Nguyễn Trãi- Nhà văn hóa và nhà tư tưởng lớn của Việt Nam.

Nguyễn Trãi (1380–1442) là nhà chính trị, nhà quân sự, nhà văn hóa và nhà tư tưởng lớn của Việt Nam. Ông sinh tại Thăng Long, quê gốc ở Nhị Khê, nay thuộc Hà Nội. Cuộc đời Nguyễn Trãi gắn với những biến động lớn của đất nước đầu thế kỷ XV, đặc biệt là cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và quá trình xây dựng quốc gia sau khi giành độc lập. Nguyễn Trãi xuất thân trong một gia đình có truyền thống học vấn. Cha ông là Nguyễn Phi Khanh, một trí thức nổi tiếng. Sau khi nhà Minh xâm lược Đại Việt, Nguyễn Trãi tham gia lực lượng Lam Sơn, trở thành một trong những người có vai trò quan trọng về chính trị, ngoại giao và tư tưởng. Trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi nổi bật với khả năng viết thư dụ hàng và tuyên truyền chính nghĩa. Ông hiểu rằng muốn giành thắng lợi không chỉ cần đánh bại quân đội đối phương mà còn phải làm cho đối phương nhận ra cuộc chiến không có lợi, đồng thời tập hợp được sự ủng hộ của nhân dân. Nhiều văn kiện do ông soạn thảo thể hiện tư tưởng nhân nghĩa và ý thức về độc lập dân tộc. Tác phẩm “Bình Ngô đại cáo” được viết sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Tác phẩm khẳng định tư tưởng nhân nghĩa, chủ quyền và truyền thống văn hiến của Đại Việt. Những câu văn mạnh mẽ về lãnh thổ, phong tục, lịch sử và con người đã trở thành một phần quan trọng của văn học trung đại Việt Nam. Nguyễn Trãi còn để lại nhiều tác phẩm thơ văn có giá trị. Thơ của ông vừa có tình yêu thiên nhiên, quê hương vừa thể hiện nỗi lo cho dân. Tư tưởng “việc nhân nghĩa cốt ở yên dân” thường được nhắc đến như một biểu hiện tiêu biểu cho quan niệm lấy cuộc sống của nhân dân làm nền tảng của việc trị nước. Năm 1442, Nguyễn Trãi qua đời trong vụ án Lệ Chi Viên. Năm 1464, vua Lê Thánh Tông xuống chiếu minh oan cho ông và gia đình. Về sau, Nguyễn Trãi được nhìn nhận như một danh nhân văn hóa lớn. Nguyễn Trãi để lại bài học sâu sắc về trí tuệ, lòng yêu nước, trách nhiệm với nhân dân và sức mạnh của ngòi bút. Đối với học sinh, tìm hiểu ông giúp thấy rằng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những trận chiến mà còn bởi tư tưởng, văn hóa, chữ nghĩa và những con người biết suy nghĩ vì vận mệnh cộng đồng.