Nguyễn Tri Niên -TNXP cùng trở về từ chiến trường Điện Biên Phủ,

Ông Nguyễn Tri Niên (1931 – 2021) được nằm trong danh sách đi học Liên Xô nhưng đã gác lại, làm tròn vai TNXP trong việc tiếp quản Thủ đô, giữ vững an ninh những ngày đầu hòa bình. Năm 1960, sau khi tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Hà Nội (khóa 2), Nguyễn Tri Niên về Viện Ngôn ngữ học Việt Nam, phụ trách bộ môn Ngữ âm học. Con đường nghiên cứu và giảng dạy ngôn ngữ báo chí của ông là thế. Ông chưa từng bao giờ được đi nước ngoài để tu nghiệp, nghiên cứu hay tham quan, dù nhiều lần “suýt được”.

Nhưng Nguyễn Tri Niên thành thạo tiếng Pháp và chữ Hán. Ông kể, hồi kết thúc chiến dịch Điện Biên Phủ, ông tham gia việc dẫn giải tù binh lê dương về xuôi. Do thông thạo tiếng Pháp nên có dịp hiểu biết và chia sẻ với thân phận của họ, nhất là những người gốc Phi. Là nhà giáo mẫu mực, có công giảng dạy đào tạo nhiều nhà báo ưu tú, chiếm trọn lòng kính yêu mến mộ của nhiều thế hệ học trò. Tiếc thay, thầy Nguyễn Tri Niên dường như không muốn “lập ngôn”. Năm 2003, một học trò của ông đã mạo muội thầy chép bài giảng năm đó rồi ép ông đọc lại để in thành cuốn sách Ngôn ngữ báo chí (NXB Đồng Nai, 2003), vỏn vẹn trên 100 trang. Năm sau, NXB Khoa học Xã hội tái bản lần thứ nhất, rồi NXB Thanh niên (2006) lần hai và đến năm 2019 là NXB Đại học Quốc gia Hà Nội. Tất cả, cũng chỉ ngần ấy trang, nhưng mở đường và đặt nền tảng cho một lối đi mới trong nghiên cứu, giảng dạy và tác nghiệp báo chí!