặc Minh tại Đông Quan, Nguyễn Trãi tìm vào Lam Sơn, theo Lê Lợi tham gia khởi nghĩa. Trong phong trào khởi nghĩa Lam Sơn, ông là nhà chính trị, quân sự kiệt xuất, giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Với đường lối “lấy nhân nghĩa thắng hung tàn, lấy chí nhân thay cường bạo”, Nguyễn Trãi đã dùng ngòi bút làm vũ khí sắc bén, thực hiện nghệ thuật “tâm công”, chiêu mộ nhân tâm, làm tan rã ý chí xâm lược của kẻ thù, giúp nghĩa quân giành nhiều thành trì mà không phải đổ máu.
Sau thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn, triều Lê được thành lập, Nguyễn Trãi hăng hái tham gia xây dựng đất nước. Tuy nhiên, do mâu thuẫn trong nội bộ triều đình, ông bị nghi kỵ, chịu nhiều oan khuất. Đỉnh điểm là án Lệ Chi Viên năm 1442 khiến ông và gia đình bị tru di tam tộc. Mãi đến năm 1464, vua Lê Thánh Tông mới minh oan cho Nguyễn Trãi, khôi phục danh dự và sưu tầm lại thơ văn của ông.
Nguyễn Trãi không chỉ là anh hùng dân tộc mà còn là nhà văn hóa lớn của Việt Nam. Năm 1980, UNESCO đã vinh danh ông là Danh nhân văn hóa thế giới. Cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Trãi mãi là biểu tượng sáng ngời của trí tuệ, lòng yêu nước và tinh thần phụng sự nhân dân, để lại ngọn lửa thiêng soi sáng cho các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau.
