Nguyễn Trãi và "Bình Ngô Đại Cáo"

Vào những năm tháng gian khó của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, khi nghĩa quân phải nếm mật nằm gai ở vùng rừng núi Thanh Hóa, Nguyễn Trãi không chỉ là nhà quân sự mưu lược mà còn là linh hồn trên mặt trận tư tưởng của nghĩa quân. Đau đáu với nỗi niềm "trả cho xong nợ nước thù nhà" và thương dân chúng lầm than dưới ách thống trị tàn bạo của giặc Minh, ông đã dồn hết tâm huyết, trí tuệ để phò tá Lê Lợi đi đến thắng lợi cuối cùng. Khi giặc đã quét sạch và đất nước lấy lại được hòa bình, chính Nguyễn Trãi là người chấp bút viết nên Bình Ngô đại cáo – bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai của dân tộc. Đọc những dòng văn hùng hồn vang vọng hào khí Đông A ấy, hậu thế không chỉ thấy một áng thiên cổ hùng văn tuyên bố sự cáo chung của kẻ thù xâm lược và khẳng định chủ quyền độc lập của Đại Việt, mà còn thấu cảm sâu sắc tư tưởng nhân nghĩa, lấy dân làm gốc của một bậc vĩ nhân.

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.

Trận Chi Lăng thây chất đầy nội,

Cuộc Mã Yên huyết chảy thành sông...